Мектеп жасына дейінгі балалардың ақыл-ой тәрбиесі туралы мақала

Мектеп жасына дейінгі балалардың ақыл-ой тәрбиесін қалыптастырудың ерекшеліктері

Бүгінгі күні жас ұрпаққа ақыл-ой тәрбиесін беру - заманымыздың өзекті мәселелерінің бірі. Елбасымыз Н.Ә.Назарбаев: «Балаларды Отанды, туған жерді, өзінің халқын сүюге тәрбиелеу –аса маңызды, аса жауапты да, қадірменді парыз»,-деді. Баланы мектепке дейінгі жасынан бастап бұл бағытта тәрбиелеу ата-бабамыздан жалғасып келе жатқан салт-дәстүрлері, мектеп жасына дейінгі балаларға ақыл-ой тәрбиесімен тығыз байланысты. Бала тәрбиесінің негізі жанұясында қаланады, дегенмен мектеп жасына дейінгі балалардың ақыл-ой тәрбиесін беру тәрбиеші мен ата-анаға байланысты болады, яғни олар бірігіп жұмыс жүргізгенде ғана іс жүзінде жүзеге асады. Балабақашада ақыл-ой тәрбиесін қалыптастыру барысында тәрбиешілер балалардың жеке ерекшеліктерін ескеріп отырулары тиіс. Өйткені, мектепке дейінгі балалармен жұмыс істеу барысында көптеген қиыншылықтар кездесуі мүмкін. Кейбір балаларда дарындылықтары бір сабақта жақсы байқалса, кейбір балаларда басқа сабақтан жақсы қабілеттері байқалады. Жас ерекшеліктері бірдей болса да, балалар арасында тез немесе өте баяу жұмыс жасайтын, ойлау, есте сақтау мүмкіндіктері, меңгерген материалдық білімдерді қайта айтып беруге кабілеттері әр-түрлі балалар кездеседі.

Кішкентай балалар тез еліктегіш болады. Олар ересектердің әрбір іс- әрекетінен үлгі-өнеге алады. Бұл тәлім-тәрбие жұмыстары негізінен балабақша табалдырығында жалғасады. Яғни, балалар білім, тәрбие, айналадаға ортамен қарым-қатынас жасауға үйренеді, ұйымшылдыққа тәрбиеленеді.

Ұлы педагог К. Д. Ушинский: «Кімде кім баланың тіл қабілетін дамытқысы келсе, ең алдымен оның ойлау қабілетін дамытуы тиіс» - деген. Балабақшада балалардың ақыл-ой тәрбиесін қалыптастырудың маңызы мен түрлі әдіс-тәсілдері көп. Айталық: ертегілер, әңгімелер, аңыздар, өлеңдер, жұмбақтар, жаңылтпаштар, мақал-мәтелдер, сөзжұмбақтар, түрлі деңгейдегі қызықты тапсырмалар және ойындар.

Белгілі педагог А. С. Макаренко баланың өміріндегі ойынның атқаратын қызметі туралы: «Үлкендер үшін жұмыстың, қызметтің маңызы қандай болса, балалар үшін ойынның маңызы сондай болады», – деген. Балалар ойын барысында түрлі жағынан дамиды. Мысалы, дәрігер сюжетті- рөлін ойнау барысында бала өзін дәрігер ретінде сезінеді, ал мұғалім сюжетті-рөлді ойнаған кезде өзін басқарушы, оқытушы ретінде сезінеді.

Халқымыз айтқандай: «Тұрмыс түзер ойыңды, ойың түзер бойыңды» демекші, жоғарыда аталған көптеген жұмыстарды және ойындарды дұрыс және орынды пайдалана білген педагог…