Менің отбасымның ата-тегі туралы қазақ тіліндегі ғылыми жоба

ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ БІЛІМ ЖӘНЕ ҒЫЛЫМ МИНИСТРЛІГІ

Қарағанды облысы білім беру басқармасы

Абай ауданының «Жұлдыз» мектеп – балабақша кешені

Бағыты: жаратылыстану-математикалық

Тақырыбы:

«Менің отбасымның ата-тегі»

«Жас зерттеушілер» шағын ғылыми қоғамның

Жетекшісі: Г.К. Альжанова

Жоба жетекшісі: Бейсебаева Мадина Комекбаевна

Жоба авторы: 2 «А» - сынып оқушысы Сағынай Ерсін

Жартас селосы

2017-2018 оқу жылы

Мазмұны

Аннотация___________________________________ 3- бет

І. Кіріспе ——————————————————— 4- бет

Тақырыптың мақсаты, міндеті

Ғылыми жобаның өзектілігі

Ғылыми жобаның жаңашылдығы

ІІ. Негізгі бөлім:

2.1. Отбасым туралы ақпарат ————————— 5- бет

2.2. Үш жұрт туралы таныстыру —— 6- бет

2.3. Жеті атасы туралы ақпарат—————— 7 -11 бет

2.4. Өз руының шежіресі жайлы ақпарат ——— 12 - бет

ІІІ. Қорытынды

Пайдаланған әдебиеттер ———————————— 13-14 бет

Аннотация

Бүгінгі 21 ғасырдағы Қазақстан азаматы, өзін өзі мемлекеттің өкілімін деп санайтын әрбір адам еліміздің, өзінің тарихын білуі тиіс деп ойлаймын. Еліміздің Президенті Н.Ә.Назарбаев: «Бұл тәуелсіз Қазақстанның азаматы ғасырлар тоғысында өзінің арғы-бергі тарихын ой елегінен өткізіп, «Кеше кім едік? Бүгін кімбіз? Ертең кім боламыз?» деген. Бұл, - ... Туған елінің, халқының, өзінің тарихы ешкімнен де ойқы еместігін деген сөз. Бұл әрбір азамат өзінің ата-бабалары қалдырған кең байтақ елдің, жердің лайықты мұрагері болуға ұмтылсын деген сөз. Өз ұрпағына жеті атасын үйрету атадан балаға жалғасып келе жатқан қазақтың тәрбиелік дәстүрі екен.

Кіріспе

Тақырыптың өзектілігі.

Өзектілігі: Негізгі мақсат - өзінің кім екенін, қайдан шыққанын тарихи білім мен тәрбиені тығыз ұштастыру. Біздің ата-бабаларымыздың тарихының жарқын беттерінен тәлім-тәрбие аларлық,Отан қорғаушыларды патриоттыққа тәрбиелеуде үлгі берерлік айтулы оқиғалар мен іс-әрекеттерге жетелеу.

Қазіргі заманда ұрпақтан-ұрпаққа жалғасатын байланыс жоғалып барады. Қоғамда адамдар өзінің тарихи тамырын, отбасылық ұстанымдарын, дәстүрлерін дамытуда тұлғасын қалыптастыруда оны тәрбиелеуде ең басты орын отбасына бөленеді. Біз үлкендер бұрынғыны сақтап, шыққан тегін қалай дамытатынын, болашақта қайда бет бұру керектігін жеткізу. Әрине, туған жердің, ата-бабаларымыздың тарихын, білген және оны мақтан еткен дұрыс. Бірақ, одан да маңыздырақ мәселе – өзіңнің шыққан тегіңді, үш жұртыңды, өз руың жайлы шежірені жатқа білу жігіттік парызың екенін ұмытуға да болмайды. Елбасымыз әрбір жылды әлеуметтік бір игі бастамаға арнап, барша қазақстандықтарды осыған жұмылдырып келе жатыр.

Елбасымыз Нұрсұлтан Әбішұлы айтқандай, ХХІ ғасыр білім, ғылым, бәсеке ғасыры болмақ. Оған төтеп беру үшін рухтың мықтылығы, ұжданның күштілігі, елге, жерге деген адалдық керек. «Рухани жаңғыру» идеясының жаппай халық арасында үлкен күшке ие болуы, жастардың бойына патриоттық тәрбие ұялату үлкен міндет. Сол себепті бұл жобаның тақырыбын таңдау отбасы тарихымен, оның шежіресімен байланысты. Бұл жобаның сәтті жүзеге асуы үшін өзара әрекет ету негізінде : мұғалім-мен-ата-анам.

Ғылыми жобаның жаңашылдығы:

Ата-бабалар шежіресін анықтай отырып жеті атаны білу қаншалықты маңызды екенін түсіндім. Болашақта басқа балаларға да қаншалықты маңызды екенін түсіндіргім, түйдіргім келеді.

Зерттеудің мақсаты:

Бүгінгі жас ұрпақ өз елінің, жерінің тарихын, ата-бабаларының тарихын білуі және оның жақсысынан үйреніп, жаманынан жиреніп қорытынды жасауы, сабақ алуы тиіс.

Міндеттері:

«Атаның салған жолы бар, ананың тіккен тоны бар», - деген жүйелі сөздің мағынасын ашу.

2.1. Отбасым туралы ақпарат.

Қазақта «Отбасым – ошақ қасым» деген мақал бар. Яғни менің бұл өмірдегі ең жақындарым ол менің әкем мен анам. Неге олай дейтінім, мен осы әке-шешемнің арқасында дүниеге келіп, сол кісілердің бағып-қағуымен осындай азамат болып өстім.

Менің әкем – Қыстаубаев Қанат Сағынайұлы. Әкем – әскери қызметте аға сержант қызметі лауазымында жұмыс істейді.

Әкем мен үшін өмірдегі ең қымбат, ең ардақты жандардың бірі. Дүнеиге келгеннен бастап әкем менің жан-жақты болып өсуім үшін бәрін жасауда. Не үйренем десемде, ешқашан кет әрі деген емес, керісінше мені қолдап, маған көмектеседі.

Анам – Бейсенбаева Мадина Көмекбайқызы. Анам өзім оқитын мектепте орыс сыныптарына қазақ тілі мен әдебиеті пәнінен сабақ беретін мұғалім.

Мен өзімді бақыттымын деп санаймын, себебі, анасы бар адамдар – бақытты жандар. Олар қанат астындағы балапандар сияқты үнемі ана жылуын, махаббатын, мейірімін сезініп жүреді.Анашым менің қамқоршым, ақылшым, тәрбиешім. Әрдайым жақсыны үйретіп, жаманға жолаттырмайды. Жетістіктерге жетсем, менімен бірге қуанып, сүрінсем - жұбатып, бірге мұңаяды, жігерлендіре түседі.Мейірман анам, имандылыққа, адамгершілікке тәрбиелейді. Ауырсам жанымнан табылып, дәрі беріп емдейді. Анама қарап кейде дәрігер болғымда келеді. Адамдарға көмектесіп, ауырса емдегім келеді.Менің тілегім - арманым әрқашан да анамның жадыраған жүзін көріп, анамның алдыңызда борышымды өтеу. Деніңіз сау болып, үнемі қасымнан табылуын тілеймін. Мен анамды сүйемін!

Мен әрқашанда әке-шешемді мақтан етемін. Өйткені олар мен үшін еңбек етуде. Мен де өскенде әке-шешем сияқты жақсы маман иесі боламын. Ол үшін менің мектепті жақсы оқып бітіруім керек. Мен қазірден жақсы оқуға бар күш-жігерімді салып тырысудамын.

Қазақ отбасындағы әженің орны ерекше әрі қадірлі. Әже - отбасының ғана емес, әулеттің де ұйытқысы, ағайын- абысындардың бірлігін, татулығын сақтайтын сыйлы анасы, кейінгі жастардың, келіндердің тәрбиешісі әрі ақылгөйі.Бала ата-әженің кенжесі саналып, немерені әжесі тәрбиелеп, бағып-қағады. Әже мен немере арасындағы туыстық байланыс өте нәзік әрі берік.

Менің де әжелерім де, аталарым да бар. Өз әжемнің аты – Нәсіп әже. Нағашы әжемнің аты - Әлия әже.Атамның аты – Сағынай.Нағашы атамның аты – Көмекбай. Менің өз әжем де мұғалім болған. Қазір зейнеткер.Ол өте мейірімді жан. Мен кішкентай күнімнен әжемнің бауырында өстім. Ол мені адалдыққа, білімге құштар болуға үйретті. Әжем көптеген ертегілер, өлеңдер біледі. Сол білгендерін маған күнде ұйықтар алдында айтып береді. Мені ақ қояным деп еркелетеді. Әжем әрдайым менің тәрбиеме де үлес қосып келеді.Ал нағашы атам және өз атам маған атқа мінуді, мал бағуды үйретеді. Менің ата-әжелеерім менің иманды, жақсы азамат болып өсуімді қалайды. Менің де арманым аталарым, әжелерім менің жақсылығымды көріп, қызығыма тоймай, ұзақ өмір сүре берсін деп тілеймін!2.2. Үш жұрт туралы таныстыру.

Қазақ халқының дәстүрі бойынша ер жігіттің үш жұрты болады. Олар: өз жұрты, нағашы жұрты және қайын жұрты. Бұл үшеуі де жанашыр, сүйеніш, қорғаныш болып саналады. Халық осы үш жұртына былай деп баға берген. "Өз жұртың - күншіл, бар болсаң - көре алмайды, жоқ болсаң - бере алмайды, жақсы болсаң - күндейді, жаман болсаң - жүндейді. Қайын жұртың - міншіл, қолыңның ұзындығына қарайды, жағаңның қызылдығына қарайды, берсең - жағасың, бермесең - дауға қаласың. Нағашы жұртың - сыншыл, жақсылығыңа сүйенеді, жамандығыңа күйінеді. Әрқашан тілеуіңді тілейді, тілеуқор, қамқоршы болады". Тегін айтылмаған бұл қағидалардың шындығы бар. Туыстық негіз бен атаулар осы үш жұрттан басталып, жақындық қатынас ағайын, туыс, нағашылы-жиендіілік, жамағайын, жекжат, жұрағат, құдандалы деп аталады. Мұны туыстық атау дейміз. Халқымызда туыстық қатынастың көптеген көптеген атаулары және соған лайық жол-жоралғылары да бар. Халықтың сол атауларын, оның сырларын білгеннің зияны жоқ.

Менің әке-шешем маған сен ертең ержеткенде сенің үш жұртың болады деп айтады. Осы үш жұртыңды білуің керек дейді. Әзірге менің өз жұртым мен нағашы жұртым бар екен. Яғни,…