Мектепалды даярлықтағы жаңартылған білім мақаласы

МЕКТЕПКЕ ДЕЙІНГІ ЖАҢАРТЫЛҒАН БІЛІМ МАЗМҰНЫ – ЗАМАН ТАЛАБЫ

Байгисиева Гульбайра Амангелдиевна

Талас ауданы әкімдігінің білім бөлімі

«Ахмет Байтұрсынұлы атындағы гимназия» КММ

Қаратау қ. [email protected]

Мектепке дейінгі тәрбие мен оқытуды дамыту және жетілдіру барлық үздіксіз білім беру жүйесінің алғашқы сатысы болғандықтан, еліміздің мемлекеттік саясатының басым бағыттарының бірі болып табылады

Қазақстан Республикасының Президенті Н.Ә.Назарбаев «Төртінші өнеркәсіптік революция жағдайындағы дамудың жаңа мүмкіндіктері» атты Қазақстан халқына Жолдауында балалардың үнемі өзгерістерге бейім болуы мен жаңа білімді меңгеру қабілетін дамытуды басым бағыты ретінде айқындады.

Қазақстан Республикасында білім беруді және ғылымды дамытудың 2016-2019 жылдарға арналған мемлекеттік бағдарламасында айқындалған міндеттерді орындау мақсатында

балалардың физикалық және психоәлеуметтік саулығын нығайту;

балаларды ұлттық және жалпы адамзаттық құндылықтарға баулу;

патриоттық, толеранттық, рухани және адамгершілік негіздерін қалыптастыру ( «Рухани жаңғыру», «Мәңгілік ел», «Туған жер» бағдарламасы);

балалардың ерте дамуы үшін әлеуметтік дағдылар мен өздігінен үйрену дағдыларын дамыту;

балалардың дарындылығы мен жеке қабілеттерін дамыту;

мақсатты түрде балаларды мектепке дайындау;

Аталған міндеттер білім беру қызметін одан әрі ұйымдастыру барысында:

мектепке дейінгі тәрбие мен оқытудың жағартылған мазмұнын;

балаларды мектепке сапалы даярлауға бағытталған инновациялық әдістер мен технологияларды;

мектеп жасына дейінгі балалардың біліктері мен дағдыларының дамуын қадағалау бойынша индикаторлар жүйесін енгізуді атап көрсетті.

Тәуелсіз елдің негізгі тірегі- білімді ұрпақ. Қазіргі таңда білімдінің алға түсіп, бәйгеден озып келетін заманы.

Қай елдің болмасын өсіп- өркендеуі, ғаламдық дүниеде өзіндік орын алуы оның ұлттық білім жүйесінің деңгейіне, даму бағытына байланысты. «Ұрпағы білімді халықтың болашағы бұлыңғыр болмайды» дегендей, жас ұрпаққа саналы тәрбие мен сапалы білім беру- бүгінгі күннің басты талабы.

Мектепке дейінгі мекеме тәрбиешілерінің алдында бүлдіршіндерге тәрбие мен білім беруде үлкен жауапкершілік тұр. Заман талабына сай жаңартылған білім мазмұнын балаға меңгертуде тәрбиеші жаңашыл болуы керек.

Тәрбие мен білімнің бастауы, келешек ұрпақтың алғашқы баспалдағы- мектепке дейінгі мекемелер. Осы тұста Мұхтар Шаханов ағамыздың мына бір сөзі ойға оралады. «Бала жүрегі кішкентай күйсандық. Сол сандықтың кілтін тапсаң ғана ашылады. Ұстаздың қолында үнемі сол кілт жүруі керек» дегендей тәрбиешілер үнемі ізденісте болуы тиіс. Бүгінгі күні әлемдегі барлық елдер жоғары сапалы білім жүйесіне ұмтылуда. Өйткені қазіргі заманда елдің бәсекеге қабілеттілігі экономикасының дамуына қатысты болса, ал оның дамуы мемлекет азаматтарының білімділігі мен біліктілігіне байланысты. Сондықтан жаңартылған білім беру жүйесін болашақтың талабына сәйкес дамыту тиіс. Мемлекетіміздің білім беру үдерісіне енеген жаңартылған білім беру бағдарламасы заман талабына сай келешек ұрпақтың сұранысын қанағаттандыртын тың бағдарлама болды. Оқытудың парадигмасы өзгерді. Білім берудің мазмұны жағарып, жаңаша көзқарас пайда болды. Міне осыған байланысты тәрбиешілер алдында оқытудың әдіс- тәсілдерін үнемі жаңартып отыру және жаңа технологияларды меңгеру, оны тиімді қолдана білу міндеті тұр. Білім беру бағдарламасының негізгі мақсаты-білім мазмұнының жаңаруы. Жаңартылған білім берудің маңыздылығы-балаға үйлесімді, қолайл

Тәрбиеші қазіргі заман көшінен қалмай өз біліктілігін арттыру мақсатымен оқудағы жаңа әдіс- тәсілдерді меңгеру арқылы оқу қызметті қызықтыруы тиіс.

Дәстүрлі оқу қызметінде бала тыныш отырып, оқу қызметті тыңдап тәрбиешінің түсіндірмесін қабылдап жұмыс жасап келді. Балалар бағалау жүйесіне қатыспайтын. Ал қазіргі таңда осы жаңартылған білім беру үдерісі көптеген жаңалыққа толы. Балалар өзін-өзі бағалауды, қасындаағы құрдастарын бағалауды үйренді, оқу қызметті меңгерген, меңгермегінін кері байланыс арқылы бере біледі. Оқу қызметінің соңында рефлексия жасауды меңгереді.

Жаңартылған білім беру бағдарламасының мазмұны:

оқытуды ұйымдастыру тұлғаға бағдарланған және жүйелі-әрекеттік тәсіл арқылы жүзеге асырылады;

мектепке дейінгі және бастауыш білім беру сабақтастығын қамтамасыз етеді;

балалардың бойында жалпы адамзаттық құндылықтардың қалыптасуына көмектеседі;

балалардың зияткерлік және жеке дене дамуы үшін жағдай жасайды;

күнделікті өмірде қажетті ақпаратты алуға, іріктеуге, өңдеуге, жеткізуге және коммуникативтік міндеттерді шешуде балалардың тілдік дағдыларды қолдануы мақсатында сөйлеу әрекетінің түрлері ретінде төрт тілдік дағдылардың: тыңдалым, айтылым, оқылым, жазылымның қалыптасуына және дамуына көмектеседі;

ата-аналармен ынтымақтастық қарым- қатынас орнатуға көмектеседі.

Мектепке дейінгі білім беру процесін Мектепке дейінгі тәрбие мен оқытудың жалпыға міндетті стандартына, Мектепке дейінгі тәрбие мен оқытудың үлгілік жоспарына және Мектепке дейінгі тәрбие мен оқытудың үлгілік оқу бағдарламасына сәйкес ұйымдастырады.

Метепке дейінгі тәрбие мен оқытудың жаңартылған мазмұны:

өтпелі тақырыптарды қолдану арқылы перспективалық жоспар;

апталық циклограмма;

балалардың біліктері мен дағдыларының даму деңгейін бақылау үшін индикаторлар жүйесін енгізу арқылы жүзеге асады.

Білім беру процесінде мынандай әдістер қолданылады.

сөздік (әңгімелеу, түсіндіру, әңгімелесу және т.б)

көрнекілік (АКТ-ны қолдану, бақылау, суреттер, иллюстрациялар, ойыншықтар мен заттар)

практикалық (жаттығулар, моделдеу, экскурсиялар, тәжірибе, эксперимент жүргізу)

ойын (қимылды, театрланған, сюжетті-рөлдік, дидактикалық және т.б)

Үлгілік оқу жоспарыныда ұйымдастырылған оқу қызметінің сағаттар саны мен көрсетілген инварианттық және вариативтік бөлімдер берілген.

Вариативтік білім беру- Қазақстандағы қазіргі білім беру жүйесін дамытудың негізігі ұстанымдары мен бағыттарының бірі, сонымен бірге мектепке дейінгі ұйымдардың тақырыптық бағыты бойынша жұмысы, дарынды баламен жұмысы, педагогтың шығармашылық жұмысы, ұйымдастырылған оқу қызметтерінен тыс балалардың қызығушылығы және шет тілдерін үйрету бойынша жұмысы болып табылады.

Вариативтік бағдарлама білім беру процесінің сапасын қамтамасыз етеді және мектеп жасына дейінгі балалардың дене және психикалық саулығын ескеріп, олардың әлеуметтік- тұлғалық дамуы үшін қолайлы жағдайларды жасайды, мектепке оқуға, қоршаған әлеуметке бейімделуге психологиялық- педагогикалық дайындықты іске асыру үшін дамудың жеке шығармашылық траекторясын құрады.

Метепке дейінгі тәрбие мен оқытудың үлгілік оқу жоспарының вариативтік компоненттері Мектепке дейінгі тәрбие мен оқытудың мемлекеттік жалпыға міндетті стандартының: «Денсаулық», «Коммуникация», «Таным», «Шығармашылық», «Әлеумет» білім беру салалары бойынша жас ерекшеліктерін ескере отырып, педагогикалық процесті ұйымдастыруды қамтамасыз етеді.

«Сабақ беру-үйреншікті жай шеберлік емес, ол үнемі жаңадан жаңаны табатын өнер»-деп Жүсіпбек Аймауытов атамыз айтқандай үйренген жаңалығымызды қолдана білуіміз- ол әр ұстаздың өз еншісінде.

Қазақстан Республикасының Президенті Н.Ә. Назарбаевтың бастамасымен «100 нақты қадам» Ұлт жоспарын іске асыру аясында адам капиталының сапасын көтеруге бағытталған білім беру саласындағы 5 қадам жоспарланған.

Соның бірі 76-қадамда атап көрсетілген функционалдық сауаттылықты дамыту. Фунционалдық сауаттылық- тұлғаның нақты мәдени ортада өмір сүру қызметін іске асыру үшін қажетті және әлеуметтік қатынаста ойдағыдай қызмет етуін қамтамасыз ететін білімі, ептілігі, дағдылары.

Балалардың білімін, дағдыларын, ептілігін, логикалық ойлауын дамыту мақсатында «Мектепке дейінгі балалардың логикалық ойлау қабілеттерін дамыту» тақырыбында бірнеше жыл шығармашылық жұмыстар жасауымның нәтижесінде оқу жоспарының бір бөлігі вариативтік компонентке мектепке дейінгі баланың жасына лайықтап Логикадан авторлық бағдарлама жасадым. Авторлық бағдарлама ауданда үздік деп танылып облысқа ұсынылды. Бағдарлама а) әдістемелік нұсқау; ә) жұмыс дәптерінен тұрады. Мектепке дейінгі мекемелердегі мектепалды даярлық топтар мен жалпы білім беретін мектептердің мектепалды даярлық сыныбына арналған логика балалардың логикалық қабілеттерін дамытып, дүние танымын қалыптастыруға көмектеседі.

Мектепке дейінгі ұйымдарға арналған бағдарлама әр баланың бейімділігін, қабілеттілігін іске асыруға, оның даму ерекшеліктері негізінде бастауыш білім беру бағдарламасын меңгеруге, даярлауға бағдарланады.

Бағдарламада мынандай бөлімдер қамтылған. №1 Қарапайым математикалық ұғымдарды қалыптастыру. Геометриялық пішіндермен таныстыру. Заттардың кеңістікте орналасуы. Қай жануар артық? Қай заттар кімдікі? Математикалық жұмбақтар. Артығын тап. Суретші нені шатастырған? Математикалық санамақтар. Ойлан тап. №2 Ойлан тап. Шығармашылық жаттығулар. Лабиринт. Ғажайып қалта ойыны. Біркелкі пішіндерді сана. Ребустар. Көру диктанты. Не қайда жасырынды? №3 Ойнай отырып, ойла. Себеттегі алма ойыны. Ойнай отырып, ойла. Математикалық әзіл есептер. Төлдерді ата. Мен айтайын, сен суретін сал. Айырмашылығын тап. Белгісіз арал. Сөз жұмбақ. Апта күндері. №4 Ғажайыптар әлемі. Бұл қай сөз? Ұй құстары. Сандар әлеміне…