Металдар мен бейметалдар химиядан сабақ жоспары

Тақырыбы: Металдармен бейметалдардың салыстырмалы сипаттамасы, қосылыстары.

Сабақтың мақсаты:

Білімділік: Металдар мен бейметалдар туралы ақпарат беру.

Тәрбиелік: Топта еркін жұмыс жасауға тәрбиелеу.

Дамытушылық: Металдар мен бейметалдардың қосылыстарының формуласын, атауларын ажырата білуге үйрету.

Сабақтың түрі: Аралас сабақ

Сабақтың әдісі: Деңгейлеп оқыту, саралап оқыту әдісі, топтық жұмыс, сұрақ-жауап, жаттығулар орындату

Пәнішілік байланыс: Химиялық тепе – теңдік.

Пәнаралық байланыс: физика, математика, биология

Сабақтың жабдықталуы:

Материалдық: плакаттар, кестелер, тесттер, периодтық жүйе, слайдтар

Техникалық-программалық: компьютер, проектор, интерактивті тақта, флеш карта

Пайдаланылатын әдебиет:

Негізгі:

1. Н. Нұрахметов, Қ.Бекішев, Н.Заграничная «Химия»

2. Ә.Темірболатова, Н.Нұрахметов, Р.Жұмаділова, С.Әлімжанова «Химия»

Қосымша:

1. Н.Нұрахметов, К.Сарманова, К.Жексембина, Н.Заграничная, Ә.Темірболатова «Химия»

Оқушы білуі тиіс:

1. Металдар мен бейметалдардың жалпы сипаттамасын;

2. Металдардың қасиетін;

3. Металдардың физикалық қасиетін білу қажет.

Сабақтың хронокартасы

І Ұйымдастыру кезеңі – 3 мин

ІІ Үй тапсырмасын тексеру – 20 мин

ІІІ Жаңа тақырыпты түсіндіру – 45 мин

ІҮ Жаңа тақырыпты бекіту – 15 мин

Ү Қорытындылау – 4 мин

ҮІ Үйге тапсырма – 3 мин

Сабақ барысы

І Ұйымдастыру кезеңі

Оқу бөлмесінің тазалығына, оқушылардың киіміне назар аудару. Оқушыларды түгелдеу, журнал толтыру және оқушылардың зейінін сабаққа аудару, сабақтың мақсаты мен жоспарын хабарлау.

ІІ Үй тапсырмасын тексеру

Фронталь сұрақтар:

1. Қайтымсыз реакциялар дегеніміз не?

2 Қайтымды реакциялар дегеніміз не?

3.Химиялық тепе-теңдік дегеніміз не?

4. Ле-Шателье принципі дегеніміз не?

Жауаптары:

1. Нәтижесінде бастапқы заттар (реагенттер) толығымен реакция өнімдеріне айналатын химиялық реакцияларды қайтымсыз реакциялар деп атайды.

2. Бір мезгілде қарама-қарсы бағытта (тура және кері) жүретін реакцияларды қайтымды реакциялар деп атайды.

3. Тура және кері реакциялардың жылдамдықтары тең болғандығы жүйенің күйін химиялық тепе-теңдік деп атайды.

4. Химиялық тепе – теңдіктің бұзылуын сипаттайтын заңдылықтар, тепе – теңдіктегі жүйелерге әртүрлі факторлардың әсерін анықтайтын жалпы принциптің дербес жағдайы болып табылады. Бұл принцип Ле – Шателье принципі деп аталады.

ІІІ Жаңа тақырыпты түсіндіру

Жоспар:

1. Металдардың жалпы сипаттамасы

2. Металдардың физикалық қасиеттері

Қазіргі уақытта металдарға жататын 88 және инертті газдарды қоса алғанда 22 бейметал элемент бар екені белгілі.

Бейметалдар периодтық жүйенің оң бөлігінде топтасқан, олардың кестедегі орнын бор- кремний – мышьяк – теллур – астат элементтерінен тұратын диогональ бөліп көрсетіп тұр. Осы диогональдың сол жағынан төмен орын алған барлық элементтер металдарға жатады. Ал диогональға жақын орналасқан элементтер (Be, Al, Ti, Ge және басқалар) екідайлы болып табылады.

Жай заттар – металдар атомдары металдық химиялық байланыспен байланысқан металдық кристалдық тор түзеді. Бұл металдардың жалпы физикалық қасиеттері: металдық жылтыры, электр және жылуөткізгіштік, иілгіштіктің пайда болуына әкеледі.

Электр және жылуөткізгіштік. Электрөткiзгiштiк, жылуөткiзгiштiк — электр өрiсiнiң әсерiнен электрондар бағытты қозғалысқа ие болады, сөйтiп, электр тогы пайда болады. Электрөткiзгiштiгi ең жоғарғы металдар күмiс пен мыс, одан кейiн алтын, алюминий, темiр болып келедi. Ең аз электрөткiзгiштiк сынапқа тән. Жылуөткiзгiштiк те электрөткiзгiштiк тәрiздi электрондардың қозғалғыштығына және кристалдағы бөлшектердiң тербелмелi қозғалысына тәуелдi. Осы құбылыстардың арқасында металл кесегiндегi қызу бөлшектердің бiрiнен бiрiне берiлiп, өзара тез теңеседi. Мысалы күмiс қасық шыны стақанға қарағанда жылуды 500 еседей көп өткiзедi. Металдардың электр мен жылу өткiзгiштiгi температура артқан сайын азаяды, себебi электрондардың еркiн қозғалысы артып, олардың бағытталған қозғалысы ретсiз бола бастайды.

Металдардың электр және жылу өткiзгiштiгiнiң арту қатары: Hg, Pb, Fe, Zn, Mg, Al, Au, Cu, Ag

Металдық жылтыр. металдық жылтыр - барлык металдар жылтырайды. Үстелде айна және шырша ойыншықтары жатыр. Неге олар шыны тәрiздi мөлдiр емес? Себебi, бұл күмiс қабатының жылтыр түс беруiнен. Ал күмiс - металл. Металл кристалдарының iшiндегi бос кеңiстiкте электрондар бар, олар күн сәулесiн жұтып тербелiске ұшырайды да, өзiне тән толқындар шығара бастайды, соған сәйкес түстi адам көредi. Металдық жылтыр - металдардың барлығына тән қасиет осы қасиетiн адамдар жоғары бағалап, кейбiр көркемөнер туындыларын жасауға пайдаланады. Яғни барлығы мөлдiр емес, бiрақ өздерiне тән жылтыры бар. Олар көбiне сұр түстi болады. Металдар жарық сәулесiн, сондай-ақ ультракүлгiн сәулелердi де шағылыстырады. Мәлiмет: Алтын ультракулгiн сәулелердi шағылыстырады,…