М. Жұмабаевтың шығармашылығы бойынша сабақ жоспары

М.Жұмабаев: « Туған жерім – Сасықкөл», « Жұлдызды жүзік, айды алқа қып берейін», «Шолпы», «Сырдағы Алашқа» өлеңдері.

« Қорқыт», «Қойлыбайдың қобызы» поэмалары.

Тапсырмалар :

М.Жұмабаевтың өмірі мен шығармашылық жолы, қоғамдық қызметі (хронологиялық кесте түзіңіз)

Мағжанның табиғат, махаббат лирикасына арналған өлеңдері бойынша: « Жұлдызды жүзік, айды алқа қып берейін», «Шолпы», « Туған жерім – Сасықкөл»

а). Өлеңге сатылай кешенді талдау (қалаған өлең бойынша)

Тақырыбы: Идеясы (мәтіндегі ой): Шумақ Тармақ –Бунақ –

Ұйқас -

Тақырып – әдеби шығармада сөз болатын басты мәселе, шығарма мазмұнының негізгі арқауы, айтылатын жағдайлардың бағыт-бағдары болып табылады.

Идея жазушының осы өмір құбылысы туралы айтқысы келген ойы мен беретін бағасын білдіреді.

Идеяның түрлері

•Бір шығармадағы бірнеше және әр алуан жеке тақырыптар мен идеялардың басын бір жерге қосып, бір арнамен өрбітіп тұрған бірегей, өзекті мәселені негізгі идея дейміз.

•Авторлық идея – суреткердің о бастағы ой өзегі.

•Объективтік идея – нақты шығармадан туатын мақсатты нәтиже.

Шумақ - шумақ аяқталған синтаксистік біртұтас ойды білдіреді

Тармақ. Шумақтағы әрбір жол, қатар (Тармақ – өлеңнің әр жолы)

Бунақ – белгілі бір дауыс ырғағымен бөліну

Буын – сөз құрамындағы дауысты дыбыстардың санына байланысты)

Ұйқас- өлең-жырлрда тармақтың соңындағы бірнеше буынның келесі тармақтардың буындарымен үйлесуі.

Ұйқас түрлері: Қара өлең ұйқасы, шұбыртпалы ұйқас, ерікті ұйқас, кезекті ұйқас, шалысұйқас, егіз ұйқас, аралас ұйқас.ә). Көркемдегіш құралдарын табу.( теңеу, эпитет, метафора.......

Метафоралық қолданыстар.

« Қорқыт», «Қойлыбайдың қобызы» поэмасының тақырыбы мен мазмұны (білім лэнд. сайтынан тыңдаңыз) не интернеттен оқыңыз

Поэмалардың жанрлық ерекшелігі.

Эпикалық дастан мазмұнындағы романтикалық сарын.

Тіл көркемдігі.

Образ сомдау шеберлігі.

әдебиет теориясы: лирика жанры;

Жаттығулар:

Ақын өлеңдерін оқып, танысу.: «Туған жерім – Сасықкөл», « Жұлдызды жүзік, айды алқа қып берейін», «Шолпы», «Сырдағы Алашқа»;

а). Өлеңдерге сатылай кешенді талдау. ә). Көркемдегіш құралдарын табу.( теңеу, эпитет, метафора.......)

Тақырыбы: Идеясы: Шумақ –Тармақ –Бунақ –

Ұйқас.

Шумақ-шумақ аяқталған синтаксистік біртұтас ойды білдіреді Тармақ. Шумақтағы әрбір жол, қатар (Тармақ – өлеңнің әр жолы)• Бунақ. Бунақ – белгілі бір дауыс ырғағымен бөлінуі• Буын – сөз құрамындағы дауысты дыбыстардың санына байланысты)• Ұйқас- өлең-жырлрда тармақтың соңындағы бірнеше буынның келесі тармақтардың буындарымен үйлесуі немесе Ұйқас – өлең тармақтарындағы сөз аяқтарының үндестігі, өзара ұқсас, дыбыстас естілуі.

«Қазақ поэзиясында ұйқастардың түрі көп, – деп жазды академик

Қ. Жұмалиев, – бірақ ең негізгісі және көп қолданылатындары мыналар:1) қара өлең ұйқасы (ааба),2) шұбыртпалы ұйқас (аааа),3) ерікті ұйқас (абвгб),4) кезекті ұйқас (абвб),5) шалыс ұйқас (абаб),6) егіз ұйқас (аабб),7) аралас ұйқас (аабвбвббб),8) осы күнгі ерікті ұйқастар (абабвгд)».