Мектепке дейінгі тәрбиеде құм терапиясын қолдану

Мектепке дейінгі тәрбиелеу - оқыту үрдісінде құм терапиясының элементтерін қолдану

Қазіргі таңда білім беру саласында едәуір өзгерістер болып жатқаны белгілі. Қоғамның сұраныстары бойынша жаңа ғасырдың адамы жан-жақты, креативті, өз-өзіне сенімді, терең ойлайтын, «Мен-концепциясы» бар тұлға болуы керек. Мұндай бейнені қалыптастыру үшін оқыту мен тәриелеу жүйесіне бірқатар өзгертулер енгізу керек, әсіресе, мектепке дейінгі ұйымдарда қолданылатын дәстүрлі әдіс-тәсілдерді өзгерту қажет.

Алғаш рет құм терапиясын К.Г.Юнгтің шәкірті Дора Кальфф 1950 жылдары Sandplay деп атап, әлемге жариялаған еді. Қазақстанда бұл әдіс, салыстырмалы түрде қарасақ,жаңа әдіс болып табылады. Балалардың эмоционалды, ерік-жігерлік аясын дамытуға септігін тигізген бұл әдісті балабақшадағы оқыту мен тәрбиелеу үрдісіне кіріктіруді ұсынып отырмыз.

Балабақша психологының ең басты міндеті – бала дамуының психологиялық сүйемелдеуі. Оның ішіне алғашқы скрининг, диагностика, түзету-дамыту, ағарту-сауықтыру және кеңес беру жұмыстары кіреді. Осы аталған әр бағытта түрлі әдіс-тәсілдердің қолданылуы, көп талап етеді. Бірақ осы бағыттардың бәрін құм терапиясы біріктіре алады. Өйткені құм терапиясының басқа әдістерге қарағанда артықшылығы оны басқа да әдістермен біріктіріп үйлесім баланың шығармашылық әлеуетін, бейнелік-логикалық және сөздік-логикалық ойлауын, қиялын, қолдың ұсақ моторикасын дамытды, баланы адамгершілікке баулиды және эмоционалды кернеуді босатуға үйретеді.

Құмның тағы бір әмбебаптылығы-құмға басқа да кинетикалық әдістерді бейімдеуге болады. Мысалы «Отбасының кинетикалық суреті», «Әлемдегі жоқ жануардың суреті» және т.б. проективті әдістерді бейімдеп көруге болады.Құм терапиясының басқа әдістерге қарағанда бірқатар ерекшеліктері бар:1. Психолог жұмыс істеу барысында балаға еш нәрсені үйретпейді, тәрбиелемейді, оның бойында белгілі жүріс-тұрыс дағдыларын қалыптастырмайды, ол тек бақылап отырып, арнайы сұрақ қойып, балаға өзімен-өзі болуға, оның өзіндік Мен-концепциясын қалыптастыруға көмектеседі.2. Көптеген балалар суретті қағазға салған кезде «Мен сурет сала алмаймын» деп қарсылық білдіреді, ал құмда сурет салу үшін арнайы икемділік керек емес, себебі сәтсіз бейнелерді жеңіл өшіріп тастауға болады, ол үшін құмның үстін алақанмен жүргізсе болғаны. Бұл суреттер қозғалмалы функцияға ие, әсіресе, қобалжу деңгейі жоғары балалар үшін ыңғайлы.3. Баланың эмоциялық ерік-жігерін дамытуда ең қолайлы әдіс болып табылады. Ересектер көп жағдайда баланың танымдық, интеллектуалды бастамаларына назар…