Мұғалімнің мәдениеттілігі туралы психологиялық материал

Мұғалімнің кәсіби мәдениеті

Тәуелсіз ел тірегі — білімді ұрпақ десек, жаңа дәуірдің күн тәртібінде тұрған келелі мәселе — білім беру, ғылымды дамыту, өркениет біткеннің өзегі — білім, ғылым, тәрбие екеніне ешкімнің таласы жоқ. Осы орайда білім ордасы — мектеп, ал мектептің жаны — мұғалім екендігі баршаға мәлім. Ахмет Байтұрсыновтың "Мектеп керектері" еңбегінде былай делінген: "Мұғалім кандай болса, мектеп һәм сондай болмақшы. Яғни, мұғалім білімді болса, ол мектептен балалар көбірек білім алып шықпақшы. Солай болған соң, ең әуелі мектепке керегі — білімді, педагогика, методикадан хабардар, жақсы оқыта білетін мұғалім". ¥стаз — киелі мамандық. Адам тәрбиелеу, оған ғылыми негіздерінен мәлімет беру, баланы өмір сүруге үйрету өте қиын шаруа. Бір рет отыз баламен сабақ өткізіп көрген адам ғана оны түсінеді. Мұғалім күн сайын ерлікке пара- пар жұмыс жасайды. Атақты педагог-ғалым В. А. Сухомлинский: "Мұғалімдік мамандық — бұл адамтану, адамның күрделі және қызықты, шым-шытырығы мол рухани жан дүниесіне үңіле білу. Педагогикалық шеберлік пен педагогикалық өнер — ол даналықты жүрекпен ұға білу болып табылады" — деп ұстаздық өнерге ерекше баға берген. Педагогикалық жұмыста мақсатты іс мұғалімнің тәрбиелік кызметі аркыл

білдірушілік, әділдік, төзім мен сабыр сақтау деген сияқты қасиеттермен өлшенеді. Сондықтан да ұстаз ұрпақ тәрбиелеудегі қоғам сенген адам. Ұлы ағартушы Ы. Алтынсарин "Маған жақсы мұғалім бәрінен де кымбат, өйткені жақсы мұғалім — мектептің жүрегі" деп айтып кеткен. Қазіргі біздің заманымыздың, XXI ғасыр мұғаліміне қойылатын талаптар: -біріншіден, мұғалім жеке көзқарасы бар және соны қорғай білетін жігерлі тұлға және маман мұғалім болу қажет; -екіншіден, мұғалімнің педагогикалық ойлау қабілеті ғылыми түрде қалыптасуы тиіс; -үшіншіден, мұғалім — білім негіздерін өз бетінше оқып үйренуге, оқушыны баулуға міндетті; -төртіншіден, мұғалім — педагогикалық процесте баламен ынтымақтаса қызмет ететін тұлға болу керек; -бесіншіден, педагог әр уақытта өз білімін толықтырып, шығармашылығын арттыруға міндетті немесе француз педагог Жебер айтқандай, "Оқыту деген екі есе оқу". Мұғалім беделінің төмендеп кететіні де кездеседі саралап қарайтын болсақ, оның түрлі себептері де бар сияқты. Сабақ кезінде баламен дөрекі сөйлесу, боқтампаздыққа салыну, сыпыра балағаттау тәрбиешінің қасиетін кетіретін әрекеттер екенін ескере бермейміз. Мәселен, бір мұғалімнің білімдарлығында, әдіскерлігінде шек жоқ. Бір б