Математикалық логикаға арналған сабақ материалы

Авторлық бағдарлама

Бастауыш

сыныптардағы логикалық математика

ББК 74.231.4

Рецензенты:

Мұқатаев О.О. педагог мастер, Қазақстан Республикасы «Өркениет» ғылыми- әдістемелік орталығының аға ғылыми қызметкері;

Бастауыш сыныптардағы логикалық математика/құрастырған.: Абдилдаева К.А., Досмаханбетова Ұ.Ә., Таукебаева Р.М., Сейдешова А.Ш. – Шымкент қаласы: бастауыш сынып мұғалімдері, 2020. – 46б.

ISBN 978-631-8771-55-8

Бұл бағдарлама оқушыны математикалық курс бағдарламасындағы тапсырмалармен шектеп қоймай, табиғат берген қабілеттерін ашуға мүмкіндік жасайды. Бұл пән оқушының өмірге таным, түсінігін молайтып, шығармашылық қабілетін шыңдап, ғылымға, ұшқыр ойлауға қызығушылығын ашады.

УДК 373

ББК 74.231.4

«Өркениет» ғылыми-әдістемелік орталығының 2021 жылғы «27» қаңтардағы №1 хаттамасына сәйкес сараптау комиссиясының шешімімен баспаға ұсынылды

© ҚР «Өркениет» ҒӘО, 2021

ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫ

«ÓRKENIET» ҒЫЛЫМИ-ӘДІСТЕМЕЛІКТІҢ БАСПАСЫНА ҰСЫНЫЛДЫ

Рецензенттер:

Рецензенттер: «Órkenіet» ғылыми-әдістемелік орталығының аға ғылыми қызметкері О.О. Мұқатаев

Құрастырған:Шымкентқаласы№64Ж.Аймаутоватындағымектеп- гимназиясының бастауыш сынып мұғалімі Абдилдаева Карима Абдукадыровна Шымкент қаласы №64 Ж.Аймаутов атындағы мектеп-гимназиясының бастауыш сынып мұғалімі Досмаханбетова Ұлжан Әбдіқадірқызы

Шымкент қаласы №64 Ж.Аймаутов атындағы мектеп-гимназиясының бастауыш сынып мұғалімі Таукебаева Райхан Мұханқызы

Шымкент қаласы №64 Ж.Аймаутов атындағы мектеп-гимназиясының бастауыш сынып мұғалімі Сейдешова Айгуль Шалкаровна

© Қазақстан Республикасы «ÓRKENIET» ғылыми-әдістемелік орталығы

2021 жыл

Түсінік хат

Математика ғылымы - шын дүниенің сарқылмайтын және мүмкін болатын сандық қатынастары мен кеңістік ғылымын зерттейтін ғылым.

Бұл бағдарлама оқушыны математикалық курс бағдарламасындағы тапсырмалармен шектеп қоймай, табиғат берген қабілеттерін ашуға мүмкіндік жасайды. Бұл пән оқушының өмірге таным, түсінігін молайтып, шығармашылық қабілетін шыңдап, ғылымға, ұшқыр ойлауға қызығушылығын ашады.

Логикалық тапсырмаларды орындау барысында оқушы өздігінен ойланып, өз шамасын өзгелермен салыстыра отырып, ұшқыр ойлауға талпынады. Жеңілден қиынға, оңайдан күрделіге көшу, бірізді білім беру жүйесін шыңдай түседі.

Берілген «Логикалық математика» пәнін оқу арқылы оқушыларды іздемпаздыққа және өзіне сенімді болуға ұмтылдырады, ақыл-ой деңгейін қалыптастырады. Бұл пән баланың бойындағы қорқыныш пен «қате жасап қоямын-ау» деген мазасыз ойлар төмендейді де, сенімділік пен тұрақтылық дамиды.

Математика курсы баланың ой -өрісін дамытып қана қоймай, оны байқағыштыққа, шапшандылыққа, ойын дәлелдеуге үйретеді. Логикалық математика курсы аптасына бір рет оқытылады.

Пән бойынша оқу жүктемесінің көлемі:

2 сынып – аптасына 1 сағат, барлығы 34 сағат.

Бағдарлама негізгі 3 бөлімнен тұрады. Әр бөлім оқушылардың ой өрісін жетілдіріп, санасын саралауына мүмкіндік алады.

Логикалық математика бағдарламасының мақсаттары:

математикалық білім, білік және дағдыны игеру;

математика курсының мазмұны арқылы танымдық және коммуникативтік іс- әрекет пен өздігінен білім алуға және еңбекке бейімделу, сондай-ақ ата- дәстүр, әдет-ғұрып, салт-сана, халықтық және ұлттық болмысты дүниежүзілік мәдени мұралармен үндестүру арқылы баланы тұлға ретінде қалыптастыру;

оқушының ақыл-ойының математикалық стилін, интелликтуалдық және ерік пен сезімге қатысты сапаларын дамыта түсу;

мектептің негізгі сатысында оқуға, меңгерген математикалық білімдерін өмірде қолдануға жан-жақты дайындалуды жүзеге асыру.

Логикалық математика бағдарламасының міндеттері:

баланы тұлға ретінде қалыптасуына, ақыл-ойын дамытуға, интеллектуалдық және ерік пен сезімге қатысты белсенділігін қалыптастыруға септігін тигізу;

математиканың өмірде болып жатқан нақты құбылыстарды жалпылауға және қоршаған болмысты танып- білуге көмектесетін ғылым болып табылатыны туралы түсініктердің қалыптасуына ықпал ету;

оқушының өмір сүруіне және мектептің келесі деңгейінде оқуын жалғастыруы үшін қажетті білім, білік және дағдыларын қалыптастыру.

Логикалық математика бағдарламасының зерттеу обьектілері:

теріс емес бүтін сандар нумерациясы;

аса маңызды шамалар мен олардың өлшем бірліктері;

арифметикалықамалдар және олардың қасиеттері;

есептеу тәсілдері және сәйкес бірлік пен дағдыларды қалыптастыру;

есеп және оны шешу процесі;

алгебраның элементтері;

геометрия элементтері.

2 сынып

Теріс емес бүтін сандар мен шамалардың арифметикасы - 8 сағат

Екі таңбалы және үш таңбалы сандарды шығарып алу туралы түсініктерін кеңейту. Санның ондық жүйеде жазылуындағы орнына байланысты цифрлардың мәнінің өзгеретіндігі. Шамалар, оларды өлшеу және салыстыру. Ұзындыққа, масса, сыйымдылық, уақыт аралығы және олардың өлшем бірліктері. Екі амалмен шығарылатын есеп және оның ерекшелігі. Қосудығы ауыстырымдылық және терімділік қасиеті. Екі таңбалы және үш таңбалы сандарды разрядтық қосылғыштарға жіктеу. Қосудың дұрыстығын азайтумен, азайтудың дұрыстығын қосумен тексеру.

Алгебра элементтері - 14 сағат

Тура және тура емес сандарды теңдіктер мен теңсіздіктер туралы ұғымдарын қалыптастыру. Әріппен таңбаланған белгісізі бар теңдік ретіндегі теңдеу. Қарапайым және күрделі құрылымды теңдеулердің болатыны туралы түсінік беру. Жақшалы өрнектерде арифметикалық амалдардың орындалу реті. Қарапайым теңдеулерді тура теңдіктердің қасиеттеріне және қосу мен азайту кері амалдар болатынына сүйеніп шешу.

Геометриялық элементтері - 8 сағат

Геометриялық ұғымдарға анықтама беру. Сызықтардың түрлері және көпбұрыштың шекараларының тұйықтарған сынық сызықтар болатындығы. Бұрыштардың жіктелуі. Тік төртбұрыштың шаршы анықтамаларын, көпбұрыштың қабырғаларының қосындысының периметрі екенін білу.

Білім, білік, дағдыны тексеру- 4 сағат

Тест. Бақылау жұмыстары.

2 сыныпқа арналған «Логикалық математика» курсының күнтізбелік жоспары

Мақсаты: 100 көлеміндегі сандарды және сәйкес шамаларды ауызша және жазбаша қосу, есептеу тәсілдері, санның құрамы, есептер құру, оларды әртүрлі тәсілмен шешу, шамаларды өрнектеу, күнделікті өмірде қолдана білу,геометриялық фигуралар туралы толық түсінік алу, оларды салу, салыстыру, көбейту және бөлу амалдарын оқуға даярлық жасау, кестелік қосу,азайту бөлімдерін меңгеру.

Меңгерілетін білім, білік, дағды: Бірлік, ондық, жүздікпен санау, амалдардың орындалу реті, жақшалы өрнектерді шешу, есептеу тәсілдері, өлшем бірліктері, геометриялық фигураларды өлшеу, сал. Олардың қасиеттері, санның құрамы, кестелік, кестеден тыс қосу, азайту, есептер, есептің құрылымы.

Р\с

Мазмұны

Сағат саны

Өткізілетін күні

Екі және үш таңбалы сандар туралы түсінік

Екі таңбалы сандардың ондық құрамы және

олардың сәйкес жіктелуі.

Ондықтан аттап қосу және азайту.

Шамалар (ұзындық, масса, сыйымдылық,

уақыт) және оның өлшем бірліктері.

Шамаларды өлшеу және салыстыру.

Екі амалмен шығарылатын есеп, оның ерекшелігі.

Математикалық қызықты есептер.

Екі және үш таңбалы сандарды разрядтық

қосылғыштарға жіктеу.

Білім, білік, дағдыны тексеру. Тест

Сандық ребустар мен есептеулер.

Екі және үш таңбалы сандарды разрядтық

қосылғыштарға жіктеу.

Қосудың ауыстырымдылық және терімділік

қасиеті.

Сиқырлы фигуралар

Қосу ман азайту өзара кері амалдар.

Арифметикалық амалдардың орындалу реті.

Білім, білік, дағдыны тексеру. Бақылау

жұмысы

Теңдік және теңсіздіктер. Логикалық есептер.

Теңдеу және оны шешу.

Қарапайым және күрделі теңдеулерді шешу

және құру.

Жұмбақ есептер

Жақшалы өрнектерде арифметикалық

амалдардың орындалу реті.

Қиындылардан фигура құрастыруға арналған

логикалық есептер.

Белгісіз үшінші қосылғышты табуға берілген

есептер.

Фигураларға анықтама беру. Өлшеу, салу,

салыстыру.

Бұрыштар. Олардың айырмашылығы. Өлшеу,

салу.

Білім, білік, дағдыны тексеру. Тест

Көпбұрыштардың периметрін әр түрлі

тәсілмен есептеу.

Өрнектер құру. Амалдардың орындалу реті.

Көңілді тапқыштар сайысы

Эстафеталық ойлау есептері.

Масса, ұзындық өлшемдері. Оларды өрнектеу,

амалдар қолдану.

Жұмбақ есептер

Білім, білік, дағдыны тексеру. Бақылау

жұмысы

Өтілген материалды пысықтау. Қорытынды

сабақ

1. Есепте:

1 сабақ

а)

ә)

б)

в)

2. Сиқырлы сұрақтар:

Заттарды санау үшін қолданылатын сандар қалай аталады? 2.Нөлге және жұп цифрға аяқталатын сандар қалай аталады?

3. Ойлан, тап!

Қасқыр, Түлкі және Аю үш үйде тұрды: біріншісі –үлкен терезелі ақ үй, екіншісі

үлкен терезелі жасыл үй, үшіншісі – кішкентай терезелі жасыл үй. Егер Қасқыр мен Түлкінің үйлері үлкен терезелі, ал Қасқыр мен Аюдың үйі жасыл үйлер болса, онда әрқайсысының үйлері қандай?

4. 10 айырмашылығын тап!

«Аэрошана».

1. Есепте:

2 сабақ

2.Тиісті санды тауып қой:

3.Салыстыр:

а)

ә) 39∞39-4

4. Сиқырлы сұрақтар:

Айдынның Асқардан бойы ұзын, бірақ Жанаттан кіші. Кім ұзын?

Термометр аяз болғасын – үш градус көрсетіп тұр. Осындай екі термометр неше градус көрсетеді?

Бөлмедегі әр бұрышта бір мысықтан және оған қарама-қарсы үш мысықтан отырса, бөлмеде неше мысық бар?

5. Ойлан, тап!

Қарлығаш, Майра және Нағиманың етіктері бар. Біріншілері –биік және қызыл, екіншілері биік емес және көк, ал үшіншісі – биік емес және қызыл. Қарлығаш пен Нағиманыкі – биік емес, Ал Нағима мен Майранікі – қызыл. Кімнің етігі қандай?

3 сабақ

1. Тиісті санды қой:

а) 6+◊=8

ә)

2. Салыстыр:

а)

ә)

б) 1дм1см◊12см44см◊4дм 2дм3см◊23см90см◊9дм1см

5дм9см◊58см89см◊9дм

3. Сиқырлы сұрақтар:

Үлкен ағасында 2кәмпит,ал інісінде 12 кәмпит бар.Үлкен ағасы інісінен неше кәмпитті тартып алғанда, әділеттілік орнап,олардың кәмпиттерінің саны теңеледі?(5)

Үйде 12 шәшке мен 9 табақшалар бар.Балалар шәшкелердің жартысын және 7 табақша сындырды.Неше шәшке табақшасыз қалды? (4)

4. Есепті шығар:

б) Ешкі 30кг тартады, ал қой одан 20кг ауыр. Қой неше кг?

1. Есепте:

4 сабақ

а)

ә)

б)

в)

2. Есептерді шығар:

а) Айшаның бойы 15дм, ал Сәлиманың бойы одан 1дм биік.Сәлиманың бойы

қанша?

ә) Зәуре 7 жаста, ал Серік одан 1жас үлкен.Серік неше жаста?

б) Маржанның әкесі 40 жаста.Ол Маржаннан 30 жас үлкен.Маржан неше жаста.

3. Ойлан, тап!

Тамыздың 3 күнінде әр түрлі ауа райы болды: 2, 5, 10. Бірінші күні суық және жаңбырлы, екінші күні жылы және жаңбырлы, ал үшінші күні жылы және құрғақ болды. 2 және 10 тамызда жылы, ал 5 мен 10-да жаңбырлы болды. Әр күні қандай ауа райы болды?

4. 10 айырмашылығын тап!

«Үнді патшасы».

1. Минут арқылы өрнекте:

5 сабақ

1) 1 сағ 5 мин;

1 сағ 8 мин;

1 сағ 15 мин;

2) 1 сағ 12 мин ;

1сағ 20 мин;

1сағ 3 мин;

2. Сағат пен минут арқылы өрнекте:

1) 70мин ,

69мин

92 мин,

2) 75 мин,

68 мин,

79 мин,

3) 80 мин,

66 мин,

85 мин,

3.Сағат арқылы өрнекте:

1 тәул .3 сағ;1тәул.10 сағ

4. Тәулік пен сағат арқылы өрнекте:

26сағ35 сағ29 сағ

30сағ34 сағ27 сағ

5. Ойлан, тап!

Серік, Марат, Қанат және Батырдың доптары бар. Біреуі – былғары және үлкен, екіншісі – былғары және кішкентай, үшіншісі резеңке және кішкентай, ал төртіншісі қоңыр. Марат пен Қанаттың доптары кішкентай, Марат пен Батырдың доптары былғары болса, әрқайсысының доптары қандай?

Мойнақ Алааяққа қарағанда жиі, ал Бөрібасарға қарағанда сирек үреді. Қай ит жиі үреді.

6 сабақ

1.Мына сандардың бір таңбасын бір жолға, екі таңбасын екінші жолға теріп жаз.

А) 30, 48, 29, 1, 12, 9, 7, 36, 4, 91

Ә) 6, 73, 81, 5, 14, 17, 8, 62, 75, 0

Б) 45, 37, 92, 7, 60, 6, 74, 80, 1

В) қырық тоғыз; он; жиырма; алпыс төрт; қырық; он тоғыз; он бір; Г) елу; тоқсан; бес; жетпіс екі; елу үш;

2. Есепте:

а)

ә)

б)

3. Ойлан, тап!

Егер жылқы қоянға қарағанда аласа, ал жирафтан биік болса, онда ең биік қай жануар?

Марат Қуанышқа қарағанда мектепке жақын, ал Батырға қарағанда алысырақ тұрады. Кім мектептен алыс тұрады?