Математиканы оқыту технологиялары туралы баяндама

Баяндаманың тақырыбы: «Оқыту технологияларын таңдау және жаңартылған оқу бағдарламасы бойынша математика пәні мазмұнының ерекшеліктері»

Бандаманың мақсаты:

Математика пәніндегі білім сапасын бағалау жүйесінде жаңарту мәселесінің мәнін ашу,оқушылардың білімін міндетті деңгейден мүмкін деңгейге жетелеу.

Баяндама міндеттері:

Бағалау критерийілері

Дискриптор

Қалыптастырушы бағалау

Жиынтық бағалау

Сабақтың әр бөліктеріндегі әр оқушының дайындық деңгейін анықтау.

Жоспар:

І. Кіріспе

Жаңартылған білім – болашақтың кепілі.

ІІ Негізгі бөлім.

Білім беру бағдарламасының негізгі мақсаты – білім мазмұнының жаңаруымен қатар, критериалды бағалау жүйесін енгізу және оқытудың әдіс тәсілдері мен әртүрлі құралдарын қолданудың тиімділігін арттыруды талап етеді

Оқушының білім алу барысындағы қателіктері мен олқылықтарын айқындау.

ІІІ. Қорытынды.

Жаңартылған білім беру бағдарламасының мәні

Фалестің айтуынша: «Дүниедегі ең үлкен нәрсе – кеңістік. Бәрінен жүйрік - ой. Бәрінен дана – уақыт. Бәрінен жеңіл – басқаға ақыл айту. Бәрінен қиыны – өзіңді-өзің тану» . Иә шынында да, біз мектептің негізін қалаушылары мұғалімдер өзімізді-өзіміз танып алуымыз қажет деп ойлаймын.

Қазіргі білім беру жүйесінің мақсаты - бәсекеге қабілетті маман дайындау. Мектеп – үйрететін орта, оның жүрегі - мұғалім. Ізденімпаз мұғалімнің шығармашылығындағы ерекше тұс - оның сабақты түрлендіріп, тұлғаның жүрегіне жол таба білуі. Ұстаз атана білу, оны қадір тұту, қастерлеу, арындай таза ұстау - әр мұғалімнің борышы. Ол өз кәсібін, өз пәнін, барлық шәкіртін, мектебін шексіз сүйетін адам. Өзгермелі қоғамдағы жаңа формация мұғалімі – педагогикалық құралдардың барлығын меңгерген, тұрақты өзін - өзі жетілдіруге талпынған, рухани дамыған, толысқан шығармашыл тұлға құзыреті. Жаңа формация мұғалімі табысы, біліктері арқылы қалыптасады, дамиды. Бағдарлама мақсаты 7 модульдi сабаққа қалай пайдалану арқылы оқушылардың қалай оқу керектігін үйреніп, өз ойлаpын жеткізе алатын, ынталы, сенімді, сыни тұрғыдан ойлау дағдысы жүйелі дамыған оқушыны қалыптастыру болып отыр. Сол себепті өз сабақтарыма жеті модульді ендірдім. Сабақтарымда 7 модульдің ішінде негізгі қолданған модулім - «Оқыту мен оқуда ақпараттық-коммуникациялық технологияларды (АКТ) пайдалану» болды

Дәстүрлі бағалауда оқушының жеке жетістігін белгілі нормамен немесе оқушылардың көбінің нәтижелерімен салыстыру болады да, оқушы көкейінде «Оған неге «5»,ал маған....», «Сол баяғы «4» қой», «Не үшін???» деген сауалдар болады. Ал критериалды бағалау жүйесі бұрынғы бағалауға қарағанда қалыптастырушы және жиынтық бағалаумен ерекшеленеді. Қалыптастырушы бағалау оқытуды, әдістерді және осы мүмкіндіктерді іске асыру түрлерін жақсарту мүмкіндіктерін анықтауға бағытталған болса, жиынтық бағалау мақсатты баға қою және сертификаттау немесе оқытудың алға жылжуын тіркеу үшін оқыту қорытындысын шығару үшін қажет.

Оқушылардың жетістіктерін критериалды бағалау әдісі көптеген шет елдерде кең таралған, өйткені бұл технология барынша шынайы, нақты және валидті болып табылады. Критерийлер арқылы бағалау оқушыларды оқу тапсырмаларын барынша сапалы орындауға ынталандырады, білімін тереңдетіп, кеңейтеді, осылайша, оқушылардың ойлау қабілетінің деңгейін көтереді және олардың психикалық үдерісіне ықпал етеді. Сонымен қатар оқушылардың оқу жетістіктерін критериалды бағалау оқыту, оқу және бағалаудың өзара тығыз байланысына негізделген және оқу үдерісін ұйымдастыруға бірыңғай көзқарасты қамтамасыз етеді (Бойл және Чарльз, 2010). Бұл бағалаудың барлық элементтерінің арасында теориялық негіздеме және өзара байланыс болуын қажет етеді (оқу мақсаттары, түрлері, құралдары және бағалау нәтижелері), бұл тәсілдің практикалық маңызы мен төмендегідей артықшылықтарын көрсетеді:

- оқушының жеке тұлғасы емес, оның орындаған жұмысы бағаланады;

- оқушының жұмысы оларға алдын ала белгілі бағалау критерийлері бойынша бағаланады;

- баға оқушылардың нені оқығанына қарай қойылады, себебі бағалау критерийлері нақты оқу мақсаттарын сипаттайды;

- баға қоюдың нақты алгоритмі оқушыға белгілі, соған сәйкес оқушы өзінің оқу үлгерімін өзі анықтап, ата-анасына хабарлай алады;

- оқушылардың өзін-өзі бағалауға және оқуға деген ынтасы артады.

Бағалау ағымдағы және қорытынды оқу кезеңдерінде оқушылардың үлгерімі жайлы ақпарат беретін білім беру үдерісінің маңызды бөлігі болып табылады. Бағалау тәсілдері пәннің мазмұны мен критериалды бағалаудың түріне сәйкес өзгешеленуі мүмкін.

Қалыптастырушы бағалау оқудың бір бөлігі болып табылады және оқу үдерісінің өн бойында жүргізіледі. Қалыптастырушы бағалау арқылы мұғалім:

- оқушының оқуда қаншалықты «ілгерілегенін» айқындай алады, өзінің оқыту әдіс-тәсілдеріне өзгеріс енгізу қажеттілігін талдайды;

- қандай бағалау тәсілдері оқудың жақсы жүзеге асып жатқанын анықтауға мүмкіндік беретінін шешеді;

- қолданылған бағалау әдістерінің тиімділігін зерттейді және салыстырады;

- оқушылардың оқуы жайында барынша мол ақпарат алады, мысалы, ауызша сауалнамалар, оқушылардың топтық әрекеттері, тапсырманы өз бетінше орындау, тақырыптық зерттеулер, рөлдік ойындар ұйымдастыру және оны қадағалау арқылы.

Мұғалім оқушылар мен ата-аналарға кері байланыс бере отырып, оқушыларға пәнді меңгеру мен түсінуде көмекші болу арқылы олардың оқудағы алға ілгерілеуді қадағалайды, сонымен қатар бағалау критерийлеріне сәйкес объективті көзқарасты ұстана отырып, оқушыларды оқуға ынталандырады.

Оқушыны дамытуда қалыптастырушы бағалаудың мәні зор, сондықтан ол оқу үдерісіне қатысушылардың барлығына түсінікті де анық, оқушыны жетістіктерге ынталандыратын сипатта болуы тиіс.

Жиынтық бағалау оқушының жазбаша тапсырманы, емтихан немесе жобаны өз бетінше орындауын бақылау арқылы жүзеге асады. Оқушының кез келген жиынтық немесе қорытынды жұмысы өзге біреулердің қатысуынсыз орындалады және белгіленген оқу мақсаттары мен бағалау критерийлеріне сәйкес бағаланады.

Адамның тіршілік әрекеті көптеген факторларға тәуелді: білімділік (қабылдаутын, өңделетін материал көлемі), психологиялық (уәж, оқушылардың жеке тұлғалық ерекшеліктері), педагогикалық (әдіс-тәсілдерді таңдау), эмоциялық (алаңдаушылық деңгейі), адамгершілік (бірмәнді, нақты, анық, қатаң, икемді тәсілдер), т.б. Бағалау үдерісінде барлық факторлар бір-бірімен байланысты болып, бірін-бірі толықтырады. Білімділік немесе педагогикалық факторларды ғана жеке бағалауға болмайды, себебі басқа факторлар да оқу нәтижелеріне немесе бағалауға әсер ете алады. Баға оқушылардың білім, білік-дағдыларын әртүрлі критерийлер бойынша бағалау нәтижелерінен құралады, мысалы, зерделенетін материалдың көлемі, осы материалды түсіну және қолдану, материалды пәннің талабына сәйкес рәсімдеу, материал бойынша жазу жұмысына берілген уақытты пайдалана білу, т.б.

Мұғалімдердің тәжірибесі бағалауға арналған тапсырмаларды саралау, бағалаудың тиімді құралдары мен әдіс-тәсілдерін қолдану оқушылардың оқуға деген ынтасын арттырып, өзінің даму бағытын анықтауына оң әсер ететінін көрсетеді.

Бағалау үдерісін ұйымдастыру үш кезеңнен тұрады:

1. Бағалау үдерісін ұйымдастыру

2.Бағалаудың құрылымын анықтау және қолдану

Бағалаудың құрылымын анықтау және қолдану кезінде нені бағалайтынымыз туралы ойлану керек - оқу мақсатын ба, әлде дағдыларды ма? Мысалы, «5.1.2.3 санды өрнектердің мәндерін табу үшін көбейту мен қосу амалдарының қасиеттерін қолдану» оқу мақсаты үшін сыни ойлауды дамыту мен өрнектерді салыстыру және оларды ұтымды қолдану жолдары туралы ойланудың қайсысы маңызды? Оқу мақсаты мен дағдыларды бағалау барысында бұл үдеріс оқушының ойлану әрекетінде (ми функциялары) болып жатқандықтан оны бақылау қиын.

Мұғалім үшін бірінші маңызды қадам барлығына түсінікті болатын бағалаудың анық көрсетілген құрылымы мен моделі. Бұл бағалау компоненттерін логикалық талдау (алған білім, дағдыларды түсіну және қолдану) немесе теорияны зерделеу немесе оқушының тәжірибелік зерттеулерін жинақтау (өзіндік бақылау немесе зерттеу нәтижелерінің дәлелдерін алу үшін теория мен тәжірибені пайдалану) арқылы сипатталады. Тіпті нені бағалайтынымызды бақылау мүмкін жағдайда да (мысалы, бақыланатын жұптық, топтық талқылаулар немесе мұғалімнің қатысуымен болатын белсенді іс-әрекеттер) дәл осы сәтте құнды деп танылатын бағаланатын аспектілерді нақтылап алу керек.

Бағалаудың құрылымы мен нысаны – не өлшеу керектігінің және қандай маңызды компоненттер мен аспектілерді бағалау қажет екенінің жұмысшы анықтамасы. Оқу бағдарламасының бөлімін немесе жаңа тақырыпты бағалау үшін оқушының оқу жетістігін бағалауға көмектесетін және бағалау талаптарын анықтайтын сұрақтарды, яғни бағалау критерийлерін қарастыруға болады. Мысалы,

-оқу нәтижесін түсіндіруге қатысты қандай критерийлер ұсынуға болады?

-шекті балл жинаған оқушылардың көрсеткіштері қалай бағаланады?

Осы сұрақтардың жауабы бағалау үдерісін түсінуге көмектеседі. Бағалау құрылымын немесе нысанын таңдауда нені өлшеу (бағалау) керектігін және оны бағалау критерийлерінің өзара қалай байланысты екенін анықтау маңызды.

Сын тұрғысынан ойлау – адамның өзін-өзі тәртіпке салып, бағыттап басқаратын, өзін-өзі бақылайтын және түзететін сыни ойлау деген пікір бар (Paul and Elder, 2003). Бұл анықтамада сын тұрғысынан ойлау келесі компоненттерден тұруы мүмкін:

-маңызды сұрақтарды анықтай білу қабілеті;

-маңызды ақпаратты жинау, бағамдау және түсіндіру қабілеті;

-қорытынды жасау және оларды тексеру қабілеті;

-шешім қабылдауға дайын болу, болжам жасау қабілеті.

Аталған компоненттердің әрқайсысы жеке өзі құнды болмауы мүмкін, бірақ барлығын бірге алғанда күрделі мәселені дұрыс шешуге көмектесетіні анық, мұндай жағдайда оқушылар тиімді талдау жасап, ұсынылған мәселенің оңтайлы шешімін таба алады.

Мысалы,

-өздерінің пікірлеріне негіздеме жасау барысында ақпараты, білімді, фактілер мен мағлұматтарды пайдаланады;

-өздерінің пікірлерін нақты білдіру үшін өзінің бақылау және зерттеу нәтижелерін пайдаланады;

-өзінің іс-әрекеттерін зерттейді, проблема туралы және оны шешу жолдары туралы ойланады.

Бағалау құрылымын анықтаудағы екінші маңызды қадам – әрбір компонент бойынша жеке және барлық компоненттерді бірге алғанда «жоғары, орташа және төмен көрсеткіштерді» анықтау болып табылады. Оны жасаудың ең жақсы тәсілі – сын тұрғысынан ойлайтын үш тұлғаның (сарапшы/тапсырма әзірлеуші, мұғалім және оқушы) көрсеткіштерін бақылау және бақылау нәтижесін бағамдау. Әдетте, сарапшылар әрбір жеке компонент бойынша және барлық компоненттерді бірге алғанда да жоғары нәтиже көрсетеді, ал оқушылардың көрсеткіші төмен болады. Неліктен? Қандай айырмашылық бар? Бағалау тапсырмаларын әзірлеуші сыни ойлау дағдысын ұзақ уақыт бойына жетілдірген, өзінің дағдылары мен сын тұрғысынан ойлаудың аталған төрт компонентін дәйекті пайдалана білетін білікті маман болып табылады. Мұғалімдер (олардың саны басқаларынан көптеу) дағдылар мен төрт компонентті бағалау тәжірибесіне жеткілікті деңгейде уәжделген. Оқушылар көбіне сын тұрғысынан ойлауда қиналады, оның құрамдас бөліктерімен жұмыс істеу қабілеті мен оларды өз тәжірибесінде қолдануға деген ынтасы төмен. Осының барлығы емтихан алушы мұғалімнің жоғары, орташа және төмен көрсеткіштердің дәлелдерін жинақтауына көмектесетін бірыңғай тест спецификациясын құру қа

Пән бойынша тест спецификациялары белгіленген құрылым бойынша тест сұрақтарын әзірлеуден бастап, ұсынылатын жауаптарды (кілт және дистракторлар) құрастыруға дейін барлық талаптарға сәйкес жасалады.Оқушылардың пән бойынша үлгерімі екі тәсілмен бағаланады: бөлім бойынша жиынтық бағалау (ББЖБ) және тоқсан бойынша жиынтық бағалау (ТБЖБ). Баланың жан – жақты ізденуіне ынталандырады. Критериалды бағалау жүйесі Филиппин, Сингапур, Жапония, Франция, Финляндия сынды дамыған елдерде пайдаланылады. Бұл бағалау жүйесінің артықшылығы – баланың ойлау қабілетін дамытып,…