Мектепте кәсіптік бағдар беру жұмысын ұйымдастыру материалы

Бекбатырова Баян Елеуқызы

Жамбыл облысы,

Байзақ ауданы

Н.Ақшабаев атындағы

ОМ директордың орынбасары

[email protected]

Заманауи мектепте кәсіптік бағдар беру жұмысын ұйымдастыру.

Әлемде алуан түрлі мамандық түрі бар.Ал мамандықты дұрыс таңдау адамның бүкіл болашақ өміріне әсер етеді. Мамандық әлемінде өз орныңды шатаспай, дұрыс табу қиын, әсіресе мектеп бітірген жас түлек үшін. Ол қоғам үшін маңызды, оның қажеттіліктері мен мүдделеріне сәйкес келетін мамандықты таңдауы керек.

Ер бала мен қыз балаға өмірден өз орнын табуға көмектесу және кәсіби бағдарлау мектептің алдында тұрған үлкен міндет.

Мамандықтар әлемі өте тез дамуда, кейбір мамандықтар заман ағымына сәйкес сұранысты қажет етпей қалып жатыр,ал әлемнің дамуымен жаңа мамандықтар пайда болуда. Мектеп оқушылары мамандықтар туралы жан-жақты ақпараттарға, мамандық таңдау кезеңінде білікті кеңестерге, олардың кәсіби дамуының басында қолдау мен көмекке мұқтаж.

Мамандық таңдауға дайындық та маңызды, өйткені ол жеке тұлғаның жан-жақты және үйлесімді дамуының ажырамас бөлігі болып табылады және оны жеке тұлғаның адамгершілік, еңбек, интеллектуалдық, саяси, эстетикалық және физикалық жетілуімен, яғни бүкіл білім беру жүйесімен және өзара байланыста қарастыру керек.

Мектепте кәсіптік бағдар беру көбіне мектеп оқушыларының жас ерекшеліктеріне байланысты. Бірінші кезеңде еңбекке деген оң көзқарас қалыптасады, оның қоғам үшін маңыздылығы мен қажеттілігі, еңбектің күші мен әсемдігі ашылады, адамдарға пайдалы болу қажеттілігі қалыптасады. Екінші кезеңде өмірлік жолды таңдаудың адамгершілік негіздері ашылады, еңбек әрекетінің нақты түрлерімен танысады, ересектер еңбегі туралы идеялар шеңбері кеңейеді. Жоғары сынып оқушыларына өнеркәсіптік және ауылшаруашылық өндірісі саласындағы ғылыми жетістіктердің тәжірибеде қолданылуымен танысу мүмкіндігі беріледі.

Үшінші кезеңде мектеп оқушыларының кәсіби қызығушылықтары саналы болады.

Кәсіптік бағдар беру процесінде өндіріс экономикасы, механикаландыру және автоматтандыру деңгейі туралы неғұрлым толық ақпарат алады. Орта мектеп оқушылары мамандық таңдау туралы шешім қабылдайды, олардың көпшілігі оқу іс-әрекетінің мотивтерін нақты анықтайды.

Мектептегі кәсіптік бағдар оқушылардың мектепті бітіруіне байланысты жеке іс-әрекеттердің жиынтығы ретінде емес, оқу процесінің бүкіл жүйесінің органикалық компоненті ретінде көрінеді. Жалпы, бұл жан-жақты дамыған жеке тұлғаны қалыптастыру процесімен, оқушыларды өмірге, еңбекке дайындаумен тығыз байланысты және бүкіл мектептегі білім беру барысында жүзеге асырылады.

Мектеп әрқашан өз оқушыларына мамандық таңдауда көмектесу мәселесін шешіп келген.Кәсіби бағдар берудің педагогикалық мәнін қазіргі заманғы бейнелеу оның маңызды компоненттерінің сипаттамаларымен байланысты: кәсіби өзін-өзі анықтау және кәсіби мансап құрудың алғышарттарын құру.Бұл компоненттер бір жағынан, жоғары сыныптарда оқу жұмысының бағыты мен мазмұнын сипаттайтын белгілер ретінде әрекет етеді.

Осы ерекшеліктер шеңберінде кәсіптік бағдар берудің міндеттері мен мазмұны оқушының кәсіби өзін-өзі анықтаудағы белсенді позициясын қалыптастыруға және болашақта кәсіби мансап құруға бағытталған.

Кәсіптік бағдар беру жұмысының принциптері:

- жүйелілік пен сабақтастық - жұмыс бірінші сыныптан бастап соңғы сыныпқа дейін жүргізіледі.

-Жастары мен қызығушылықтарының қалыптасу деңгейіне байланысты студенттерге сараланған және жеке көзқарас.

- мектептер, отбасылар, кәсіби білім беру мекемелері, жастарға кәсіптік бағдар беру орталықтары, жұмыспен қамту қызметтері, қоғамдық жастар ұйымдары арасындағы байланыс.

- кәсіптік бағдардың өмірмен байланысы (қоғамның кадрларға деген қажеттіліктерімен органикалық бірлік).

Кәсіптік бағдар беру жұмысының негізгі бағыттары:

- кәсіби ақпарат.

- кәсіптік білім.

- кәсіби кеңес.

Кәсіби ақпарат мамандықтар әлемі, адамның өзін-өзі анықтауы үшін қажетті жеке және кәсіби маңызды қасиеттері, оқу орындарының жүйесі және мамандық алу жолдары, қоғамның кадрларға деген қажеттіліктері туралы ақпаратты қамтиды.

Кәсіби білім беру мектеп оқушыларының бейімділігі мен кәсіби қызығушылықтарын қалыптастыруды қамтиды.

Кәсіби кеңес беру - бұл оқушының жеке басын зерттеу және осы негізде кәсіби ұсыныстар беру. Кәсіби кеңестер көбінесе жекелендіріледі.

5-7 сынып оқушылары когнитивті тәжірибе мен кәсіби іс-әрекетке қызығушылықты игеруде жеке сезімді дамытады; өз қызығушылықтары мен мүмкіндіктері туралы идеялар («Мен» имиджін қалыптастыру); әлеуметтік және кәсіптік практиканың әр түрлі салаларында: технологиялар, өнер, медицина, ауылшаруашылығы, экономика және мәдениет саласындағы алғашқы тәжірибені алу. Бұған бітірушілердің өздерінің жеке мүмкіндіктерін адамға қойылатын кәсіби іс-әрекет талаптарымен байланыстыруға мүмкіндік беретін кәсіби тестілерді орындауы көмектеседі.