Мектепалды даярлыққа арналған дидактикалық ойындар

Бала өмірінің алғашқы мектепке дейінгі кезеңі оның өсіп жетілуіндегі ең жауапты кезең. Бұл кезеңде баланың ақыл-ой қабілеті, қасиеттері және эстетикалық сезімдері қызықты, мазмұнды сабақ, еңбек, ойын процесінде жан-жақты қалыптасады. Ойын тәрбие берудегі ең тиімді тәсілдердің бірі. «Балабақшада тәрбие беру бағдарламасында» баланың денесі мен психикалық жетілуі, жеке басының дамуы үшін ойынның үлкен маңызы бар. Бала ойын арқылы күш-жігерін жаттықтырып, қоршаған заттар мен құбылыстардың ақиқат сырын ұғынып, еңбек дағдысына үйрене бастайды, яғни болашақ ұрпақтың тәрбие жолы тәлімдік ойыннан басталады. Балалар қиялдау арқылы ойдан түрлі ойындар шығарады. Ойын арқылы балалардың шығармашылық ой-қиялы, елестету қабілеті шарықтайды. Ойын-тәрбие құралы. Ойынның арқасында жан-жағын қоршаған орта балаға қостаушы болып табылады. Мектеп жасына дейінгі бала белсенді, ой-түсінігі мол болып, өзінің тәртібін басқара білсе, мектепте жақсы оқиды, бір мақсатқа жетемін деген ынтасы болса, бала бойындағы талпынысты дамытуға баса назар аударуымыз керек. Сондай-ақ ойын- сабақтар ұйымдастырудың тәрбиеге тиімділігін үнемі ескеруіміз қажет. Балалардың көп уақытын сабақ алады. Ойын ретінде оқытуда әр түрлі си

мадақтау қажет екенін ұмытпау керек. Ойынға берілген осы сипаттаманы жетекшілікке ала отырып, баланың тәрбиесін ойын арқылы дамытып, сауықтырып, тәрбиелеп, оқытып, баланы ойынға белсенді қатыстырып, баланың жігерін қолдап, өз күшіне сенімін арттыру қажет. Әрбір ойынның алға қойған мақсаты болады, сол мақсаттың орындалуына баланың өзін ұмтылдыру қажет.

1-ойын

«Не қалай дыбыстайды». Жануарлардың суреттеріне қарап, олардың қалай дыбыстайтынын бір-бірінен ажыратып айту. Мысалы: Аққу сұңқылдайды, Тышқан шиқылдайды, жылқы кісінейді, қой маңырайды, сиыр мөңірейді

2-ойын Бала не істеді?» Іс-әрекеттегі балалардың суреттеріне қарай отырып, не істеді?-етістігіне жауап беру; сөйлем құрап айта білу; жүгірді, секірді, отырды т.б. сөздік қорын жинақтау.

3-ойын Сюжетті-дидактикалық ойын «Кондуктор» Мақсаты: Санау, әр түрлі сандардың қосындысынан бір сан құрау, ұлттық валютамыз теңгемен танысуды одан әрі жалғастыру. Көрнекілік: Әр баланың алдына ұсақ, 1,2,5 теңгелік (қағаздан қиылған). Балалар 1,2 теңгелерден 5 теңге құрап кондукторға береді, кондуктор әр баланың вагонының түсіне сай келетін билет береді. -Балалар, міне біз соңғы аялдамаға келдік. Бұл көңілді шеберлер қаласы деп аталады. (Тақтаға түрлі-түсті пішіндерден салынған үй, жүк машинасы ілінген). Олар түрлі пішіндерден заттар құрастырғанды ұнатады. Мұнда көңілді болғанымен біздің уақытымыз жоқ. Сапарымыз теңізде жалғасатын болғандықтан, бізге кеме қажет. Ол

үшін бізге шебердің көмегі қажет. Шебер бізге кеменің сызбасын қалдырған екен. Осы сызбаға қарап, біз кемемізді құрастырамыз. (Балалар сызба бойынша кеме құрастырады). \

3-ойын: «Кім болам?»

Тақтаға суреттер ілінеді. Тақтаға шыққан бала өзіне ұнайтын мамандыққа сәйкес суретті таңдап алады да, оның қандай мамандық екенін айтады. Қалаған мамандыққа сәйкес тапсырманы орындаған бала сол мамандық иесі болып есептеледі. Ойын-тиімді тәсіл. Ойынның балалардың пәнге деген қызығушылығын, ынтасын арттыруға әсері мол болады.

4-ойын «Мен кіммін» Мақсаты: Психосезімдік ахуалдарын жақсарту; Баланың өз сезім әрекетін түсініп, әсерлене білу қабілетін дамыту. Ойын барысы: Балалар шеңбер құрып отырады. Жүргізуші: Күн шуағы сендердің көздеріңе қарайды. Көздеріңнен беттеріңе қарай жылжиды. Алақандарыңмен сипаңдаршы. Ол ары қарай маңдайыңа, мұрныңа, аузыңа, бетіңнің ұшына, иегіңе түсті. Алақандарыңмен күн шуағының жолдарын сипап көріңдер. Одан кейін мойныңнан, ішіңнен, қолыңнан, аяғыңнан, арқаңды сипап өтіп, желке тұсыңа барды. Күн шуағы сені жылытып, аймалайды. Сен оған күліп қарап, мейірімді шуағын жүрегіңе түй. 5-ойын «Суретіне қарай тиісті құралдарды жина» Міндеті: Дәрігер салауат пен Орман дәрігері құралдарының атын атап, жіктеу, салыстыра білу дағдыларын дамыту. Құралдар:Дәрігер Салауат пен Орман дәрігерінің суреті салынған екі бірдей қорапша және оларға қажетті

құралдардың суреті (спортқа және емделуге қажетті құралдар). Ойын барысы: 1-бөлім: Бала жұмыс үстеліне қорапшаларды әкеліп ішіндегі заттарды тізбектеп қояды. Олар өздеріне таныс заттарды атаулары тиіс, егер атын білмесе, тәрбиеші көмектеседі. 2-бөлім: Бала қораптағы заттардың атын біледі. Оны үстелге әкеліп ішіндегі құралдарды ретсіз қояды. Заттардың атын атап, дәрігер Салауат пен Орман дәрігерінің қорапшаларына тиістілерін жинақтайды.

6-ойын «Менің бір күнім» Міндеті: Суреттерді талдай отырып, рет-ретімен жинастыруға жаттықтыру. «Күн тәртібі» туралы білімдерін бекіту. Құралдар: Күн тәртібінің суреттері салынған конверт. Ойын барысы: Тәрбиеші, балаларға күн тәртібінің суреттері салынған конвертті үлестіреді. Бала ондағы әрекеттерді әңгімелеп, рет-ретімен тізбектеп қояды.

7-ойын «Жыл мезгілдері» Міндеті: Суретте бейнеленген негізгі белгілері бойынша әр жыл мезгілдері жайлы түсініктерін бекіту. Балаларды жыл мезгілдерінің ретін дұрыс көрсететін сөздерді қолдана отырып, талқылай білуге баулу. Құралдар: Жыл мезгілдерінің суреттері және түрлі-түсті төрт карточка. Ойын барысы: Балалар жыл мезгілдеріне сәйкес түстерді шеңберге тізбектеп, ретімен жүйелі құрастырады. Оған қатысты суреттерді қажетті орнына орналастырулары тиіс.

8-ойын «Түс Перизаты» Мақсаты: Түскі ұйқыға деген жағымды түсінік қалыптастыру. Құралдар: Сиқырлы таяқша.

Ойын барысы: Бұл ойында түс Перизаты ұйықтауы қиын балаларды таңдайды. Сиқырлы таяқшасын қолына алып, бөлмені аралап жүріп таяғын заттарға тигізіп ұйықтатады. Міне, үстел, кітап сөресі де ұйықтап қалды. Түс Перизаты төсекке жатып, сиқырлы таяқшамен өзін түртеді. Мен де ұйықтаймын. 9-ойын

«Қуыршақты емдеу» Мақсаты: Балаларды жарақатты дұрыс емдеуге үйрету. -Олардың алғашқы жәрдем көрсетуге қажетті заттар туралы білімдерін бекіту. Құралдар: Қуыршақ, алғашқы жәрдем көрсетуге қажетті заттар. Ойын барысы: Әр бала алдына қуыршақты алып, емдей бастайды. Емдеу кезінде қажетті заттарды пайдаланып, оны атап және дұрыс емдеу жолын айтады. -Жарақатты жуу; -Таза сүрткішпен құрғату; -Айналасындағы теріні йод ертіндісімен сүрту; -Қажеттілігіне қарай дәкемен орап таңу.

10-ойын

«Көңіл күй және жүріс» Мақсаты: Сезім (эмоция) қозуын төмендету, алаңдаушылықты азайту, бұлшық еттерді босаңсыту. Ойын барысы: Жүргізуші қозғалысты көрсетіп, көңіл- күйді сұрайды: -Алдымен ұсақ жауын болып, содан кейін үлкен тамшы болып жауамыз. -Торғайға айналамыз, шағалаға, бүркіт болып ұшамыз. -Көңілді сайқымазақ (клоун) болып секіреміз. -Тәй-тәй жасап, жүрген бала болып жүреміз. -Құсты аңдыған мысықша аңдап басып жүреміз. -Сазды жерді басып көреміз. -Ойға шомып жүреміз. -Анамыздың алдынан шығып мойынына асыламыз.