Латын графикасын меңгерудің маңызы туралы мақала

Латын графикасын меңгерудің маңызы мен мәні

Қазақ елінде ерекше серпіліс,ұлы мақсат тудырған әліпби реформасы бес жастағы баладан бастап тоқсандағы қарт атаны елең еткізді.Ұлттық кодты сақтаудың дара жолына айналған латын әліпбиінің нұсқасы 2018 жылдың ақпан айында елбасы Н.Назарбаев Жарлығымен бекітілді.А.Байтұрсынұлы атындағы Тіл білімі институты латын әліпбиіне негізделген қазақ әліпбиінің негізгі ережелері жобасын дайындап та қойды.Елбасы реформасын халық ерекше ықыласпен қабылдап,әр азамат латын әріптерін өз бетінше меңгеруде.

Латын әліпбиін меңгерудің бірінші жетістігі- біздің отанымыздың әлемдегі дамыған 30 елдің қатарына қосылудың баспалдағы деп ойлаймын. Себебі, бүгінде әлемнің біршама елдері латын жазуы арқылы білімді игеріп, ғылыми зерттеулермен танысуда . Бұл дегеніміз – білім, ғылым, саясат пен техника, мәдениет пен өнер, спорт т.б. қатысты жазбаша ақпараттың барлығы дерлік латын графикасымен беріледі, қоғамдық өмірдегі жаңалықтардың басым бөлігі осы графиканың негізінде таралады дегенді білдіреді.

Елбасы «Болашаққа бағдар: рухани жаңғыру» мақаласында: «Біріншіден, қазақ тілін біртіндеп латын әліпбиіне көшіру жұмыстарын бастауымыз керек. Біз бұл мәселеге неғұрлым дәйектілік қажеттігін терең түсініп, байыппен қарап келеміз және оған кірісуге Тәуелсіздік алғаннан бері мұқият дайындалдық» деп айтты. Сондай-ақ, Елбасымыз өзінің 2012 жылғы 14 желтоқсандағы «Қазақстан – 2050» Стратегиясы қалыптасқан мемлекеттің жаңа саяси бағыты» атты Қазақстан халқына Жолдауында: «Мемлекет өз тарапынан мемлекеттік тілдің позициясын нығайту үшін көп жұмыс атқарып келеді. Қазақ тілін кеңінен қолдану жөніндегі кешенді шараларды жүзеге асыруды жалғастыру керек. Біз 2025 жылдан бастап әліпбиімізді латын қарпіне, латын әліпбиіне көшіруге кірісуіміз керек. Бұл – ұлт болып шешуге тиіс принципті мәселе. Бір кезде тарих бедерінде біз мұндай қадамды жасағанбыз. Балаларымыздың болашағы үшін осындай шешім қабылдауға тиіспіз және бұл әлеммен бірлесе түсуімізге, балаларымыздың ағылшын тілі мен интернет тілін жетік игеруіне, ең бастысы – қазақ тілін жаңғыртуға жағдай туғызады» – деп латын әліпбиіне көшудің қажеттілігін атап өтті.Осы сөздер латын реформасының екінші және үшінші маңызды тұсын ашып береді.Ол- шет ел

Ең негізгі төртінші маңызды рөлі бар.Ол-қазақ тілінің әуезділігі, орфоэпиялық заңдылығы қалпына келеді.Кірме,жат дыбыстардан тіліміз тазарады.Төл тіліміз қалпына келеді,шырайланады.Көптеген кірме сөздер фонетикалық жіліктеуден өтеді.Әдби тіл нормасы сақталып,тіліміз жанданады деген ойдамын. Реформа бір ғана әліпби ауыстырумен тынбайды. Реформа үш мәселені - дыбыс, әліпби және еміле-ереже - бірдей қамтиды: дыбыс - өзге тілдерден бөлектеп тұратын тілдің тұрпат-тұрқы; әліпби сол дыбыстың қауызы, басқаша айтқанда, қорғаны мен оққағары; еміле-ереже - дыбыстардың басын біріктіріп, сөз құрап тұратын дәнекері. Осы үш мәселе бір-бірімен байланысты және қатар шешілмей төл жазу қалыптаспайды. Ал әліпби ауыстыру қазақ жазуына реформа жасаудың алғы шарты және ең төте жолы болып табылады. Егер латын таңбаларын баптап қабылдай алсақ, онда көптеген тіл бұзар әріптер мен еміле-ережелер өзінен-өзі түсіп қалады.

Елде жоспар мен дайындық қалай жүруде?