Менің туған өлкем – Ақсуым туралы мақала

Алматы облысы Қаратал ауданы

Үштөбе қаласы, Жылыбұлақ ауылы

«Жылыбұлақ орта мектебі» КММ

Тарих – география пәні мұғалімі

Шоқпытова Гульнара Демесінқызы

Менің туған өлкем Ақсуым

Туған өлкем, туған жерім, тынысым. Расында да туған жер қай адамзатқа болса да ыстық болып келеді. Өйткені кіндік қаны тамған жер, талайлардың өмірі озған жер болып табылады. Ал табиғатын айтсаңызшы... Табиғат дегенде тылсымы ерекше. Мен өзімнің туған өлкем Ақсу ауданы жайлы айтар болсам. Ақсу ауданы Алматы облысының оңтүстік- шығыс бөлігінде орналасқан. Батысында Ескелді, Қаратал аудандарымен, солтүстігінде Балқаш көлі, шығысында Сарқан ауданы, оңтүстік- шығысында КХР- мен шектеседі. Ақсу ауданы аумағында Матай, Молалы, Алажиде темір жол стансалары орналасқан. Аудан жері арқылы Алматы – Өскемен мемлекеттік маңызы бар автомобиль жолы өтеді. Ақсу жерінде даласында жусан, ебелек,

изен, қияқ, т.б. өсімдіктер өседі. Аудан аумағында «Лепсі» қорықшасы орналасқан. Жануарлардан қасқыр, түлкі, қоян, борсық, қабан, ондатр; құстардан үйрек, қаз, тырна, т.б. мекендейді. Ақсу өзенінің салалары мен тармақтары ауданның біршама жерін кесіп өтеді. Ірі өзендері: Бүйен, Бұрған, Сарқан, Қарасу, Қапал, Қызылағаш.

Ақсу ауданы, Қызылағаш ауылы мен үшін өте тамаша жер. Себебі , осында туылдым, өстім, мектеп табалдырығын да аттадым. Осы Қызылағаш ауылы Ақтоған бөлімшесінде «Қызылағаш негізгі орта мектебінде» он жыл қызмет атқардым. Мұндағы табиғат пен таң қалдырар өлке табиғаты өзінше ерекше. Ерекше деп айтуымның да өзінше себебі бар. Тарих толқынында түрлі жағдайларда сынға түсіп, ғұламалар мекен еткен. Ақсу ауданы аймғында орналасқан тарихи –мәдени ескерткіштер кешегі әдебиет пен мәдниетті тануға мүмкіндік береді. Ауылда мәдениет үйі орналасқан, ішінде үлкен кітапхана бар. Ауыл жастары мен тұрғындары, мектеп оқушылары келіп кітаптар оқып тұрады. Мәдениет үйіне Ақсу ауданының жастары келіп қойылымдар қояды, Талдықорған қаласы Жетісу мемлекеттік университетінің жастары канцерттік бағдарлама қояды. Алматыдан «Алдраспан» театрыда келіп өз өнерлерін көрсетеді. Жәнеде жасөспірімдерге арналған КВН – дер де болып тұрады. Тарих, география, әдебиет сабақтарында оқушыларға осы өз өлкеміздің тарихы, мәдениеті, туралы мәліметті көптеп айтамыз .Туған өлкелері жайында әрине оқушылар да білгілері келеді. Көп нәрсені тани келе туған жер жайында жан-жақты мәлімет ала алады.

Айтар болсам, Әйгілі ақын, драматург, Ілияс Жансүгіров бұрынғы Қапал уезі, Ақсу болысында (қазіргі Алматы облысы, Ақсу ауданы) туған. Қазіргі таңда Ілияс Жансүгіров атындағы тарихи өлкетану музейі бар. Музей ғимаратының тарихы сонау Жетісудағы алғашқы білім ошақтарының бірі – Мамания мектебімен сабақтасып жатыр. Ғимарат талай жылдар бойы мектеп интернаттың кейіннен құрылыс техникумының оқу сыныптары болған. Кейіннен оның музей болып қалыптасуына, жәдігерлердің жинақталуына белгілі мұғалім, алғашқы директоры К.О.Омаров көп еңбек сіңірген. Музейдің құрылуының басты мақсаты облыс және аудан қонақтарын, әр ауыл мектептерінен келген оқушыларды өлкенің табиғаты мен тарихымен таныстырып, насихаттау. Оқушыларға тарих сабақтарына өз өлкен жайлы не білесің деген сұрақ қою арқылы, музейдің ішін аралатып тарихқа үнілу арқылы тарих беттеріне шолу жасатуға болады. Айтар болсақ мұражай ішінде ескілік мұраладан бастау алатын өлкенің ежелгі мекендеушілер және олардың тұрмыс-тіршілігі мен мәдениеті жайлы мол мағлұмат алады. Және де табиғаты, жан-жануарлары мен құстар, өсімдіктер дүниесі өлкенің табиғи байлығымен жан-жақты таныстырады. Сонымен қатар, музейде қазақ халқының тұрмыс-салты, мәдениеті мен

Әдебиет сабағында да музейге саяхат жасау арқылы мынандай мәліметтерді оқушылар бойына сіңіртуге болады.

Жетісудың атақты ақыны, Алаш зиялыларының бірі – І.Жансүгіровтың өмірі мен шығармашылығын, ақынның өміріне қатысты құжаттар мен фотосуреттер хронология бойынша өрбіп, соңынан оның ізбасарлары – Жетісудың ақын-жазушыларымен таныстыруға болады. Ақсу өңірінің әр саласында еңбегі сіңіп, ел құрметіне бөленген азаматтар, ардагерлердің өлкеге қосқан үлестері жайлы мәліметтер де бар. Музей қабырғасында соғыс және еңбек ардагерлерінің суреттері, құжаттары мен марапаттары ілінген. Музей әрдайым көпшілікпен және БАҚ-мен тығыз қарым-қатынаста жұмыс істейді. Әсіресе, жастар арасында түрлі іс-шаралар өткізіп, олардың патриоттық рухта тәрбиеленуін қамтамасыз етуде. Тағы да бір тарихи – мәдени ескерткішке тоқталар болсам.

Ақын Сара кесенесі – белгілі қазақ ақыны Сара Тастамбекқызының бейітінің басына 1993 ж орнатылған ескерткіш. Ол Қапал ауданының «Қапал» кеңшарындағы «Қарашоқы» қорымына салынды. Ақын Сараның жерленген орнын жергілікті мәдениет қызметкерлері М. Алыбаевтың басшылығымен 1979 ж анықтаған. Кесене ЮНЕСКО – ның тізіміне енгізілген, республикалық дәрежедегі ескерткіштер қатарына жатады. Сондай-ақ туып-өскен жерінде мұражай ашылды. Мұражайға аудан мектептерінен оқушылар барады, ақын Сара апамыздың өмірі мен ел тарихы туралы материалдар жинақталған. Ақын Сараның мемориалды музейінің қызметкерлері Сара Тастанбекқызының өмірі мен шығармашылығын халыққа таныту мақсатында көптеген мәдени шаралар өткізілуде. Музей 1993 жылы ашылған. Төрт бөлімнен тұрады. Бірінші бөлімі Сараның балалық шағына араналған…