Л.Н. Собчик сауалнамасы жеке тұлғаны диагностикалау

Кенжебайқызы Дана

Болтаева Ә.М

әл-Фараби атындағы ҚазҰУ

Л.Н.Собчиктің индивидуалды-типтік сауалнамасы (ИТС)

ИТО әдістемесін даралық психологиясы саласындағы жетекші маман Л. Н. Собчик әзірледі. Әдістеме 1996 жылдан бастап сәтті қолданылып келеді және кәсіптік қызметі аса күрделі және қауіпті жағдайларда өтетін тұлғалар контингентіндегі кәсіби маңызды тұлғалық қасиеттер мен стресске төзімділікті зерттеу саласында, сондай-ақ тұлғааралық коммуникация саласында бірқатар ғылыми-зерттеу және практикалық жұмыстар үшін әр түрлі кәсіби топтардың басқару құрылымдарының шеңберінде негіз болды.

Әдістеменің сенімділігі әртүрлі жыныстағы, жастағы және әртүрлі кәсіптік бағыттағы психикалық сау адамдардың жеке ерекшеліктерін зерттеу (1000-нан астам бақылау) және шекаралық (ситуациялық) бұзылулары бар науқастарды тексеру кезінде (450-ден астам бақылау) жүргізілген зерттеулер нәтижесінде алынған деректерді статистикалық өңдеумен расталады.

Әдістеменің мақсаты:

ITO тесті Л.Н. Собчик (жеке тұлға психологиясы) жеке тұлғаның өзін-өзі тануы, өзін-өзі бағалауы, өзін-өзі бақылауы диагностикасына бағытталған. Жетекші тенденциялар (тұлғалық қасиеттер, мінез-құлық ерекшеліктері) тәжірибенің жеке түрін, мотивацияның күші мен бағытын, тұлғааралық қарым-қатынас стилін және когнитивтік процестерді анықтайды. Жеке типологиялық сауалнаманы Людмила Собчик MMPI тестінің орыс тіліндегі нұсқасы – SMIL негізінде жасаған. ITO Л.Собчик әдісі әрбір жеке тұлғаны белгілі бір түрге жатқызуға мүмкіндік береді.

Әдістеменің құрылымы:

ИТО сауалнамасы MMPI — smil тестінің орыс тіліндегі нұсқасының деректерін әзірлеу және түсіндіру бойынша автордың айтарлықтай тәжірибесіне сүйенеді. Сауалнама субъектілердің ескертуін тудырмайтын аз (барлығы 91) және оған енгізілген мәлімдемелердің қарапайымдылығымен, сондай-ақ мотивациялық бұрмаланулардың тестілеу нәтижелеріне қаншалықты әсер ететінін бағалауға мүмкіндік беретін сенімділік шкалаларының ("өтірік" және "аггравация") болуымен сипатталады.

Тестті орындау уақыты-30 минут.

Нұсқаулық: Әр тұжырымдаманы оқып, ол сізге қатысты ма, сіз онымен келісесіз бе, соны шешіңіз. Егер дұрыс болса, жауап парағындағы осы тұжырымдаманың тұсына «+» белгісін, ал дұрыс болмаса «-» белгісін қойыңыз.

Сауалнама

1.Мен зерттеуге жауапкершілікпен қарауға және жоғары деңгейде шыншыл (адал) болуға тырысамын.

2.Менің мінезім мені қоршаған адамдар үшін қиын және күрделі.

3.Мен жанымда көптеген адамдар болып немесе шулы жерге қарағанда, тыныштықта және жалғыз болғанда жұмысты жақсы орындаймын.

4.Күрделі мәселелерді шеше отырып, мен, негізінен, ешкімнің көмегін сұрамаймын.

5.Мен таныс емес адамдармен сирек бірінші болып сөйлесемін.

6.Мен үшін басқалар менің айтқан сөздерім мен әрекеттерім туралы не ойлайтындығы маңызды.

7.Егер қажет болса, мен мақсатқа жетер жолымдағы барлық кедергілерді жоямын.

8.Мен жиі болмашы нәрселер үшін мазасызданамын.

9.Менің сәтсіздіктеріме белгілі бір адамдар кінәлі.

10.Мен үшін, мен әдетте қарым-қатынас жасайтын адамдармен ортақ көзқарасқа ие болу маңызды.

11.Басқалармен болатын нәрселердің маған қатысы аз.

12.Мен үшін жарқын, әртістік тұлғалар қызықты.

13.Менің бөгделердің қайғыларында жұмысым жоқ: өзімдікі де жеткілікті.

14.Шулы ортада мен жиі бақылаушы рөлінде боламын.

15.Мен үшін басқалардың қайғырғанын көру ауыр.

16.Мен – абсолютті шыншыл және адал адаммын.

17.Менің барлық қайғыларым өзімнің басқа адамдармен тату бола алмауыммен байланысты.

18.Мені жиі шулы ортаға тартады.

19.Маңызды шешім қабылдай отырып, мен әрдайым өздігімнен әрекет етемін.

20.Маған жаңа таныс табу әрдайым ұнайды.

21.Қандай да бір істі ала отырып, мен әрекет етпестен бұрын көп ойланбаймын.

22.Мен өзімнің дұрыстығыма сенімді болып тұрған кезімде, менің көзқарасымды өзгертуге тырысатын адамдар менің ашуымды келтіреді.

23.Маңызды себеп болмаса да, мен өзімнің жақын адамдарым туралы жиі уайымдаймын.

24.Мен, біреу менің орнатқан тәртібімді өзгерткеніне шыдай алмаймын.

25.Мен қоршаған адамдардың назарын өзіме аудара аламын.

26.Өмірде мен белгілі бір қағидаларды қатаң ұстанамын.

27.Билеуге немесе ән айтуға болатын орталарға барғанды жақсы көремін.

28.Мені қоршаған адамдардың көңіл-күйіндегі өзгерістерге мен шектен тыс сезімталмын.

29.Көңілді ортада мен ұялмай алаңғасарлана аламын.

30.Менің жанымда біреу өзінің жайсыздығы туралы уайымдайтындығына сабырлы қатынас жасаймын.

31.Мен ешқашан эгоист сияқты әрекет жасамаймын.

32.Мен үшін қоршаған адамдардың көңіл-күйі түсетін жағдайлар жиі болып тұрады.

33.Қызықты идеялар менің ойыма көптеген адамдар болған кезге қарағанда, мен жалғыз болған кезімде жиірек келеді.

34.Мен істің пайдасы үшін, тұтас топтың жауапкершілігін өзіме ала аламын.

35.Топ алдында сөйлеу керек болған кезде, маған ұялшақтықты жеңу қиынға соғады.

36.Жасы немесе жағдайы бойынша үлкендердің көзқарасы мен үшін үлкен мәнге ие емес.

37.Мен үшін, басқа адамдарды мен қажет деп есептейтін түрде әрекет еткізу қиын емес.

38.Мен сәтсіздіктерді ауыр бастан кешіретінім соншалық, менің хал-жағдайым нашарлайды.

39.Мен өзімнің дұрыстығыма сенімді болған жағдайларда, мен әрдайым қырсық боламын.

40.Егер белгілі бір ортада мен назардың ортасында болмасам, маған қызықсыз болады және ішім пысады.

41.Ешкім маған өз көзқарасына мәжбүрлеп сендіре алмайды.

42.Маған әртүрлі, әр кезде жаңа жолсеріктермен саяхаттаған ұнайды.

43.Өзгелердің қысымынан мен өз көзқарасымды өзгертуім мүмкін.

44.Поезда мен купе бойынша көршілеріммен әңгімелесе отырып, уақытты сүйсіне өткіземін.

45.Мен ешқашан өтірік айтпаймын.

46.Мен бүгін істеу қажет нәрсені ешқашан ертеңге қалдырмаймын.

47.Менің әрдайым ешнәрсеге көңілім толмайды.