Металдар мен бейметалдардың генетикалық байланысы

Батыс Қазақстан, Орал қаласы

Мектебі: Х. Доспанова атындағы №30 жалпы орта білім беретін мектеп

Мұғалімі: Шамарова Бибігүл Еркінқызы

Сынып: 9

Сабақтың тақырыбы: Металдар мен бейметалдар және олардың қосылыстарының арасындағы генетикалық байланыс.

Мақсаты:

оқушыларға металдар тақырыбы бойынша алған білім - білік дағдыларын қалыптастыруда есептер шығаруға үйрету, оқушылардың интеллектуалдық деңгейін арттыру.

оқушылардың ой - белсінділігін арттыра отырып, нақты және жүйелі шешім қабылдауға, бейметалдар мен металдар туралы алған білімдерін кеңейтіп, ой - өрісін, зейінін дамыту.

Күтілетін нәтиже:

Теориялық білімдерін жүйелей біледі.

Есептерді шығаруды үйренеді.

Генетикалық байланыстарды жүзеге асыра алады.

Топтық жұмыста ұйымшылдыққа үйренеді.

Көрнекі құралдар:«Ерігіштік кестесі», Н.Н.Бекетовтің «Кернеулік қатары»,

Д.И. Менделеевтың периодты жүйесі.

Сабақтың типі: Жаңа білімді меңгерту.

Сабақтың түрі: Аралас сабақ

Әдісі: Есептер шығару, түсіндіру, салыстыру, сұрақ – жауап

Пән аралық байланыс: Әдебиет, биология, тарих, астрономия

Сабақ мақсаттары

Барлық оқушылар:

теориялық білімді практикада тиімді қолдану жолдарын үйренеді

Оқушылардың басым бөлігі:

генетикалық байланыстарды жүзеге асыра алады.

Кейбір оқушылар:

күрделенген сандық есептерді шығара алады

Алдыңғы оқу

Металдар және бейметаллдардың және олардың қосылыстарының химиялық қасиеттерін реакция теңдеуі бойынша жазуды біледі.

Ұйымдастыру кезеңі

Үйге берілген есептерді тексеру

№11-49. Төмендегі реакцияның термохимиялық теңдеуі бойынша:

C+O2= CO2 +393кДж

Құрамында 20% жанбайтын қоспасы бар 4 кг көмір жанғанда қанша жылу бөлінетінін есептеңдер.

№11-51. Алюминий мен мыстың массасы 12г қоспасына тұз қышқылымен әсер еткенде 7,4л (қ.ж) сутек бөлінді. Қоспа құрамындағы әр металдың массалық үлесін табыңдар.

Үлестірме парақшалар

Оқушылар жұмбақ есептерді шығарады

Берілген есептерді тақтада шығарып, талдау.

Жеке оқушылар

мен жұмыс жүргізіледі

Сабақтың соңы

5 мин

Рефлексия:

Үйге тапсырма: §43. 202-203 беттегі №1 есеп

Таратылған стикерлерге жазады

Жаңа сабақты түсіндіру:

І кезең «Қызығушылықты ояту» - топтастыру стратегиясы

ІІ кезең «Мағынаны ашу» - жаңа сабақ «Инсерт» әдісі

Периодтық кестедегі металдар мен бейметалдарды өзара қалай бөліп көрсетеді?

Генетика – грекше «генезис» - «шығу тегі» немесе «ұқсастық» дегенді білдіреді.

Генетикалық байланыс дегеніміз – жеке кластардың өзара байланысы арқылы заттардың бір – біріне айналуы немесе бір класс өкілінен екінші класс өкілін алуды генетикалық байланыс дейміз.

VIII ғ. Күлтегін жазуында былай жазылған (түріктер дәуірінде). Зат → Тәңірі, Алла, Көк, Қара

аспан жер

Адам Құдай Ата Ана

Құдай ата – ананы жаратқан одан Адам пайда болған екен. Яғни, генетикалық байланыс пайда болып тұр.

Әдебиетте: Қазақтың ұлы ақыны философ Ш.Құдайбердіұлы «Үш анық» еңбегінде: «дүниенің тірегі - атом және сол атомның 5 тірегі бар олар бір-біріне өзара айналып отырады» - деген. Олар: туды, өлді, жанды, сөнді, өршіп өнеді.

Астрономиямен генетикалық ұғымды былай байланыстыруға болады. Б.з.д. 384 ж өмір сүрген ғалым, философ Аристотель алғашқы 4 элемент туралы теория ұсынды. Әлем 4 элементтен тұрады: ауа, от, жер, су. Егер, осы заттың біреуі өзгерсе, қалғаны бір – біріне айналады деген екен. От → жер → су → ауа → от.

Биологияда. Генетика деп – тұқым қуалаушылық пен өзгергіштікті зерттейтін ғылым екен. Биологияда генетика бөлімінде мынандай сызбанұсқа бар.

Ата – ана → ген → ұрпақ.

Химияда.