Мектеп орынбасарының кәсіби қызмет бағыттары

Білім беруді жаңарту үдірісінде бастауыш сынып орынбасарының кәсіби қызметінің бағыттары

Жоспар

I.Кіріспе

Сапалы білімді қалыптастыруда мектеп басшыларының жаңарту

үрдісіндегі іс-әрекет бағыттары

II. Негізгі бөлім

Білім жүйесіндегі басқарудың негізгі міндеттері.

Білім беру жүйесіндегі қызметтік бағыттар, нәтижелілігі.

III. Қорытынды.

Білім беру жүйесіндегі құзыреттілікке бағытталған басымдықтар

Әлемнің өзгеруін қаласаң , сол өзгерудің алғашқасы өзің бол,

Болашағыңның өзгеруін қаласаң, сол өзгерістітап қазір жаса.

М.Ганди.

Қазіргі қоғамда қайта құрулар, ғылым мен техниканың қарыштап өсуі, қоғамның ақпараттануы мен қарқынды дамуы-білім беруге жаңаша талаптар қоюда.

Заман талабына сай Қазақстанда білімнің жаңа жүйесі құрылуда. Жаңа жүйе педагогика теориясы мен оқу-тәрбие үрдісіне нақты өзгерістер енгізумен қатар мектеп басшыларының мектеп басқарудағы іс-әрекетіне жаңаша қарауды талап етеді. Оқушылардың шығармашылық әлеуетін дамыту барысында мұғалім іс-әрекетін жаңа тұрғыда ұйымдастыруды қажет етеді. Жаңа білім жүйесіне көшудің қажеттілігі мен тиімділігін ұстаз, ата-ана және қоғам жете түсініп, жүзеге асырады.

Білім берудің «білімдік» үлгісінен қазіргі «құзырлы- жобалау» үлгісіне өтуде педагогикалық жүйенің барлық іші жаңаланады. Атап, айтсақ басқарушы,білім беру, оқу тәжірибелік, қоғамдық болып бөлінеді. Осылардың ішінде біз үшін қазіргі мектептегі біртұтас педагогикалық үдерісті жаңа басқару жүйесінің үлгісі өзекті және айырықша маңызға ие болып отыр.

Білім берудегі жаңашылдық сыртқы және ішкі факторлардың әсерінен туындап отырады. Сыртқы факторлар саяси әлеуметтік , экономикалық өзгерістер, әлемдік деңгейдегі білім берудің жаңа үрдістері десек, ал ішкі факторлар- білім беру жүйесінің өзіне тән ішкі жағдайымен анықталады.

Білім беру жүйесінің мақсаты-кәсіби, пікірлес ұжым құру. Мектеп басшысы педагогикалық басқаруда үрдіске қатысушылардың: 1) қарым-қатынасына, 2) бір мақсатқа біріктіруге, 3) мақсатқа жетуді көздеуіне көңіл бөлуі керек, 4) ұжымда оңтайлы психологиялық- педагогикалық ахуал қалыптастыру керек.

Мектепті басқарудың көптеген міндеттерін шешу негізін мектеп әкімшілігі мен мұғалімдері ұжымына тиесілі. Мектеп жұмысының ішінде ең басты мәселелерінің бірі педагогикалық ұжымға ғылыми тұрғыдан сауатты басшылық жасау. Мектеп жұмысын меңгеріп, зор жауапкершілікпен жүзеге асыратын тұлға директор және оның орынбасарлары.

Кез-келген әрекет, соның ішінде басқару әрекеті де ұйымдастырушы мен басшылық жасаудың барлық функцияларын іске асыруда басшылыққа алатын бірқатар қағидаларды сақтауға негізделеді. Ол қағидалар мақсат қою және жоспарлау, ұйымдастыру, бақылау және т.б. топтастырылады. Ал басқару қағидалары басқару заңдылығының бейнелену және нақты іске асуын танытады.

Педагогикалық менеджементтің негізгі заңдылығы талдағыштық, мақсатқа сәйкестік, ізгілік, басқарудағы демократиялық және мектеп түрлі басқару қызметіне дейін болуы сияқты компоненттерді қамтиды. Осы заңдылықтардан мектеп директорының, директор орынбасарларының оқу жүйесін басқарудағы алатын негізгі қағидалары туындайды.Сонымен негізгі қағидаларға мыналар жатады:педагогикалық жүйені демократизациялау және ізгілеу; орталықтандыру және орталықсыздандырудың парасатты үйлесімі (өзара бөлінген көшбасшылық ); жеке билік пен алқалы биліктің бірлігі; педагогикалық жүйені басқару ақпараттарының обьективтілігі және толықтылығы.

Педагогикалық процесті басқару жүйесінің табиғатын түсіну, басқаруға қолайлы алғышарт жасайды. Білім беру жүйесіндегі басқаруды жүйелілік ыңғайының бірінші белгісі- мектепті жүйе ретінде танып, оның негізгі белгілерінен құралатын осы жүйенің тұтастығын көре білу. Екінші белгі мектептің құрылымы болып табылады. Бастауыш сынып орынбасарларының кәсіби біліктілігі мен басқару шеберлігіне қойылатын негізгі талаптар .

Ол өз міндеттерін педагогикалық ұжыммен ынтымақтасып демократиялық қағида негізінде іске асырады. Ендеше, білім беруді жаңарту үрдісінде өсуі орынбасардың кәсіби қызметінің негізгі бағыты- бұл тиімді жоспар құру тәсілі оны жүзеге асыру жолдары.

*Жоспарлау

Ұйымдастыру

Мотивация

*Бақылау

Тиімді жоспар құру тәсілі

Кім неге жауап береді?(процесті басқару құрылымы)

Қайсысын қандай кезеңде қолдану керек?(процестің барысы)

Оған қандай тәсілдер қолдану керек? (процесті қамтамасыз ету)

Білім жүйесін басқарудың негізгі міндеттері:

1.Материалдық-қаржылық және интеллектуалдық қор құру, бөлу;

2. Мұғалімдер ұжымына, оқушылар мен ата-аналарға ақпараттық кеңістік құру (мекемеде нормативті құжат жасау);

3. Басқару әр деңгейінде дер кезінде, анық және дәл кері байланыс жүйесін құру (директор-ата-ана-конвент); директордың орынбасарлары мен ұстаздар арасында, кафедра, шығармашылық топ жетекшілері мұғалім-сынып жетекшілері мен ата-аналар арасында;

4. Ұжым мүшелерінің білім деңгейін көтеруді ұйымдастыру.

Осы міндеттердің шешімін шешуге қалай жетуге болады?

Бүгінгі педагогикалық үрдістегі инновацияның негізі-жаңа іс-әрекеттерді енгізу, жаңалықтарды қалыптастыру мен жүзеге асыруда біртұтастық қызмет ету. Мақсат пен нәтиже жаңалыққа бет бұруы тиіс.

Басқару жүйесінде инновациялық бағыттар қажеттілігі бірнеше жағдайлардан туындайды:

Басқаруда білім беру жүйесіне жаңа ұйымдастырушылық механизмді енгізу, оқытудың мазмұны мен құрылымын, технологияларын жаңалау:

Білім мазмұнының адамгершілік сипат алуына көңіл бөлу.

Жаңа оқу пәндерінің енгізілуі, білімнің құрылымын жаңарту, жаңа мазмұнды білім беру моделін қарастыру:

Мұғалімдердің педагогикалық жаңалықтарды меңгеруі мен қолдануында қарым-қатынастар сипатының өзгеруі:

Білім беру саласына білікті мамандарды тарту.

Қазіргі заман мектебінің ішкі механизмі оқу-тәрбие үрдісін ғылыми негізінде басқару.

Педагогикалық инновация-шығармашылықтың ең күрделі түрі. Педагогикалық инновацияны жүзеге асыруда басқарушылық іс-әрекеттерде білікті мамандар табу мәселелері туындайды. Осы мәселені шешу барысында Басқарушы қандай мамандықтарды меңгеруі тиіс?-деген сұрақ туады. Осы жайында футуролог ғалым Ю.Е. Левин зерттеулерінде мектеп басшысы- білім беру үрдісінің менеджері, заңгер, әдіскер, білім беру жүйесінің сәулетшісі, жүйе дизайнері, оқыту бағдарламасының технологы, ситуациялы жағдайларда оқытудың маманы, синергетик, тьютор, әлеуметтанушы, ішкі аудитор және т.б.57 бағытта білікті болуы тиісті екенін көрсетіп берген. Тек осындай басшы ғана білікті мамандарды баптай алады және білім берудің жаңашылдығын өз деңгейіне жеткізуі сөзсіз.

Білім беру жүйесін жаңаша басқаруда дәстүрлі жұмыстың мазмұны мен түрі өзгереді. Ғылымилық қызметтің шешуші мен инфрақұрылымдық қамтамасыз ету ( тексеру, әдістемелік кабинет) тікелей білім беру үрдісіне «ауысады».

Мектептегі жаңашыл жұмыс рефлексивті, тәжірибелік, білімдік әрекеттерді мазмұндайды. Жетілдіру стратегиясын, бағдарламасын, үлгісін, жеке жобаларды жасайды және мектеп үздіксіз дамуда өзі-өзін анықтаушы, өзі-өзін қайта құрушы инновациялыққа айналады. Сондықтан да, білім беру жүйесінде басшыға менеджменттің тұжырымдамасын меңгеру қажеттілігі туды. Қазіргі өзгерістерге байланысты мектеп басшысы мен басқарушы менеджерге қойылатын талаптардың үлгісі: шыншылдық, қызығушылық, интернационалдық, инновациялық, теңестірушілік, иммунитет, суырып салма т.б.

Басқарушы-менеджердің мотивациялық үлгісі (Х.У. Дёриг)

Шынайы- лық

Ипровизациялау қабілеті

Қызығушылық

Кәсіби талап

Ұлтаралық мәдениетті

Өзін-өзі бақылаушылық

Идентифи-кациялы

Өзара қарым-қатынасқа

Жаңашыл-дыққа бейім

Интуициялы

Интерпретация-лау қабілеті

Интеграциялы

Иммунитет

Білім беру жүйесіндегі қызметтік бағыттар

1.Білім беру іс-әреке-тінің құрылымы: дидакт, педагогикалық психология ,мәде-ниеттанушы, әдіскер,тұжырымдаушы

2.Білім беру әрекетінде орта мен құралды: қамтамасыз ету, оқу-әдістемелік құралдар құраушы, оқулық жазады, зерделейді,сынайды.

3.Ұйымдастыру-басқарушылық. Білім беру сапасын,экономика мен қауіпсіздікті басқарушы,білімді талдаушы, жобалауда кеңесші

4. Арнайы, жеке ББ: арнайы ББ бағдарламасын құрастырушы, ментор, тьютор

Педагогикалық үрдісті жаңашыл басқаруда ішкі және сыртқы жағдайларды анықтай отырып, басқаруды дамытудың құрылымдық- мазмұндық моделінде жұмыс жасау тиімді.

Мектепті тұлғалы, бағдарлы басқару жүйесінде басшы мен мұғалім дамудың шарты ретінде оқушы тұлғасына бағдарланады, ал, екінші жағынан , тұлғалы бағдарлықтың өзі басшы - мұғалім - оқушы- ата-ананың өзара әрекеттестік үрдісі ретінде олардың дамуының мәні болады. Сондықтан қазіргі кезде басқаруды «мақсатты» («бағдарлы-мақсатты», «нәтижеге бағдарлы басқару») деп атайды. Мақсатқа жетуде қызметтің кеңесіне қоса басшының педагогикалық және оқушылар ұжымының, ата-аналар ассоциациясының іс-әрекеттерін жеке саралап, реттеу негізделуі тиіс.Бұл жағдайда басшы - мұғалім -оқушы- ата-ана арасындағы қатынас субъектілік сипатта болады. Қоғамдық бірлесе басқару ата-аналар ұйымы мен әлеуметтік серіктестікті жетілдіреді. Жаңашылдықпен басқару әрекеті әсерінен қызметтері: мақсатты- мотивациялы, жоспарлы-прогностикалық, ақпараттық-аналитикалық, бақылау- диагностикалық, түзетуші.Басқару қызметі мектептің бағдарлануына байланысты жүзеге асады: егер мектеп қызмет атқаруға бағытталса қалыпты жұмыс істеуге, ал дамуға бағытталса педагогикалық үрдіске инновацияны ендіру мен жасауға бағытталады.

Инновациялық басқарудың қызметтік буындары өз бетінше, бірізді, бір-бірімен өзара байланысты қаралады.

Қазіргі мектептің біртұтас педагогикалық үдерісін жаңаша басқарудың мәні мектепте жоғары сапалы білімге қол жеткізу үшін басқарушы мен басқарылушы арасындағы ішкі жүйелердің: басшы-мұғалім-оқушы-ата-ана әрекеттерін реттеу мен түзетудің мақсатқа бағдарланған, психожинақтаушы, қорсақтаушы үдерісі ретінде қаралады.

Басқару жүйесінің басты ұстанымдары