Музыканың бала дамуына әсері туралы балабақша материалы

Балаға өскен ортаның әсері мол

Оразгалиева Мөлдір Имидиғабиденқызы

ЖШС «Бөбек» мектепке дейінгі шағын орталықтың тәрбиешісі

Жақсы қасиет болсын, жаман қасиет болсын бала көбіне отбасында көргенінен үйренеді, соны қайталайды. Бұл ежелден белгілі жағдай.

«Әкеге қарап ұл өсер, шешеге қарап қыз өсер» деген халық даналығының бәрі тәжірибеден, өмірден алынған. Бұл мақал-мәтелдің түйіні бала ата-анаға, өскен ортаға қарап өнеге алады, үлкендердің іс-әрекетінен тәлім алады дегенді білдіреді. Сол орта қандай? Айналасында құлдырандаған сәбилер өсіп жатқанын сезетін, олардың аса байқағыштығы, қабылдай қояр сезімталдық қасиеттерімен санасып жүрген ересектер бар ма? Бар болса өзінің ұсақ-түйек, ірілі-ұсақты әрекеттеріне есеп бере әрекет етеме? Жоқ балаб деген не біледі, әрі кішкентай ғой, өсе келе түсінеді-деген оймен баланың көзінше баланың көзінше бейпіл сөйлеп, ыңғайсыз әрекеттер жасай ма? Осының бәрінің үйдегі балаларға егіліп жатқан өнеге, көрсетілген үлгі екенін ойланамыз ба? Осы төңірегінде ой қозғасақ өмірден келтірер мысалдар мен көріністер көп-ақ.

Қазіргі замандастардың үйінен пианино, скрипка, қобыз, домбыра сияқты музыка аспаптарын көреміз. «Өзіміз бала күнімізде ұстап көрмеген игілік қой, енді осылар қызығын көрсін, осылар жақсы азамат болып өссін» деп балаларына қуанышпен қарайды. Сол аспаптардың қай түрін болса да үйренсін деген мақсаты тұр көкейінде. Олардың балалары музыка мектептерінде оқиды, мәдениет ұйлері жанындағы үйірмеден сабақ алады, ұйлерінде де үйреніп жаттығады.Қаршадайынан музыкаға әуестеніп өскен кішкентай жеткіншектер Чайковскийдің классикалық «Аққу көлінен» үзінділер ойнап беріп, әжелері мен аталарын,т әкесі мен шешесін қуантатынын, домбыра мен қобыздың құлағында ойнайтынын қайтерсің.

Кейбір замандастарымның жұмыстан кейін қолы бос уақытында, демалыс күндері балаларын ертіп ауыл маңындағы көгалды тоғайға, жасыл шалғынға сейіл құрып жүргенін қыс болса спорттық киімдерін киіп, шаңғы, коньки, шана сияқты әбзелдерін көтеріп, мұз айдынына бара жатқанын көремін.Құлыншақтай ойнақтаған сәбилер таза ауада асыр салып, көбелек қуып, гүл теріп масайрайды. «Папа, ол не?», «Мама, бұл не?», «Ол неге өйтеді?», «Бұл неге бүйтеді?» деп неше алуан сұрақ қояды. Сонда әкесі оған «қойшы әрі» деп ұрысып бетінен қақпайды, ненің не екенін, ненің жақсы, ненің жаман екенін ерінбей-жалықпай тәптіштеп түсіндіреді. Балаға деген ата-ана тәрбиесінің бір ұшығы осы емес пе? Баланың өмірімен қарым-қатынасы, түйсік-танымы осындай әке-шеше өнегесінен нәрленбей ме?!

Бір жолдастың бұрын топты жарып ән айтатын өнері жоқ сияқты еді, кейін келе ол ән десе әннен, би десе биден тайсалмайтын, кәдімгідей өнерпаз болып алыпты. «Мені әнші, биші еткен осылар» деп балаларын көрсетіп, өз өнерін де бөбектерін де мақтаныш етеді. Қуанғанадай-ақ бар: әкесі мен балалары бірінен кейін бірі ән салып, би билегенде, кішігірім концерт көргендей, сауық-думан құшағында қаласыз. Бұлардың бараған сайын ұштала түскен өнеріне қарап шаттанасыз.

Тағы бір жас жұбайлардың кешкісін әйелі ас пісіріп жатқан шақта бөбектерін ойнатып ауладағы балалар алаңында жүргені, үйде болса да оларға әдемі сурет кітапшаларын оқып беріп, ертегі айтып, тақпақ жаттатып отырғанын көреміз.

Енді біреулері ертелі-кеш балаларымен бірге гимнастикалық жаттығулар жасап, доп ойнап жүреді немесе балаларымен бірге аулада гүл егіп, соған су құйып ермектеседі .Осы бір әдеттердің бәрі де өнегелі отбасы тіршілігіндегі, бала…