Мектепалды даярлықтағы тәрбие мен оқыту бағыттары

Павлодар облысы Баянауыл ауданы №1 Майқайың жалпы орта білім беру мектебінің мектепалды даярлық эксперимент сыныбының тәрбиешісі

Борог Сункар

Мектепалды даярлық сыныптарындағы жаңартылған

тәрбие мен оқыту мазмұнын іске асырудың негізгі

бағыттары

Қай елдің болсын өсіп-өркендеуі, ғаламдық дүниеде өзіндік орын алуы оның ұлттық білім жүйесінің деңгейіне, даму бағытына байланысты. Болашақ ұрпақтың дүниежүзілік сапа деңгейінде дамуына ықпал ететін мектепке дейінгі тәрбие мен оқытудың мазмұны жаңартылған білім берудің мазмұнына қойылатын талаптар мен күтілетін нәтижелерді анықтап берді. Мектепалды даярлық сыныптарында сауат ашу негіздері мазмұнында өзгерістер болды. Мектепке дейінгі тәрбие мен оқытудың стандартына сәйкес, үлгілік оқу бағдарламасы бойынша «Коммуникация» білім беру саласының Сауат ашу негіздері мазмұнына күтілетін нәтижелеріне және 1-сынып Сауат ашу пәнімен сабақтастықта «Әліппе» оқу-әдістемелік кешені дайындалып, №1 Майқайың жалпы орта білім беру мектебінің мектепалды даярлық сыныбы «Алматыкітап» баспасының «Әліппе» оқулығын апробациядан өткізу жұмыстарын атқарды. «Әліппе» оқулығы №1, 2 жұмыс дәптерлері, электронды құрал, педагогтерге арналған әдістемелік нұсқаулықпен қамтыды.

Әрбір бөлімше ішінде жүйелілікпен құрылған оқу мақсаттары педагогке жұмысын жоспарлауға, балалардың жетістіктерін бағалауға және оларға оқытудың келесі кезеңдері туралы ақпарат беруге мүмкіндік береді. «Әліппе» бойынша қойылған мақсат пен міндеттерді жүзеге асыру үшін оқулық пен жұмыс дәптерлерінің мазмұны 8 тарауға бөлініп, осы тарауларға сәйкес ұйымдастырылған оқу қызметінің тақырыптары таңдалды: 1. Мен кіммін және қандаймын? 2. Мектепке не үшін барамыз? 3. Менің айналамда кімдер бар? 4. Менің айналамды не қоршап тұр? 5. Жолдар бізді қайда бастайды? 6. Салт-дәстүрді білу не үшін керек? 7. Мен үшін не дәмді және пайдалы?

8. Денсаулықты қалай күту керек?

Жоспарды құрастыру барысында оқу іс-әрекетіне деген қызығушылығын, фонематикалық есту-тыңдауын, дыбыс, буын, сөз, сөйлем туралы алғашқы ұғымдары мен түсініктерін, сызба- модельдерді қолдана отырып, сөзге дыбыстық талдау жасау, дауысты және дауыссыз дыбыстарды ажырату, сөздерді буынға бөлу дағдыларын, қабылдау қабілеттерін және тұрақты зейінін, ауызша, жазбаша тілін дамыту әрі қалыптастыру мақсаттары ескерілді.

Педагогтерге арналған әдістемелік нұсқаудың мақсаты – педагогтерге мектепалды балаларына сауат ашу негіздерін меңгертудегі «Әліппе» оқу-әдістемелік кешеннің негізгі идеялары мен күтілетін нәтижеге оңтайлы жетудің тиімді әдіс- тәсілдерімен таныстыру. Әліппе оқу-әдістемелік кешенінің бір ерекшелігі – балалардың жетекші әрекеті ойын екендігі ескеріліп, сенсорлық және ұсақ моторикасының дамуын қамтамасыз ететін әрекеттермен ұштастырылуы. Оқулықтың суреттері, безендірілуі, іс-әрекеттердің балалардың психологиялық және жас ерекшелігіне қарай құрылуы – басты құндылықтарының бірі. Әліппе оқулығының қалыптасу тарихында А.Байтұрсыныовтың талдау-жинақтау әдісін, баланың өмірлік тәжірибесімен байланыстыру, күнделікте өмірде қолдану әдістерінен бастап және дүниежүзіндегі оқулықтарға талдау жасалынып, ең қолайлы тұстары, әдістемелері негізге алынды.

Белгілі психолог Д.Б. Эльконин баланың мектептегі оқуға даярлығы оның дамуының төрт бағыты бойынша анықтады:

1) Ырықты мінез-құлықты қалыптастыру; 2) Танымдық іс-әрекет (құралдар мен эталондарды

меңгеру); 3) Эгоцентризмнен децентрацияға өту; 4) Мотивациялық даярлық. Аталған бағыттардың барлығы балалардың ұйымдастырылған оқу қызметінде жүзеге асырылып, соның ішінде Әліппе оқу-әдістемелік кешенінде сөйлеу іс-әрекетінде басты міндеттер ретінде көзделген. Мектепалды балалардың балалардың төрт түрлі сөйлеу іс-әрекетін: тыңдалым, айтылым, оқылым және жазылым дағдылары арқылы қалыптастыруға бағытталған. Бұл дағдылары баланың кез келген орта жағдайында бəсекеге қабілетті болуға, қарым-қатынас үдерісінде тиімді қолдануға мүмкіндік береді және алғышарты қаланады. Мектепалды даярлық сынып балаларының барлық іс- әрекеті, оның ішінде оқу іс-әрекеті тыңдалымның негізінде жүреді