Мұқағали Мақатаевтың өмірі мен шығармашылығы, 11-сынып

Мақсаты: Ақын шығармаларының идеялық-көркемдік мазмұнын ашу, тұлғаның қайталанбас қасиеттерін оқушылар арасына насихаттау, ақынның жүрекке жеткен әндерін көңілдерге тоқу.

Міндеттері:

Білімділік-М.Мақатаев өлеңдерін сүйіп оқуға, өлең- жырларының мазмұнын ашып, оларды жан- жақты ұғынуына, ойшыл парасаттылығын поэма жүрегімен жеткізуге қалыптастыру.

Дамытушылық- Оқушының сөйлеу қабілетін дамыту, өз бетімен іздене білуге, мәнерлеп оқуға үйрету.

Тәрбиелік- Оқушыларға поэзияны сүюге, махаббатты тануға, қарапайымдылыққа, кішіпейілділікке, рухани жан- жақты болуға, әндерін сүйіспеншілікпен орындауға, адамгершілікке, табиғатты аялауға тәрбиелеу.

Көрнекіліктер: М.Мақатаев өміріне байланысты слайд, буклет, кітаптар көрмесі, музыкалық сүйемелдеу.

Тәрбиеші: Құрметті ұстаздар, қадірменді көрермендер, оқушылар! Бүгінгі әдеби кешіміз «Ғасыр ақыны» боп танылған қазақтың ақиық ақыны, Алатаудың Хантәңірі шыңынан түлеп ұшқан мұзбалақ ақын Мұқағали Мақатаевқа арналады. Поэзия көгінде аққу-жыр боп қалықтаған Мұқағалиды, оның жүрек қылын шертер нәзік жырларын халық сірә да ұмытар ма?!

Мұқағали жырын түсіне оқып, бойына сіңіре білген ұрпақ ешқашан қиыс қадам баспайды, өмірді де бағалай біледі. Уақыт керуені алға жылжыған сайын, Мұқағали мұрасы түн қойнауынан сәуле шашқан жарық жұлдыздай жарқырай, маздай береді. Ендеше, Мұқағали ақынымызға арналған «Мұқағали- мәңгілік ғұмыр» атты әдеби кешімізді бастауға рұқсат етіңіздер.

1-оқушы

Армысыздар, аңсаған дана халқым

Сәлем беру ежелгі ата салтым

Әр елдерде жүрсе де қалың қазақ,

Бір мақсатқа арналған арман-талап

Сағындық біз өнердің тарландарын,

Көп оқыдық Мұқағали армандарын

Абай, Ақан, Әміре, Иса, Біржан

Ән-жырынан жақсы ұқтық арнауларын

2-оқушы

Талай түскен ақын жаны талқыға,

Сөйтіп жүріп сыр ақтарған халқына

Мұқағали тек қана ақын болатын,

Сауысқандар атанғанда « Қаршыға»

Тірлігінде шекпен кимей, шен алмай,

Еңбегінің қызығын да көре алмай,

От боп жанып өтіп кеткен ақынға

Мәңгілік қып өмір берегн өлеңді-ай

3-оқушы

Өлең барда шырқатып ән саламын,

Мен қызымын мынау кең бай даланың

Мұқағали секілді бәйтеректі

Алып кеткен ажалға таң қаламын.

Тәрбиеші: Мұқағали Мақатаевтың жан сырын букпесіз салған күнделігін парақтай отырып оның нәзік жүректі ұлы ақын ғана емес, тағдырынан теперіш көрген, жаны жалғызілікті қарапайым пенде екенін сезінесің.

«Қарасаз, қара шалғын өлеңде өстім,

Қырға шығып ырысқа кенелмеспін

Өлсе өлер Мұқағали Мақатаев,

Өлтіре аламас алайда өлеңді ешкім!»деп ақынның өзі жырлағандай, өмірден өзі кетсе де өлеңі өшпей, ұрпақтан ұрпаққа жалғасып келеді. Оларды толқи, тебірене оқи отырып өмір шыңдығы, уақыт тынысы, жүрек ырғағы, сезім сырлары қабаттаса өрілген өлең жолдарындағы ақындық рухқа бас иеміз.

Жазира, жасыл кілем өрнектеген

Туған жерге дариға,жер жетпеген!

Сарыжайлуым….

Кең өлкем әлдилеген сен деп келем

Аңсапкелем сағынып шөлдеп келем

Сарыжайлауым…- деп толғанады ақын.Ендеше кезекті әнге берейік.

Ән: «Сарыжайлауым»

Тәрбиеші: Туған жерге, елге, халқына, досына, Отанына, әкесіне, әжесіне, ана тіліне деген махаббат сезімі ақын ретінде оның басты тақырыбы еді.Өзінің ұлтын, туған тілін ерекше құрметтеді.

Түзу–түзу жыртылған аңыздайын,

Аңызыма неге нәр тамызбайын?!

Қара өлеңі қазақтың қаза болса,

Қара көзден неге қан ағызбайын?!-деп өзі жырлағандай, ақын өлеңдеріне берейік.

4-оқушы

Отан!!Отан!Сен болмасаң, не етер ем?Мәңгілікке бақытсыз боп өтер ем,Өмірден бұл өксуменен кетер ем.Құс ұясыз,Жыртқыш інсіз болмайды.Отансыз жан өмірінде оңбайды.Өзін-өзі қорлайды да, сорлайды.Тірі адамға – сол қайғы!Күн көреді,Әкесіз де, анасыз,Өмір сүрер.Әйелсіз де, баласыз,Ал Отансыз –Нағыз сорлы панасыз?Білесің бе,

Тәрбиеші: Ана- өмір сыйлаушысы, бала бағбаны. Ару-асыл жар, ер азамат тағдырының иегелері, тәрбиешісі. Ал-бала ата-ана өмірінің жалғасы. Оларға деген махаббат, сүйіспеншілік сезімі-жырдың алтын арқауы.

Келесі тыңдайтын әндерініз «Айналайын, мама туған күнінмен»

Жүргізуші: Ақын шығармаларының үлкен бір саласы-оның поэмалары. Ақынның күнделігінің бір тұсында «Табиғат сол өз қалпында-ақ әдемі, оны әдемілеудің қажеті жоқ. Қалай көрінсе, суреткер оны сол қалпында беруі керек» деп жазады. Табиғаттың бір тамашасы, махаббаттың рәмізі аққу құсын жырға қосып « Аққулар ұйықтағанда» поэмасын қалың қазаққа тарту еткен болатын. Сіздерге осы поэмадан үзінді ұсынамыз.

Көрініс: «Аққулар ұйықтағанда»

Жүргізуші:

Бала жатыр төсекте, албыраған,

Әке жатыр еденде қалжыраған

Түн күзетіп ана отыр, қос жанары

Шарасыздан шаршаған, жаудыраған.

( бөлме ішінде бесікте ауырып жатқан баласының қасында ана, төсекте күйеуі).

Тәуіп:

Баланды аққумен аласта, жазылып кетеді

Ана:

Тұрсаңшы, таяу қалды таң атуға,

Неткен жансың санасыз жаратылған?

Манағы тәуіп шалдың айтқан сөзі,

Ұмытылып кеттіме санатыннан?

Айналайын аққудың қанатынан

Қайтеміз, ол да адамға бола туған.

Күйеуі: