Металдарды оқыту әдістемесі 9 сынып мұғалімдеріне

МЕТАЛДАРДЫ ОҚЫТУ ӘДІСТЕМЕСІ

Таурбаева Г.У., химия ғылымының кандидаты.

Жұмағалиев А.А., химия пәнінің мұғалімі.

Мектеп саласындағы өзекті мәселелердің бірі – сабақтың мазмұнын түрлендіріп, сапасын жетілдіру. Педагогикалық ғылым мен озық тәжірибенің бүгінгі даму деңгейінде белгілі болған әдіс-тәсілдердің бәрін еркін игеріп, әрбір нақты жағдайларға орай ең тиімдісін таңдап алу, олардың жиынтығын түрлендіре отырып пайдалану, әрі шығармашылықпен қолдану - мұғалім шеберлігінің басты мақсаты. Осы айтылған ой пікірлерден орта мектепте химия пәнін оқытуда түрлі әдіс-тәсілдерді қолдану арқылы білім беруді жетілдіру мұғалімнің зерттеушілік жұмысының мақсатына айналатыны шығады.

Қазіргі оқыту процесіне жаңа педагогикалық технологиялар қарқынды енгізілуде. Оқушыны пәнге қызықтырумен қатар саналы да, салмақты ойлауға тәрбиелейтін, қоғамдық көзқарастарын қалыптастыра алатын, өзіндік пікірі бар, қоғамдағы болып жатқан түрлі қарама-қайшылықтарды түсіне білетін, еркін сөйлеп өз пікірін ашық айта алатын ойлы ұрпақ тәрбиелеуде осындай сабақ үлгілерінің маңызы зор.

Сабақта оқушыларды металдардың периодтық жүйедегі орнымен, атом құрылысындағы ерекшелігімен, алыну әдістерімен таныстыра отырып, «Атамекен» бағдарламасының «Зергерлік бағытына» бастау болған қазақ халқының металдарды пайдалану дәстүрі, санаға сіңген қасиеттері туралы мағлұматтар беруге болады. Сынып «Д.И. Менделеев жасаған химиялық элементтердің периодтық жүйесі», «Металдардың табиғатта кездесуі», «Металдардың кристалл торлары» кестелері, «Қазақ халқының зергерлік бұйымдары, тұрмыстық заттары» бүктемелі буклеттерімен және қолданбалы зергерлік бұйымдармен безендіріледі.

Тәжірибе Шайсұлтан Шаяхмет атындағы Cұлукөл орта мектебінде жүзеге асырылды. Тәжірибе барысында 3 сынып (9 «А», 9 «Ә», 9 «Б») алынды.

«Металдар» тақырыбын өтуде ойын элементтері пайдаланылды. Сабақтың тақырыбы: Металдардың периодтық жүйедегі орны, қасиеттері, қосылыстары. Сабақтың мақсаты: Металдар және олардың қосылыстары туралы оқушылардың білімін жан-жақты тексеру; Қазақстан кендері мен металдардың маңызы туралы оқушылардың ізденімпаздығын, шығармашылықтарын дамыту; Оқушылардың іскерліктері мен қабілеттерін арттыру, өз деңгейлерінде жұмыс жасауға дағдыландыру. Сабақтың типі: Қайталау сабағы. Сабақтың көрнекіліктері: «Металдар» тақырыбы бойынша слайдтар, электрондық тест, «Иониттердің көмегімен судың кермектігін жою» және «Болатты шынықтыру» бейнетаспалары, домна пешінің макеті, деңгейлік тапсырмалар жазылған қағаздар, есептер жазылған кеспе қағаздар, сәйкестендіру тестіне арналған ойын барабаны, лездік сұрақтары бар кеспе қағаздар. Сабақ барысы: 1. Ұйымдастыру бөлімі 2. Оқушылардың білімін тексеру: 1) «Сен білесің бе?» сұрақтарға жауап: Металдардың периодтық жүйедегі орнына сипаттама; Металдардың физикалық қасиеттері; Металдық байланыс деген не; Металдардың кристалдық торы, оның түрлері; Металдардың электрохимиялық кернеу қатары; Металдардың жемірілуі, оның түрлері. Металдарды жемірілуден қорғау; Металлургия,

Жауаптар

Есептер

№1 Металдарды оксидтерінен алюминиймен тотықсыздандыру – алюминотермия әдісі металлургия өнеркәсібінде кең қолданылады. Массасы 43г марганец (ІV) оксидін алюминиймен тотықсыздандырғанда марганецтің қандай массасы түзілетінін есептеңдер.

№2 Адам организміндегі барлық темірдің 65%-і қанның қызыл түйіршігі- гемоглобиннің құрамында болады. Адам массасының 8%-ін қан құраса, онда салмағы 60кг адамның қан құрамындағы темірдің массасын есептеңдер.

№3 Алюминий мен магний ұнтақтарының массасы 4,2г қоспасын тұз қышқылы ерітіндісінде еріткенде 4,48л (қ.ж) сутек бөлінді. Осындай қоспаға натрий гидроксиді ерітіндісімен әсер еткенде 2,24л сутек бөлінді. Қоспа құрамындағы металдардың массалық үлестерін есептеңдер.

«Орнын тап» сәйкестендіру тапсырмалары. Тапсырмалар интерактивті тақтада орындары ретсіз орналастырылған түрде жазылып тұрады, оқушылар тиісті орындарына апарып қояды: 1.Металдар: Са, АІ, Ғе; 2.Электрондық құрылысы: 1s2 / 2s2 2p6 / 3s2 3p6 / 4s2;…