Мен және табиғат арнайы курсының авторлық бағдарламасы

Алғы сөз

Мұғалімдерге ұсынылып отырған бастауыш сынып оқушыларына арналған арнайы курс бағдарламасы Қазақстан Республикасының «Білім беру туралы», «Қазақстан Республикасының бастауыш білім берудің мемлекеттік жалпыға міндетті стандартының» талаптарына және «Дүниетану» пәнінің оқу бағдарламаларына негізделе жасалды. Аталған стандартқа сәйкес бағдарлама құрамына енген материалдардың мазмұндық бағыттары мынадай мақсаттарға бағдарланып құрылды.

Жинақтың құрылымы мынадай:

 Кіріспе

 1 сынып бойынша күнтізбелік жоспар

 2 сынып бойынша күнтізбелік жоспар

 3 сынып бойынша күнтізбелік жоспар

 4 сынып бойынша күнтізбелік жоспар

 Оқушылардың дайындық деңгейіне көмекші – анықтамалық құрал

 Қолданылған әдебиеттер тізімі

ТҮСІНІК ХАТ

Арнайы курстың атауы: «Мен және

табиғат »

Мен және табиғат курсын оқытудың мақсаты :

Қоршаған орта жөнiнде бiлiмiн кеңейту;

Заттарды және қоршаған ортадағы өзгерiстердi бақылау

дағдыларын қалыптастыру;

Оқушылардың оқырмандық мәдениетін жетілдіру;

Ақыл-ойын, тілін дамыту;

Шығармашылықпен айналысуға баулу.

Мақсатқа жету үшін қойылатын міндеттер:

Ғылыми-зерттеу, сыни тұрғыдағы еңбектерден дәйектер

ала отырып берілетін білім мазмұнын тереңдету; Оқыту мен талдаудың тиімді технологиясы мен әдіс-

тәсілдерін қолдану; Түсіну, ой қорыту, ойын көркем әрі шешен тілде жеткізу мен ғылыми-

зерттеу, шығармашылық жұмыстармен айналысуға жол ашу, бағыт- бағдар беру.

Пәнаралық сабақтастық : Жаратылыстану, география, өсімдіктану, жануартану, анатомия, биология.

Мен және табиғат пәнін оқытуда қолданылатын оқытудың формалары: сабақ, топсаяхат және сыныптан тыс жұмыстар.

Қолданылатын әдіс-тәсілдер: сөздік, тәжірибелік және көрнекілік, ойын түрлері, ақпараттық оқыту технологиялары.

«Мен және табиғат» курсының ерекшелiгi оқу үдерісiнде оқушының адамды қоршаған ортамен байланысын тануында. Курстың мазмұнына «Табиғат», «Адам», «Қоғам» өзара байланысты бiлiм блоктары енедi. Әрбiр блоктың мазмұны бiрiншi сыныптан төртiншi сыныпқа дейiн үздiксiз оқытылады және сыныптан сыныпқа тiзбектер күрделене түседi.

Бағдарламаның мазмұны оқушыларға ғылыми бiлiмнiң әртүрлi салаларынан мағлұмат бере отырып, дүниенi танудың әдiстерiмен (бақылау, тәжiрибе, эксперимент, моделдеу, сараптау, салыстыру, синтездеу және т.б.) таныстырады.

Курс бағдарламасының мазмұнының жан-жақтылығы, толыққандылығы, оқу материалының теориялық деңгейiнiң жеткiлiктiлiгi және оның оқушылардардың психологиялық және жас ерекшелiктерiне сәйкестiгi сол пән мазмұнының мектептiң кейiнгi сатыларында география, биология, химия, физика, тарих және қоғам тану курстарын оқып үйренуге мүмкiндiк беретiн бастапқы сатыдағы дайындық сипатында ұйымдастырылады.

«Мен және табиғат» курсын оқытуға 1-4 сыныптарда аптасына 1 сағаттан уақыт бөлiнген.

«Мен және табиғат» курсы - ғылыми негіздегі жаратылыстану ғылымының алғашқы сатысы. Оқушыларды практикалық iс-әрекетке тарту тәсiлдерi қоршаған орта объектiлерiмен өзара әрекеттесудi, оларды түрлендiрудi және жаңғыртуды ұйымдастыруға көмектеседi. Практикалық пәндiк iс-әрекет оқушылардың дамуына мүмкiндiк беретiн практикалық қимылдарды ойлаумен өзара байланыста дамытуды көздеуi қажет. Бұл пән- бастауыш білім беру деңгейінде білім алушылардың бойында қалыптасатын адам, табиғат және қоғам, олардың өзара байланысы мен тәуелділігі туралы білім жүйесін құрайтын кіріктірілген пән.Оқушылардың қоршаған ортаның әртүрлі нысандары мен құбылыстарын оқып-үйренуге бағытталған танымдық іс- әрекеттердің әдістері мен тәсілдерін біртіндеп меңгеруін

қарастырады. Оны оқып-үйренудегі негізгі мәселелер бастауыш білім беру деңгейінде оқушылардың оқу үдерісінде дүниені танып-білуі, сол арқылы оларды тәрбиелеу және дамыту болып табылады.

Оқу бағдарламасының мазмұны бастауыш мектеп мұғалiмдерiнен оқу-тәрбиелiк мақсаттарын дұрыс анықтап, табиғатты, адамды, қоғамды, еңбек адамдарын оқушыларға тиiмдi де түсiнiктi түрде жеткiзу үшiн оқытудың тәсiлдерiн дұрыс таңдауды қажет етедi. Жалпы бастауыш мектеп мұғалiмi оқушыларды қоршаған дүниемен таныстыра отырып, эстетикалық, адамгершiлiк, табиғатты қорғауға тәрбиелеудi мақсат деп санайды.

Ғылымда қоршаған дүние сырын танудың оқу үрдісiнде үш әдiсi бар:

- бiлiм көзi;

- мұғалiмнiң оқытуы;

- оқушының бiлiмдi қабылдауы;

- оқытудың тәсiлдерiнiң классификасы;

- әңгiмелеу, түсiндiру, суреттеу, баяндау, көрнекi құралдарды қолдану, практикалық жұмыс, табиғатқа топсеруен, тәжiрибе жасау, т.б.

Оқу пәнінің міндеттері:

- білім алушылардың бойында қоршаған ортаны құраушылардың біртұтастығы мен өзара байланыстылығы туралы қарапайым түсініктер қалыптастыру;

- білім алушыларға құндылықтар жүйесі, әлеуметтік ортадағы мінез– құлық және қауіпсіздік нормалары және экологиялық мәдениет туралы алғашқы түсініктер беру;

- білім берудің бастауыш деңгейінде білім алушыларды оқытудың келесі деңгейлерінде жаратылыстану және қоғамтану пәндері шеңберінде қоршаған орта туралы тереңірек

білім алуға даярлау және олардың бойында өзбетінше қоршаған орта туралы білім алуға деген талпыныстарын қалыптастыру.

«Мен және табиғат » оқу пәнінің мазмұнын іріктеуде бастауыш білім беру деңгейіндегі білім алушылардың жас ерекшеліктері ескеріліп, оқыту үдерісінің тұлғалық-бағдарлы тәсілі қарастырылды. «Мен және табиғат » пәнi оқушыларға адам, қоғам және табиғаттың тылсым сыры жайлы түсiнiк беретiнiн ескерсек “табиғат” туралы көптеген дәлелдер айта беруге болады. Оқушылардың адамгершiлiк мәдениетiн қалыптастыруды сол әсем табиғатты қорғаудан, туған жер табиғатын сүюден бастауға болады.

Табиғат - адамға қажет, баға жетпес байлық. Ол-ырыс пен мол қазынаның қайнар көзi. Сондықтан, халқымыз “Табиғат адамзаттың өмiр нәрi, қажетiнiң табылар содан бәрi” деп дәрiптеген. Табиғат - адам бойына адамгершiлiк абзал қасиеттердi қалыптастыратын ұлағатты ұстаз, тәлiмi мол тәрбиешi.

Табиғаттан бабамыз ала берген секiлдi;

Дархандықты қазаққа дала берген секiлдi;

Еркелiктi ерiктi желден алған секiлдi;

Мөлдiрлiктi көгiлдiр көлден алған секiлдi.

Табиғат дегенiмiз – бұл бiздiң санамыздан тыс, бiзге бағынбайтын, бiздiң өмiрiмiздiң тiрегi болып тұрған болмыс, әсем дүние. Табиғатты адам өмiрiнiң барлық қажетiн толық өтейтiн құрал болу үшiн, ол мiндеттi түрде ештеңемен былғанып уланбауы тиiс. Табиғат тазалығын сақтайтын да, оны былғайтын да адам. Адам өзiнiң де, табиғаттың да қаласа досы, санасыз iс-әрекет жасаса, жауы бола алады. Осындай ерекшелiктердi ескере отырып мұғалiм алдындағы әр оқушының санасына табиғат қорғаушысы болуын сiңiру жолдарын iздестiруi керек. Сабақ- өсiмдiктер мен жануарлардың, адам ағзасы мен қоршаған ортаның, табиғат пен экологияның адам үшiн алар орнын ашу, мәнiн бiлдiру.