Маңғыстауда құрма пальмасын өсіру туралы ғылыми жұмыс

Қазақстан Республикасы Білім жне ғылым министрлігінің "Зерде" республикалық ғылыми-практикалық орталығы

Тақырыбы: Маңғыстау жеріне Құрма пальмасын өсірудің тиімділігі.

Секциясы: Дүниетану

Орындаушы: Алдамберген Әбілмансұр

№11 мамандандырылған физика-математика мектебінің 4 «Б» сынып оқушысы

Жетекшісі: Нурбергенова Жанар Мендибаевна

Ақтау қаласы 2015 жыл

Аннотация

Ғылыми жобаның өзектілігі Бұл өсімдікті Маңғыстау жеріне пайдалы және әсемдік өсімдік ретінде өсіріп, өлкеміздің экономикасын дамыту және қоршаған ортаны абаттандыру.

Ғылыми жобаның мақсаты пайдалы және әсемдік өсімдік ретінде Құрма пальмасын (Финиковый пальма) өсіріп көбейту.

Зерттеу кезеңдері екі кезеңнен тұрады.Бірінші кезең құрма жемісі туралы мағлұмат жинақтау.Екінші кезең құрма жемісінің пайдасы туралы ғғалымдардың тәжірибесін зерттеу.

Осы мақсатты жүзеге асыру үшін төмендегідей міндеттер қойылды:

1. Құрма пальмасы (Финиковый пальма) туралы мәлімет жинақтау.

2.Құрма жемісінің пайдасы туралы ғалымдардың зерттеулерін талдау.

Ғылыми жобаның болжамы құрма жемісінің пайдасы туралы ғылыми тұрғыдан келтірілген пікірлер, халықтық үлгіде сақталған нұсқалары құрманың ерекше жеміс екендігін,қазіргі таңдағы медициналық зерттеу мен 1400 бұрынғы қасиетті кітап Құранда айтылып кеткендігі оның даусыз пайдалы екендігін дәлелдейді.

Ғылыми жобадағы қолданған әдіс-тәсілдерім

Жұмысымды қорытындылай келе мынадай ұсыныс білдіремін: Құрма пальмасын пайдалы жеміс ретінде азаматтардың денсаулығын жақсарту және өлкемізді абаттандыру мақсатында өсіріп көбейту.

Мазмұны

I.Кіріспе...........................................................................................................3

II.Негізгі бөлім.................................................................................................

1.1. Құрма пальмасы.......................................................................................4

1.2.Құрманың пайдасы...................................................................................5

1.3. Маңғыстау жеріне Құрма пальмасын өсірудің тиімділігі...................7 III.Қорытынды.................................................................................................8

IV.Ұсыныс.......................................................................................................

V.Қосымша.....................................................................................................9.

VI.Пайдаланылған әдебиеттер......................................................................10.

Кіріспе

«Құрма – құнардың қайнар көзі»

Құрма — Тік шаншылып, 24 метр биіктікке дейін өсетін құрма пальмасы көбіне ыстық климатты аймақтарға тән.[1] Құрма өсіру шаруашылығымен айналысатын араб елдеріне негізінен: Сауд Арабиясы, Ирак, Алжир, Мысыр, Судан мемлекеттері жатады.Құрма эбен тұқымдасына жататын туыс. Құрма туысына ағаштар және бұталы өсімдіктер жатады. Құрманың 500-ге тарта түрі субтропиктік және тропиктік аймақтарда таралған. Шығыс құрмасының (D. kakі) биіктігі 10 — 12 м, жемісі ірі, шырынды, диаметрі 8 см-ге жетеді, түсі қызыл сары, сырты жылтыр, қабығы жұқа. Жас жемісінде 20% қант, 0,5 — 1,5% ақуыз, 2 — 3% күл, С, А дәрумендері бар. Кептірген жемісінде 52% қант, 48% глюкоза болады. Құрма тұқым күйінде және телу, ұластыру арқылы өсіріледі.Құрманың пайдасы өте көп. Құрма – қатерлі ісік (рак) ауруына қарсы заттарға бай.Теріде жүктілік пен күнге күюден түскен дақтарды кетіруге көмектеседі. Құрма – шығармашылықпен айналысатын, мимен жұмыс істейтін адамдар үшін, жүйке жүйесіне шағымы барлар үшін, бастың жақсы жұмыс істеуі үшін де дәрігерлер тарапынан ұсынылатын аса пайдалы жеміс.Осындай құрма пальмасын Маңғыстау жеріне өсірсек, халқымыздың денсаулығы мықты болар еді.

II. Негізгі бөлім

1.1.Құрма пальмасы

Көбінесе құрма пальмалары жеуге жарамды болу үшін, құрғақ және ыстық облыстарда өсіріледі. Солтүстік Африка мен Араб елдері құрма пальмасының отаны деп есептеледі. Бұл отанда олар 4 мың жылдай өсіп келеді. Ежелгі Египет ескерткіштерінде құрма пальмасының суреті бейнеленген. Атақты Геродот Теофраст, Страбон және Плиний құрма пальмасының Вавилоннан Канар жайығына дейін өсірілетінін жазған. Бұл талдың ұзындығы 12-30 метр, өзі түзу болып келеді, әрі шашақ-шашақ болып өседі. Талдың жапырақтарының ұзындығы 45см, жапырақ өсетін жерден ұзын шашақты гүл шоғыры шығады. Оған қоса 1 талда бір түрлі ғана шашақты гүл шоғыры өседі, яғни олар аталық немесе аналық болады. Құрма пальмасы тәп-тәтті құрма жемісін береді.

Ең жақсы өскен құрма пальмасы жылдық 45-90 кг-дық тұқым болып келеді. Құрма пальмасы 10-15 жыл тіпті 100-200 жылдай өсе алады. Кейбір облыстарда, мысалға Солтүстік Африкада және Азияда құрма ең басты тағам ретінде қаралады. Ал құрманың сатылуы ең басты табыс ретінде есептелінеді. Қазір құрма пальмасы тек қана өз жерінде сатылмай Испанияда, АҚШ-та және Оңтүстік батыста да қаралып жатыр. Оңт. Иранда, Ауғаныстанда, Пәкістанда қолданылады.

1939 жылы Түркіменстанда құрма пальмасы өсіріледі, қыста 14°С аязда шыдай алады.

әзірлейді. Көбінесе осы талды әдемі өсімдік ретінде өсіреді. Әсіресе субтропикті бақшаларда және парк алаңдарында және «Черноморский» жағалауындағы Кавказда және Үнді Қытай жерінде өсіріледі.

Сондықтан бұл өсімдікті өсірудегі мақсатым: Маңғыстау жеріне Құрма пальмасын (Финиковый пальма) өсіріп көбейту.

Ислам әлемінде құрманың орны ерекше. Құран аяттарында құрма пальмасы бірнеше рет аталған. Әрі он бес жерде құрманың Алла Тағала тарапынан адамзатқа берілген сый екендігі айтылады. Алла елшісі (оған Алланың игілігі мен сәлемі болсын) құрма мен сүтті адам үшін ең жақсы тағам деп санаған. Сондай-ақ жүрек ауруларының емі ретінде құрманы пайдалануды өсиет еткен. Ал, қазіргі медицинада, құрамында калийдің жоғары болуы себепті, дәрігерлер құрманы жүрек қан-тамыр ауруларына пайдалануға кеңес береді...Құран аяттары мен хадистерде: «Құрма дәнінің салмағындай», «құрманың жұқа қабығындай», «құрманың қылындай», «пәлен сағ құрманың мөлшеріндей», «құрманың жартысындай» деген секілді теңеулерді жиі жолықтырамыз. Бұл да өз кезегінде құрманың құрметтілігін көрсетеді... Тағы бір хадисте: «Құрма кеселді кетіреді, (өйткені) онда кесел жоқ қой. Шын мәнінде, құрма – жәннаттық жеміс және онда шипа бар», – делінеді. Құрма, сондай жеміс – құрамындағы нәрлі заттардың арқасында қанға жылдам түсіп, ағзаға жеңіл сіңеді әрі тез қорытылады. Нәтижесінде шаршауды басып, ағзаны қуаттандырады.

1.2.Құрманың пайдасы

Құрма — тік шаншылып, 24 метр биіктікке дейін өсетін құрма пальмасы. Құрма ыстық климатты аймақтарда өсіріледі. Құрма өсіру шаруашылығымен айналысатын елдерге: Сауд Арабиясы, Ирак, Алжир, Мысыр, Судан мемлекеттері жатады. Құрма эбен тұқымдасына жататын туыс. Құрма туысына ағаштар және бұталы өсімдіктер жатады. Аталық және аналық болып бөлінетін құрма ағашы ескі жапырақтарының түбімен бүртіктеліп, өріліп өседі. Ерекше көрік беріп тұрған төбе жағындағы әдемі шашақты жапырақтарының ұзындығы 5 метрге дейін жетеді. Отырғызғаннан 4-5 жылдан кейін барып жеміс бере бастайды. Салмағы 8 кг-ға дейін жететін бір шоғырына мыңнан аса жеміс бітеді. Әр ағашынан 40-80 кг жеміс алуға болады. Шамамен 150 жылға дейін өмір сүреді. Құрманың 500-ге тарта түрі бар. Құрма тұқым күйінде және телу, ұластыру арқылы өсіріледі. Құрманы тұқымынан өсіргенде 5-7 жылда, ұластырылғандары 3-4 жылда жеміс береді. Ірі ағаштары жылына 250 кг-ға дейін өнім береді. Құрма ағашы – ыстық шөлді аймақта өсетін пальманың бір түрі. Биіктігі 25 метрге дейін жететін бұл ағаш алғашқы өнімінің 8–10 жылдан кейін береді екен. Жыл өткен сайын құрма жемісінің өнімі молайып, отыз жылдан соң біртіндеп азая бастайды. Негізінде бір пальма а

Соңғы жылдарда жүргізілген зерттеулер нәтижесінде құрманың көптеген қасиеттері ашылған.

Құрма лиф, минерал, фенол тұрғысынан әрі натрий, калий, магний, кальций, темір, фосфат, протеин, май, көмірсуды қатар қамтитын бірден бір жеміс.