Мектепке дейінгі балаларға арналған вариативтік сабақ

Мазмұны.

Кіріспе

1.1 Мектепке дейінгі ұйымдарда театрды қолданудың ерекшеліктері

Негізгі

2.1 Балабақшада театрды ұйымдастырудың ұстанымдары

2.2 Мектепке дейінгі балаларға театрдың қолдану түрлері

2.3 Театралды студия «Вариативтік құрауыш» жылдық жоспарының үлгісі

Қорытынды бөлім.

3.1 мектеп жасына балалардың театр әрекеті бойынша жұмыс нәтижесі.

Пайдаланылған әдебиеттер тізімі.

Қосымшалар

Мақсаты : Мектепке дейінгі жасындағы баланы театр түрлері арқылы шығармашылық және парасаттылық қабілеттерін жан-жақты дамыту; - Сөз өнерін қастерлей білуге, өз білімін көтеруге, шешендікке баулу. - Балалардың сөздік қорларын байытып, жақсыдан үйреніп, жаманнан жиренуге тәрбиелеу; - Театрлық іс - әрекетті ертегілерді пайдалана отырып – ойын дамыту.

Міндеттері: Балалардың тілін дамыту, сөйлеу мәдениеті мен ой - өрісін, дүниетанымын жетілдіру. Балаларды адамгершілікке баулу, ойын нақты тапқыр сөйлеуге, ақылды, салмақты ой айтуға баулу. Баланың қиялын есте сақтауын шығармашылық қабілетін дамыту, ойдан әңгіме, ертегі шығарып айтуға дағдыландыру. Баланың әлеуметтік және эмоционалдық дамуына жағдай жасап, әр баланың жеке дара әртістік, шығармашылық қасиеттерін ескере отырып, өзін қоршаған ортаға, адамдарға, құрбыларына, өзіне деген қарым-қатынас мәдениетін қалыптастыру.

Өзектілігі

Өзін еркін сезінеді, сөздік қорлары молаяды.

Ізденімпаздық, тапқырлық әрекет байқатады.

Сезіну, қабылдау, ойлау, қиялдау секілді түрлі психикалық түйсік пен сезім әлеміне сүңгиді

Күтілетін нәтижелілігі

Балалардың шығармашылығы тек ролдерді орындаған кезде ғана емес, сонымен қатар қуыршақтар, декорациялар дайындағанда да көрінді. Қуыршақтардың түр-түрін, шымылдықтар, декорация жасау кезеңдегі ұжымдық жұмыстар балалардың ұйымшылдығы мен белсенділігін арттырды. Балалардың шығармашылық қабілеттерін, сөйлеу мәдениеті мен ой-өрісін, дүниетанымын жетілдіруде театр ойындар түрі тиімді нәтиже береді.

Кіріспе.

1.1 Мектепке дейінгі ұйымдарда театрды қолданудың ерекшеліктері

Қазақстан Республикасында білім мен ғылымды дамытудың 2016 – 2019 жылдарға арналған мемлекеттік бағдарламасында мектепке дейінгі тәрбие мен оқытудың мақсаты: «Балаларды мектепке дейінгі сапалы тәрбиемен және оқытумен толық қамтуды,оларды мектепке даярлау үшін мектепке дейінгі тәрбиелеудің және оқытудың әртүрлі бағдарламаларына тең қол жетудің қамтамасыз ету», - деп нақты көрсетілген. Мектепке дейінгі тәрбие мен оқыту стандартында мұндай міндет:ақыл – ой қызметінің дағдылары мен біліктерін,зияткерлік қабілетті,таным процестері мен қызығушылықты,білуге құмарлықты дамыту және баланың адамгершілік сезімдерін,түсініктері мен мінез – құлқын дамыту деп көрсетілген. Осы міндеттерді жүзеге асыруда негізгі орынды театралдық студия алады.Осы жастағы балалардың сәбилік сезімдерін селт еткізетін санамақтар,жұмбақтар,жаңылтпаштар мен қазақ,орыс және әлем халықтары ертегілерімен қатар қазақ,орыс және т.б. елдер жазушыларының әсерлі әңгімелері мен өлеңдері берілген.Театралдық студияның мақсаты – баланың жеке тұлға ретінде өмірге көзқарасын қалыптастырып,көркем шығармаға деген қызығушылықтарын арттырып,салт – дәстүрмен таныстырып,ұлттық сана – сезімін дамытып,шығармашылыққа,көркемдік талғампаздыққа

II.Негізгі

2.1 Балабақшада театрды ұйымдастырудың ұстанымдары

Театр әр балаға қуаныш, ұмытылмас әсер сыйлайды, оның көркемдік талғамын, еліктеуімен қиялын дамытады. Кезіндегі орыстың ұлы ақыны сахнаны «сиқырлы өлке» деп атаған. Қазақ өнер жұлдыздарының бірі Ш. Айманов «Театр- адамдарды туыстыратын шығармашылық отбасы, сахна өнері- тіл жетпес құдыретті өмір шындығын білу, яғни адамның сахнаны сүймеуі мүмкін емес» деген сенімде болған. Мектепке дейінгі жасөспірім баланы тәрбиелеумен дамыту ісіне байланысты мақсаттарды шешуде сахна \театр\ ерекше рөл атқарады. Сахналандырылған ойындар желілі рөлдік ойындардан тек желілі ғана емес, сондай-ақ ойнау іс әрекетінің сипатымен ерекшеленетіні айқындалған. Сахналандырылған ойындар ойын- қойылымдары болып саналады, өйткені олар әдеби шығармалар түрінде белгілі бір мазмұнға ие, сондықтан балалар кейіпкерлерді ойнайды. Онда нағыз театр өнеріндегідей айшықты құралдар көмегімен- дауыс ырғағы, бет әлпетінің өзгеруі, қол қимылдары, дене бітімінің жағдайы мен жүріс-тұрысы арқылы нақты бейнелер қалыптасады. Мектепке ересек жастағы балалардың өзі театр ойындарын өз бетінше ойнамайды. Олардың қызығушылығын, тәрбиешінің ұсынысы бойынша және басқаруымен болатын сахналау ойындары арттырады.

Егер де бірінші сәбилер тобынан бастап, балалар тәрбиешінің көмегімен халық әндерімен кішігірім тақпақтарды, жұбату өлеңдерді, кіші сахна көрністерін ойнаса, екінші сәбилер тобында театрдың ойыншықтарын пайдалана отырып,мұны одан әрі жалғастырса, онда ересектер тобында театр іс әрекеті өз бетінше болуы мүмкін. Нағыз театрдың өзінен көрген, сондай-ақ өздері қойған сахналық ойындар балалардың ой өрісін-кеңейтеді, балаларды әңгімеге араласуға, спетакль туралы ата-аналарына, жолдастарына әңгімелеп беруге итермелелейді. Бұның бәрі сөйлеу қабілетінің дамуына, диалог түрінде сөйлеуге, өзі алған әсерін монолог түрінде сөйлеп жеткізуге себебін тигізеді. Ертегілер дүниесіне сапар шегу балалардың қиялдау, елестету, тіпті өздерін ойдан шығару қабілетін дамытады. Әдебиеттің ең озық үлгіларінің адамгершілік рухында тәрбие алған балалар өздері шығарған ертегілермен әңгімелерінде өздерін әділетті көрсетіп, әлсіздермен жәбірленгендерді қорғап жауыздарды жазалауға тырысады.

Барлық балалар театрды тамашалағанды жақсы көреді.Бала тәрбиесінде әр түрлі театрдын алатын орны ерекше. Қуыршақ театры баланың дүние танымын қалыптастыруда, үлкен рөл атқарады. Балалар әртістермен бірге күліп бірге жылап отырып, өздерін мазалап жүрген көптеген мәселелердің шешімін табады. Бүгінде бөбектердің дамуына үлкен ықпал ететін қуыршақ театрының құпияларын айтатаын болсақ;

-Тілін дамытады, себебі балалардың қолдарының саусақтарының жетілуі мен орталық мидың тілдің дамуына жауапты бөлігіне әсер етеді.Балалар театрының бірнеше түрлері бар. Ең көп тараған түрі –қуыршақ театры. Қысқа тақпақтарды жаттап, оны өзіне тән орындау кезіне бастап-ақ кішкене көлемді спетакльдер ойнала бастайтыны белгілі. Театр түрлері:

Қуыршақ театры.

Саусақ театры.

Көлеңке театры.

Ойыншықтар театры.

Саусақ театры: театр қуыршақтарының ішіндегі ең жеңілі, қол жетімдісі.Саусақ театрын сабақтан тыс кезде де қолдануға болады.Ас ішер алдында қолдануға болады.Тамақ ішер кезде саусақ қуыршағы арқылы:\тақпақ айтуға болады\Тамақ ішер кез келдіСөйлемейміз, күлмеймізАстан басқа өзгені,Көзімізге ілмейміз. / астарың дәмді болсын/

Балаларға арналған көркем шығарманы оқыту неғұрлым дұрыс ұйымдастырылса, мектеп жасына дейінгі балалардың эстетикалық талғамын дамыту соғұрлым табысты болады. Тіпті кішкентайлар тобынан тобынан бастап-ақ тақпақпен қысқа өлеңдерді айтқызғанда көркем сөздер әсерлі естілу үшін үстел үстіндегі театрды, қысқа сахналы қойылымдар көрсетуді қолдана берген жөн.

-Бірінші кезеңде балалар ұжым болып, ертегі мәтінін ауызша айтады.-Екінші кезеңде ертегінің барлық кейіпкерлері үшін оқып шығу бір балаға ғана ұсынады.

-Үшінші кезеңде балалар бір неше шығармашылық тапсырмаларды орындайды. \қорқыныш, қуаныш сезімдерін көрсете білу және т.с.с\

-Төртінші кезеңде рөлдерге бөлініп, ертегіні оқу жүзеге асырылады. Қорыта келгенде, театр балалардың көркем қабілеттіліктерінің жетілдіріп қана қоймай оларды тұлға аралық қарым-қатынасқа, өнерге деген қызығушылықтарын арттырады. Сонымен бірге сахнаға…