Мектепке дейінгі мекеме мен бастауыш мектеп сабақтастығы

МЕКТЕПКЕ ДЕЙІНГІ МЕКЕМЕ ЖӘНЕ БАСТАУЫШ МЕКТЕПТЕГІ САБАҚТАСТЫҚ МӘСЕЛЕСІ

Увазырова Айша Ульяновна ,тәрбиеші,Шығыс Қазақстан Облысы білім басқармасы Өскемен қаласы бойынша білім бөлімінің «№100 балабақша-бөбекжайы» КМҚК,Өскемен

Андатпа.Бұл мақалада мектепалды даярлық тобының және бастауыш мектепті дамытудың перспективасы мен қазіргі жағдай есебіндегі сабақтастықты жүзеге асыру мәселері мен оны шешу жолдары қарастырылған.

Түйін сөздер:сабақтастық, мектепке дейінгі мекеме, бастауыш мектеп, сабақтастықтың даму сатылары.

Бүгінгі күні мектепке дейіенгі мекемелерде бала дамытуды жақсартуға және бастауыш мектепке білім беру сабақтастықты қамтамасыз етуге бағытталған.Әсіресе,қайта жаңару мектепалды даярлық тобы мен мектептегі жұмыстардың әдіс-тәсілдерімен өзгерістеріне байланысты.Өзара байланыстың маңызды бір бағыты болып,екі білім баспалдағының психологиялық-педагогикалық тұрғыдан бағыттауға оқыту үрдісіндегі қиындықтар табылады.Бұл міндеттер мектепалды даярлық тобы арасында білім құрылымының өзара байланысының туындау әрекетінде байқалады.

Сабақтастық даму кезеңдері мен сатылардың арасындағы ортақ мақсат-міндеттер,ортақ мазмұнды байланыс,бұл байланыс олардың толық және жеке жақтарының кейбір элементтерін сақтайтын тұтас жүйе.Жеке тұлғаның даму кезеңінің үздіксіз білім беру деңгейлері мен сатылары нақты мақсаттарды іске асыру жағдайлары мен талаптарының іске асырылуымен анықталады.Осының барлығы бір ғана түпкі мақсатқа –баланы жүйелі сатылы дамыту,бір буыннан екінші буынға неғұрлым сәтті өтуге бағытталуы тиіс [1].Сабақтастық ұғымы ғылыми әдебиеттерде және философия,психология, педагогика сияқты көптеген салаларда қарастырылады. Философиялық тұрғыдын қарастырылатын болсақ, кез-келген құбылыс даму барысында танылып, өзгерісте болуымен қатар элементтерді өзгертілген түрде сақтайды.Сабақтастықты дамытудың негізгі мазмұны мынандай белгілермен анықталады.Олар:

өзгерістің сапалы сипаты

қатымсыздығы

нақты мақсаттылығы

Сабақтастықтың рөлі даму сатылары арасындағы механизм байланыстырады.Философиялық аспектіде даму процессі жаңа мен ескі арасындағы обьективті қажеттілікпен анықталады. Психологиялық тұрғыда сабақтастық басқа проблемалармен контексте қарастырылады. Психолог- ғалым С.Л.Рубинштейн тұжырымы бойынша адамның тіршілік жолын үзіліссіздік негіздейді оның дамуына әсерін тигізеді.Өзгеріс даму сатысының қозғаушы күші болып табылады.Оның пайымдауынша «нақтылы сабақтастықта адамның дамуы өзгеріске ұшырап сақталынып отырады. Л.В.Выготский балалардың психологиялық даму ерекшеліктерін мен жасерекшелік дағдарыстардың тұрақты және сыңдық кезеңдерін зерттеген.Ол мектептегі оқыту кезеңіне ерекше зер салып,баланың даму дайындығына көңіл бөлу керектігін айтып өткен.Бұл өткелде оның қоршаған ортамен қатынас жүйесіөзгерісте болады. «Дағдарыстықтік жаста маңызды дамытудың мазмұндылығы жаңа білімдердің пайда болуынан болады».Сабақтастық жаңа білімдердің қалыптасуында маңызды рөл атқарып,тұрақты жас шамасында дамуы динамикалық өзгерістерге ұшырап,өзіндік «МЕН»қалыптасады.Педагогикалық теорияларда,концепцияларда,оқытудың іс-тәжірибесі мен тәрбие жұмыстарында сабақтастықты әр түрлі позицияларда қарастырылады.Те

Мектеп пен көптеген мектепке дейінгі мекемелердің тәжірибесінде қарым-қатынастың өнімді формалары мектепте жүйелі оқытудың дайындығын жүзеге асырады.Мектепалды даярлық тобы мен мектеп арасындағы өзара байланыс түрлерінің тиімділігі баланың дамуы ерекшелігінің жұмыс түрлеріне байланысты.Мектепалды даярлық тобы, мектеп және басқа да мекемелер арасындағы байланыстар:

-әдістемелік кабинетпен қарым –қатынас;

-педагогикалық кеңестер мен семинарлараға өзара қатысу;

-балалардың мектепалды даярлық тобының бірінші сыныпқа дайындық тобына қатысуы;

-ата-ана комитеті арқылы жанұямен өзара байланысты қалыптастыру;

- медициналық жұмысшылардың психологиялық-педагогикалық кеңеспен қарым –қатынасы.

Көрсетілген жұмыс түрлері әлеуметтік жағдайда баланың мектепке алғаш келуінде педагогикалық қолдауды қамтамасыз етуге бағытталған.Мұғалімдердің бірінші сыныптың оқу бағдарламасын және «бала-бақшада оқыту мен тәрбиелеу бағдарламасын»зерттеуіндегі нақты мазмұн мен міндеттерге сәйкес,оларды балабақша мен мектептің жалпыконцепциясын тануға бейімдеу қажет.Педагогтер мектепалды даярлық топтағы тәрбие жұмысының тақырыптық жоспарларымен бір бірін таныстырады.Бұл баланың өзіне қажетті математикалық білім мен жазуды,оқуды,білім мен дағдылар көлемінің даму деңгейін анықтауға мүмкіндік береді.

Мұғалімнің мектепке қатысуы,ал мұғалімнің мектепалды даярлық тобында қатысуы,бала оқытуды ұйымдастыруды бақылау, тәжірибемен алмасу,тиімді әдістер табу,жұмыстың әдіс-тәсілдерін табуға мүмкіндік береді.Мектепалды даярлық тобы жұмысын талдай отыра, таңдалған әдіс-тәсілдердің тиімділігін бағалауға болады.Мектепалды даярлық тобы тәрбиешілері ашық сабақтың барысында бірінші сынып мұғалімдерімен оқытудың тиімді әдіс-тәсілдерімен алмаса отырып,көрнекі құралдарды қолдана алады.Педагогтер ақпаратпен алмаса отырып,педагогикалық жаңалыққа назар аударады.