Майдан мен тыл бірлігі Исатай ауданы тарихы материалы

МАЙДАН МЕН ТЫЛ БІРЛІГІ: ИСАТАЙ АУДАНЫ-ҰЛЫ ОТАН СОҒЫСЫ ЖЫЛДАРЫНДА

Сахуалина Узилдик Шапхатовна

жоғары санатты тарих пәнінің мұғалімі

Атырау облысы, Исатай ауданы , Х.Ерғалиев ауылы

Ғибатолла Мәсәлімов атындағы орта мектеп

Біз еліміздің тарихында Ұлы Отан соғысының алатын орны ерекше. Бүгінгі күні Отан ана өз ұлдарымен-қыздарының қолына қару алып, өздерінің патриоттық парызын ақырына дейін өтеген,жеңіс көктемі келу үшін қолдан келгеннің бәрін істеген әрбір адамның қаһармандығына,ерлігі мен батылдығына құрмет көрсетеді. Себебі биыл Ұлы Отан соғысының жеңіспен аяқталғанына 70 жыл.

Біз Отанымызды қорғаудың қасиетті ісі үшін өз өмірлерін құрбан еткен еліміздің тамаша ержүрек ұлдары мен қыздарының бейнесі алдында бас иеміз!!!

Соғыстың ұлы жеңіспен аяқталуына бүкіл совет халқымен бірге Гурьев облысы оның ішінде біздің Новобоагат аудан еңбекшілерінің де қосқан үлесі мол.

«Соғыс»осы бір қара бұлттай қаралы сөздің астарында ұлан-ғайыр қасіретті, мұң-қайғының азалы даусы естілетін тәрізді. Адамзат баласы көз ашқалы өзара жауласудан талай рет бейбіт өмірдің шырқы бұзылған.

Осыдан 74 жыл бұрын 1941 жылы 22 маусым күні таңсәріде Германия совет одағына опасыздықпен тұтқиылдан шабуыл жасады.Совет одағына қарсы фашисттік Германияның ашқан соғысы империалистік , басқаншылық,тонаушылық соғыс болды.

Бұл соғыста біздің халық Отанын ар-намысын, бастандығы мен тәуелсіздігін қорғауды, фашистік басқыншыларды талқандауды өздерінің алдында мақсат етіп қойды. Совет халқы Ұлы Отан соғысына орасан зор патриоттық өрлеумен, жауды жеңетіндігіне берік сеніммен көтерілді.

Отан басына қатер төнген кезде бүкіл туысқан Совет халқымен бірге Қазақстан еңбекшілері майдан мен тылда кірпік қақпай дұшпанға ойсырата соққы беруде бар күш жігерін аямады. Қазақтар майдан да жауға қарсы жан аямай шайқасып, ерлік үлгісін көрсетсе, тылда олардың қарт әкелері, аналары, әйелдері майдан үшін жұмысқа бар күш жігерін сала жұмсады. Қазақстан өз жерінің барлық байлықтарымен тауларының барлық асыл кендерімен майданға қуатты тірек болып отыр деп жазды сол кезде «Соцалисттік Қзақстан»газеті.

Ұлы Отан соғысындағы жеңіске Гурьев облысы (казіргі Атырау облысы) Новобагат (қазіргі Исатай) ауданының еңбекшілері де өз үлестерін қосты.

1939 жылы 16 қазанда Қазақ ССР облыстарында жаңа аудандар құру жөнінде Қазақ ССР жоғарғы Советы Президиумының указы бойынша Новобагат ауданы құрылған болатын.

Новобагаттықтар кек кернегін жалынды жүректерін жаудың қанды қадамына қамал етіп жеке бастың даңқы үшін емес, Отан абыройын халық арын қарғау үшін отқа түскен еді. Аудан еңбекшілерінің асқан ұйымшылдығымен тамаша патриоттық бастамалары ел басына қатар төнген Ұлы Отан соғысы жылдарында ерекше көрінді, фашист басқыншыларының шабуылына ыза болған аудан еңбекшілері соғыстың алғашқы күндерінен -ақ митингілер, жиналыстар өткізіп,Отанымыздың куш қуатын нығайту ушін еселеген жігерімен еңбек ететіндерін білдірді.

Сын сағат туған шақта Новобагаттықтар да өз ер азаматтарын майдан шебіне аттандырды. Алды от жалынды көрген, соңы жаңа заманда өмірге келіп, Отан намысын қорғауда алғашқы аттанғандардың ұзын саны 200-ден астам еді. Ағылшын журналисі, зерттеушісі Александр Верт былай деп жазды: «Ерлікпен күресіп, аса табандылық танытқан Қызыл Армия жауынгерлерінің алдыңғы қатарында қазақтар болды, тұтас алғанда бүкіл соғыс бойынша қазақтар өздерінің жақсы жақтарынан көрсетті. Аудан еңбекшілері соғысқа өз еркімен Отан қорғауға сұранды Олардың қатарында : Аймақов, Төкенов, Қисықбаев, Қарабалин, Қуанышев, Нурбаев, Жаманқұлов, Зиров, Ахменов т.б азаматтар бар еді. Өз еркімен аттанушылар Қазақстан Орталық партия комитетіне арнап жазған хаттың мазмұнын қабылдады. Онда «Біз еңбекшілер қазақ халқының ұлдары Ұлы Отан соғысының ауыр күндерінде қасарысқан жексұрын жаумен күресуде күшімізде керек болса өмірімізде аямай күресетінімізге сендіреміз , тамшыдай қанымыз, кеудемізде жанымыз барда Отанды қорғаймыз –деп жазды. Ұлы Отан соғысы майдандарында өшпес ерлік көрсеткен жерлестеріміз Совет одағының Батыры Б. Нысанбаев, Нұрбаев т.б батуға болады. Нысанбаев Боран 1942 жылы Қызыл Армия қатарына алынды. Орел облысын

Аудан еңбекшілері Сталинград майданы жауынгерлерін, Отанды, Қызыл Армияны шексіз сүйді. Олардан күш жігерін аямады. Күні-түні олар үшін қызмет етті. Олар танк каллоннасына 2500000 сом жинап, 9тонна май, 1500 кг кондитерлік тамақтар,10 тонна балық, 2центнер ақ балық жіберді

Ауданнның партия комитеттерінің басшылығы, барлық колхоз, кәсіпорын, мекемелерінің жұмысы соғыс мезгілінің талабына сай қайта құрылды. Неміс басқыншыларының озбырлық әрекетіне ызаланған аудан еңбекшілері Отан қорғау қорына ақшалай, заттай көмек ұйымдастыруда асқан белсенділік көрсетті. Неміс фашист басқыншылары елімізге опасыздықпен шабуыл жасап Совет халқының маңдай терімен адал еңбегімен жасақтаған өндірісін, ауыл шаруашылығын, мәдениетін және де басқа байлықтарын тартып алуға, Совет халқының мойынына құлдықтың бұғауын кигізуге жанталасты. Бірақ бұл еш уақытта болуы мүмкін емес еді.

Аудандық партия ұйымы Сталиннің нұсқауларын мүлтіксіз іске асыру мақсаты үшін ең алдымен үгіт- насихат жұмыстарын соғыс жағдайына бейімдеп қайта құрды.

Жергілікті ұжымдар жүргізген мазмұнды үгіт жұмысы аудан еңбекшілерін майданның мүддесін орындау күресіне жұмылдырды. Бірқатар ауылдық советтер жұмысын соғыс жағдайына бейімдеп, қайта құрумен қатар, мал басын өсіру, малдан өнімді продукциялап , алу соғыс ісін оқып меңгеруде көптеген жұмыстар жүргізді. «Қазақстан колхозшысы» атты танк коллонасын жасауға ақша жинау кезінде «Жаңа талап» колхозының мүшесі Шынтуганов Абу 22000, ауыл Совет предсадателі Бисенғалиев 6000, Манаш ауыл Советінің предсадателі Бозтаев 7000 «Бірлік» колхозының предсадателі Нұғыманов 3 000, осы колхоздың шопандары Қалдыбаев 3000, Досалиев .1300сом, Забурын ауыл советнің предсадателі Жүнісбаев 6000 сом берді. «Қызыл балық» колхозынан Құрмашев 150мың сом ақша беріп, бас қолбасшыдан алғыс хат алды.

Майданға, жауынгерлерге жылы киім мен сыйлық жіберу кезінде аудан қыз-келіншектері оларға арнап бет, қол сүртетін орамалдарды әшекейлі кестемен тігіп, дарбаларының ішіне салған хаттарында «Жауды жерімізден қуып шығыңдар!Сіздердің жеңіспен қайтуларыңызды асыға күтеміз»деген халықтың аманатын тапсырды. Ал ондай хаттар жауынгерлердің жігеріне-жігер, күшіне қуат қосып жауға…