Нидерландының он алтыншы ғасырдағы мәдениеті

Тақырыбы :

Нидерландының ХУІ ғасырдағы мәдениеті

ХУІ ғасырда капиталистік укладтың пайда болуы және осыған байланысты әлеуметтік өмірде болған өзгерістер Нидерландыда жаңа қоғамдық күштердің тілектеріне сай келетін идиология мен мәдениеттің прогрессивтік формаларын туғызды. Олар феодализмге және оның идиологиясы- католицизмге қарсы күреске шықты. Осы прогресшіл идеялық қозғалыстағы жетекші орынды гуманизм және оның ХУІІ ғасырдың бірінші жартысындағы аса көрнекті өкілі Эразм Роттердамский (1466-1536) алды . Роттердам бюргерінің некесіз туған баласы . Эразм Роттердамдағы әуелі қалалық мектепте оқыды , содан кейін сол кезде мақтаулы атағы шыққан девентердегі қалалық мектепті бітірді . Эразм 1486 жылы монастырға кірді . Монастырьды тастап кетіп (1496 жылдан бастап ), Париж университетінің курсынан өтеді . Ол өзі өмір сүріп отырған қоғамның кінәраттарын , католик діндарлары мен олардың надандық салдарынан жіберген қателіктерін қатты сынады . Сөйте тұрса да, Эразм католиктік шіркеудің аясынан шыға алмады .

Эразмның дін тұту еріктілігі жөніндегі қорытындысына оның жолын қуушы Дирк Фолкертсзон Коорнхерь (1522-1590) саяси реңк берді . Ол белгілі гуманист ретінде кабинет тыныштығында тұйықталып қалмай , Хаарлемнің секретары , сондай-ақ Вильгем Оранскийдің тұсында Голландияның мемлекеттік секратының қызметтерін атқара отырып , саяси жұмыстарға да белсене араласты . Католицизммен байланысын үзген Дирк Коорнхерт іс жүзінде оңшылдық ағымдағы либертин болып қала берді . Ол әрбір діндар адам христиандыққа өз қалауымен , ықтиярынша мінәжат ете алады деп санады . Сол үшін консисториялар оған қатаң шабуыл жасап , “ барлық ересьтердің ұстасы ” деген атақ таңды.

Нидерланд гуманизмінің тағы бір ірі қайраткері Филипп Марникс фан Синт Алдехонде болды ( 1538-1598 ). Аристократиялық семьядан шыққан ол жан-жақты білімдар еді . Оның гуманизмі өте ықпалды болды . Ол өзінің әдеби қызметін Марникс саяси күрестің талаптарына бағындырды . Оның “ қасиетті Рим шіркеуінің омартасы ” атты трактаты (1569) әшкерелеуші антикатоликтік памфлет болса , ал “ Виллелмуслид ” деген өлеңі Нидерландының ұлттық гимніне айналды. ХУІ ғасырдағы Нидерландының қоғамдық және мәдени өмірінде, гуманизмге қарағанда, аса кең өрісті қызметті риторикалық қоғам деп аталған ағым атқарды. Бұлар Нидерландының барлық қалаларында дерлік және көптеген деревняларда өмір сүріп, ауызша және жазуша творчествоны- поэзия мен публицистиканы жақсы сүйетіндердің өнерпаз топтары…