Мидың органикалық бұзылыстары туралы әдістемелік материал

Жумалиева А.

МИДЫҢ ОРГАНИКАЛЫҚ БҰЗЫЛЫСТАРЫ

Ми құрылымы есік терезелері бүтін, жарығы бар, жылы, ыңғайлы етіп салынған үйге ұқсас, әр жүйе бір- бірімен тығыз байланысты. Егер бір нарсе дұрыс жасалмаса сол үйдің жайсыз болуына әкеп соғады. Мидың пісіп жетілуі біркелкі жүрмейтін өте ұзақ процесс.

Ми құрылымы 3 блоктан құралады .

1 -блок үйдің фундаменті .

Құрсақ ішінде, туылу сәтінде және бала өмірінің алғашқы бірінші жылында жетіледі. Осылайша, мидың 1 блогы ұйымдастыру - назар, есте сақтау, эмоционалды (қорқыныш, ауыру, ләззат, жан ашу) және мотивациялық күйлерді реттейді. Мидың 1-ші блогының дамуындағы бұзылулардың белгілері:

-шаршау, әлсіздік, летаргия

-эмоционалды теңгерімсіздік;

- бұл невротикалық балалар, аллергетиктер;

- имунитеттері әлсіз болуы,

- гипо- немесе гипертония; олар ұзақ уақыт бойы аяқ киімді байлауды үйренбейді, мотордың ыңғайсыздығы; - синкинезия, қиялды позалар;

- дизартрия, дисграфия;

- визуалды өрістердің тарылуы; - көздің әлсіз (немесе толық болмауы).

2 блок - үйдің қабырғалары . 2-ші блок 1 жастан 7 жасқа дейін қалыптасады. Бұл жаста ата-аналар мен мұғалімдер үйрететін барлық нәрсе қабырғаларды «нығайтады».

2 блок экстероцептивті ақпаратты қабылдауға, өңдеуге және сақтауға арналған блок - негізгі анализатор мидың орталық бөліктерін қамтиды: визуалды, есту және тері-кинестетикалық, яғни сенсорлық аймақ.

2-ші блоктың қалыптаспауының белгілері: - енжарлық, дене қозғалыстарының ебедейсіздігі, ыңғайсыздығы; - сенсо-моторлық үйлестірудің болмауы; - кеңістіктіктегі заттарды ажырата алмауы, айналаны толық сезіну мүмкіндігінің бұзылысы.

3 блок - үйдің төбесі . Қалыптасу жыныстық жетілудің соңында, ал соңғы зерттеулерге сәйкес 21 жасқа дейін.

Бұл мидың алдыңғы, маңдай бөліктерін қамтиды, функциялары : өзін өзі ұйымдастыру, - мақсат қою, - өз әрекетінің барысын бақылау.

Үшінші блоктың бұзылысының белгілері :

Реттеуші және кинетикалық апраксия;

Динамикалық және эфферентті-моторлы афазия; Әртүрлі қызмет салаларындағы стереотиптер ;

Шектен тыс сабырлылық

Сөйлеуді реттеу функциясының

төмендеуі;

Сынның төмендеуі.

Миды ң органикалық бұзылыстарының себептері

Эндогенді (ішкі, генетикалық) ) экзогенді (сыртқы фактор)

Перенотальді- құрсақ ішіндегі кезең

Нотальді – толғақ кезінде

Постнотальді- туылғаннан кейінгі кезең

Перинотальды бұзылыс-құрсақ ішілік және табиғи патологияның үйлесуі .

Миды ң органикалық бұзылыстары деген- орталық жүйке жүйесінің зақымдалуына байланысты болатын даму бұзылыстары. Мидың органикалық зақымдануы- бұл жалғыз ауру емес , бұл жиынтық белгі .

Кемістіктің күрделі құрылымы (Л.В.Выготский) теориясында бастапқы ауытқудың себебінен туындаған екінші, үшіншілік және қайталама ауытқулардың болатынын айтқан.

Органикалық психосиндром- мидың органикалық зақымдануының салдарынан дамитын әр түрлі белгілер. Клиникалық көрініс түрлерінің басымдылығына байланысты АХЖ-10 бойынша 2 топқа бөлінеді :

- танымдық функциялар : жад , еске сақтау, интеллект, үйрену, назар аудару жəне т.б. бұзылуы;

- қабылдау, ой мазмұндылығы , эмоция, мінез бұзылуы.

Органикалық зақымданулар туа біткен немесе кейіннен пайда болған болуы мүмкін. Мидың туа біткен органикалық зақымдалуына әсер ететін факторлар :

плацентаның мерзімінен бұрын бөлінуі;

жүкті әйелдің жұқпалы аурулары ;

алкоголь, есірткі немесе темекі шегу ;

ұрық гипоксиясы ; ауыр босану , жарақаттар; жатырдың атониясы ;

жүктілік кезінде есірткі қабылдау;

генетикалық зақымдану және т.б.

Мидың органикалық өзгерістерінің басқа себептері :

мидың жарақаттануы (көгеру немесе контузия, бас сүйектің сынуы және т.б.);

тамыр патологиялары : атеросклероз, инсульт, энцефалопатия;

мидағы тұрақты қан айналымы бұзылыстары;

жұқпалы патологиялар : менингит, энцефалит, абсцесс;

есірткі заттарымен немесе алкогольмен мас болу;

Паркинсон ауруы , Альцгеймер; ми ісіктері ; герпес вирусымен жүйке жүйесіне зақым келтіру ; васкулит және басқалар