Нәрселердің жарықты қалай қайтаратыны презентациясы

Дәрис мавзуси: Нәрсиләр йоруқни қанадқ қайтуриду Дәрис мәхсити: 3.5.2.2 Нәрсиләрниң йоруқни қайтуруш хусусийтини чүшәндүрүш

1-тәҗрибә

Қериндашни су қуюлған стаканға селиңлар, сәл нери силҗип, күзитиңлар. Қериндаш суға чөккән йәр сунуп қалғандәк көрүниду.

Мошу тәсирни чүшәндүридиған әхбаратни тепиңлар.

Көләңгә–бу йоруқ чүшмәйдиған бошлуқ даириси.

2-тәҗрибә

Төмүр тийинни әйнәк чөчәккә селиңлар. Кейинчөчәкниң қири тийинни япқан пәйткичә униңдин жирақлишиңлар. Әнди чөчәккә су қуюп,униңғаилгәрки турған җайиңлардин қараңлар. Әнди тийинни көрүшкә болиду. Немишкә?

Силәр йоруқ нурлириниң уттур тарилидиғанлиғини билисиләр.

Тәбиәтниң наһайити нурғун һадисилири йоруқниң уттур тарилиш қанунини тәстиқләйду.

Мәсилән, йоруқ бөлмидин қараңғу дәлизгә ишикни ачқанда, йоруқ нурлириниң (бирнәччә нур) ишик орни арқилиқ дәлиз единигә чүшүватқанлиғини байқайсиләр. Яки очуқ қуяшлиқ күни пәрдиләрни толуқ япмиған болсаңлар, уттур нурларниң пәрдиләр арилиғидики йочуқ арқилиқ бөлмигә чүшүватқанлиғини байқайсиләр. Бу қанунни буниңдин 2500 жил илгири қедимий Юнан алими Евклид ачти .

Силәр муһитниң һәрхил болидиғанлиғини билисиләр. Һава муһити бар, мәсилән, су муһитиму бар. Түрлүк муһитларда йоруқ нурлири һәрхил тарилиду. Буниң билән биз сунуқ көрүнгән қериндашқа мунасивәтлик һадисини чүшәндүрәләймиз. Қериндашниң бир қисмини һавада, бир қисмини суда көрүватимиз. Бу йоруқ икки муһит бөлүнгән йәргә (чегариға) йәткәндә йүз бериду. Суға чөкүрүлгән төмүр тийин бизгә у үстәл үстидә ятқандикидин хелә йоған көрүниду.

Соал жавап усули

1 . Йоруқниң нурлири қандақ тарилиду?

2 .Йоруқ нурлири тутуқ тосалғуға учриғанда немә болиду?

3.Немишкә қериндаш суда сунуп кәтти, дегән тәсәввур пәйда болди?

Өйгә тапшурма Йоруқ тоғрисида оқуш

Рефлексия

3 үгәнгән нәрсә:

Немә оңай боди?

Немә қийин болди?

Йәнә немә билгүң келиду?