Домбыра менің жүрегімде туралы ғылыми жоба

ММ «Қостанайқаласыәкімдігібілімбөлімнің Физика-математикалықлицейі»

Домбыра менің

жүрегімде.

Этномәдениеттану

Авторы:Мурзагильдин Алдияр

4 сынып, ММ «ФМЛ…», Қостанай қ. Ғылыми жетекшісі: Самбулатова Г.Ш.,

қазақ тілі пәнінің мұғалімі ММ «ФМЛ…»

2018 ж.

Абстракт

Тақырыптың өзектілігі – рухани жаңғыру мақалысымен қазақ өнерін, соның ішінде ұлттық аспабымыз қазақтың қара домбырасын үндестіру.

Мақсаты:Ұлттық аспабымыз қазақтың қара домбырасының мәдениетте алатын орны туралы білу. Ата - бабамыздан қалған асыл мұраны жаңғырту Отанға деген, еліне деген сүйіспеншілік қасиетін арттыру.

Міндеттері: Домбыра туралы ұғым алу.Аталар мұрасы - халық қазынасын сақтау.Домбыра құрылымын білу.Домбыра тәрбиесінің маңызы.Ата - бабамыздан қалған дәстүрді жалғастыру.Домбыра аспабын рухани жаңғыру мақаласымен үндестіріп , бүкіл әлемге таныту.

Зерттеу әдістері:Әдебиеттерге шолу жасау.Зерттеу барысында компьютерді қолдана білу.Оқушылардың домбыраны тану барысына назар аудару.

Гипотеза:Өз замандастарымды домбыраны танып білуге баулу, ұлттық аспапты тани білуге үйрету.

Өзектілігі:Ұлтымыздың әдет - ғұрпымен салт - дәстүріне жан бітіріп оның құнды қалпын сақтау. Ата - бабамыздан қалған асыл мұраны жаңғырту. Отанға деген, еліне деген сүйіспеншілік қасиетін арттырады.Бүгінгі күнде рухани жаңғыруда өнер мен білім егіз деп тану өзекті мәселе . Мен қазақтың қара домбырасын жаныммен сүйемін. Домбыра аспабы халықтық кәсіби өнердің туып-қалыптасуына, өркендеуіне негіз болған. Байжігіт, Құрманғазы, Дәулеткерей, Тәттімбет, Сейтек, Қазанғап, Сүгір, Тоқа, т.б. даңқты күйшілердің төкпе, шертпе күй дәстүрлерінің тууы, дамуы осы Домбыра аспабымен тікелей байланысты. Олардың дәстүрін, мұрасын бүгінгі күнге жеткізген Дина Нұрпейісова, Ә. Хасенов, Науша, Махамбет Бөкейхановтар, Т. Момбеков, М. Хамзин, Қ. Жантілеуов, С. Балмағамбетов, Л. Мұхитов, т.б. сияқты домбырашылар болса, қазіргі майталман орындаушылар – Қ. Ахмедияров, У. Бекенов, Р. Ғабдиев, С. Шәкіратов, Б. Ысқақов, Б. Тілеуханов, А. Үлкенбаева, А. Райымбергенов, т.б.

Ғылыми зерттеу жұмысының құрылымы. Ғылыми жұмыс кіріспеден, екі бөлімнен, қорытындыдан, әдебиеттер тізімі мен қосымшалардан тұрады.

Мазмұны

Кіріспе ................................................................................................................................3

1 Бөлім.Теориялық бөлім.

1.1.Атадомбыра тарихынан ..........................................................................................5-6

1.2.Домбыра тарихы..................................................................................................1-15

1.3. Домбыраның түрлері............................................................................................9-10

1.4.Аңыз және 1500 жыл бұрынғы домбыра......................................... ...... ..........11-14

2 Бөлім.Практикалық бөлім

2.1. Мен және менің домбырам ..............................................................................11-14

2.2.Домбыраны зерттеу нәтижелері............................ ..........................................15-18

2.3. Жұмыс презентациясы.............................................................................................19