Кәсіптік бағдар берудің әдістері мен формалары

Жамбыл облысы әкімдігінің білім

басқармасы Т. Рысқұлов ауданының білім бөлімі

Тұрар Рысқұлов

атындағы мектеп-лицейі

«Кәсіптік бағдар берудің әдістері мен

формалары»

ӘДІСТЕМЕЛІК КӨМЕКШІ

ҚҰРАЛ

УДК

ББК

Жалпы білім беретін мектептің директордың бейіндік ісі- жөніндегі орынбасарларына арналған

Авторы: Ниязкулова Динара Омиркуловна - директордың бейіндік ісі-жөніндегі орынбасары

Мазмұны

Кіріспе . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .3

І-тарау. Кәсіптік бағдар жұмысының теориялық негіздері

1.1. Кәсіптік бағдар беру жұмысының мәні және мазмұны . . . . . . . . . 6

1.2. Оқушыларға мамандық таңдауға әзірлеу жөнінде сынып жетекшісінің рөлі . . 13

1.3. Мектеп оқушыларына кәсіптік бағдар берудің ерекшеліктері . . . 25

ІІ-тарау. Сынып жетекшісінің кәсіптік бағдар жұмысын жүргізудің жолдары

2.1. Сынып жетекшісінің оқушыларға кәсіптік кеңес беру

жұмыстары . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 34

2.2. Сынып жетекшісінің оқушылардың кәсіптік ынта- ықыластарын

дамыту. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 43

Қорытынды . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 53

Әдебиеттер тізімі . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 54

Қосымша

КІРІСПЕ

Қазақстанды жаңғырту әрбір азамат бостандығының шарты және жалпы алғанда қоғамдағы тұрақтылық болып табылатын азаматтық қоғамның қалптасуын көздейді. Азаматтық қоғамның қалптасуы құндылықтарды жаңғыртпайынша мүмкін еместігін де ескеру керек. Мысалы, мемлекеттік қамқорлықтан бас тарту қажет. Егер дербес адам әртүрлі жағдайларға байланысты әлеуметтік осал жіктерге жатпайтын болса, адам өз игілігіне өзі жауап беруі тиіс. Өзінің материалдық және әлеуметтік жағдайына осы бір жоғары жауапкершілік басты моральдық-имандылық нормаларының біріне айналуға тиіс. Жаңа экономикалық, саяси және мәдени салада жеке бостандық, жеке таңдау асыл құндылық болып табылады ( ). Осындай жағдайдың оқушы жастардық еңбекке дайындығын, кәсіптік даярлығының дәрежесіне, мамандыққа бейімделудің кезеңін қысқартуды теңдесі жоқ биіктікке көтеруді талап ететіні айқын көрініс. Бәсекелік механизміне негізделген нарық еңбек адамына ерекше іскерлік, шеберлік, белсенділік пен істегі тәртіптілік, жауапкершілік, екпінді еңбекке жарамдылық т.б. белсенді іс- әрекетке дайындық сияқты өте жоғары талап қояды. Оқушылардың мамандық таңдауға даярлау міндетін іске асыруда сынып жетекшісінің рөлі үлкен. Ол бұл жұмысты өз сыныбындағы

бағытта көптеген ғылыми-зерттеу жұмыстары жүргізілуде. Н.Н. Захаровтың, С.Н. Чистякованың, А.Е. Голомшюктың, В.Д. Симоненко т.б. еңбектерінде мектептегі кәсіптік бағдар жұмысының мазмұны, формалар және әдістері қарастрылған. Қазақстан Республикасындағы бұл мәселеге арналған маңызды зерттеулер қатарына Ж.Р. Баширова, М.Ә. Құдайқұлов, Қ. Бержанов, Н.Д. Дәулетов және т.б. зерттеу жұмыстарын жатқызуға болады. Сонымен әдістемелік көмекші құралдың көкейкестілігі бүгінгі таңда әлеуметтік сұранысқа айналып отырған, кәсіптік бағдар жұмысының тиімділігін арттыруда сынып жетекшісінің алатын орнына, олардың бұл бағыттағы жұмысын пәрменді қылу мәселесіне байланысты болып отыр. Жалпы білім беретін орта мектептегі кәсіптік бағдар жұмысының тиімділігін арттыруды сынып жетекшісінің мақсатты бағытталған жұмысын жүзеге асырудың психолого-педагогикалық шарттарының жиындығын ашу өзекті мәселе болып табылады.

Әдістемелік көмекші құралдың көкейкестілігі мен практикалық мәнділігі «Сынып жетекшісінің жоғары сынып оқушыларына кәсіптік бағдар беру жұмысы» тақырыбын анықтауға мүмкіндік берді.

Мақсаты: жоғары сынып оқушыларына кәсіптік бағдар берудегі сынып жетекшісінің жұмысының тиімді жолдарын айқындау.

Зерттеу объектісі: жалпы білім беретін орта мектептегі /мектеп-лицейі/ кәсіптік бағдар жұмысы.

міндеттері:

- кәсіптік бағдар беру теориясы мен практикасын қарастыру;

- кәсіптік бағдар беру жұмысында сынып жетекшісінің мүмкіншіліктерін анықтау;

- жоғары сынып оқушыларына сынып жетекшісінің кәсіптік бағдар жұмысының формалары мен әдістерін қарастырып, олардың тиімділігін тәжірибелік түрде тексеру, нәтижелерін өңдеп, жалпылап, негізгі қорытындылар мен нұсқауларды келтіру.

Әдіснамалық негізі- тәрбиенің қоғамға қажеттілігі және оның даму бағытының басты шарты болуымен, адамның биологиялық табиғаты мен ішкі мүмкіндіктері арқылы жеке