Нұрғиса Тілендиевтің өнердегі орны туралы мақала

Нұрғиса Тілендиевке 100 жыл: Қазақ өнерінің ұлы тұлғасы

Қазақ музыкасының ұлы тұлғасы Нұрғиса Тілендиевтің 100 жылдық мерейтойы — бұл тек оның өнеріне деген құрмет емес, ол қазақ халқының рухани әлеміне қосылған үлкен үлес. Музыка әлемінде оның есімі ерекше биіктікте тұр, себебі Нұрғиса Тілендиев тек музыкамен айналысып қоймай, ұлттық өнердің дамуына үлкен ықпал етті. Ол композитор, дирижер, әрі орындаушы ретінде танылған алып тұлға.

Нұрғиса Тілендиев 1925 жылы Түркістан облысының Жетісай ауданында дүниеге келді. Көңілі кең, жүрегі кең қазақ халқының дәстүрлі ән-күйінен бастау алған оның шығармашылығы, сол кездегі музыка өнерінің барлық саласын қамтыды. Ол қазақтың ұлы күй өнерін өз заманымен ұштастырып, классикалық және халық музыкасының арасын кеңейтті. Әсіресе, оның оркестрге жазған шығармалары, әндері мен күйлері ұлттық мәдениетіміздің бағалы мұрасына айналды.

Нұрғиса Тілендиевтің шығармашылығында ұлттың рухы мен ұлттық бояуы ерекше анық көрінеді. Ол дәстүрлі қазақ музыкасын әлемдік деңгейде танытуға көп еңбек сіңірді. "Әлқисса", "Қайран жерім", "Атамекен" сияқты туындылары арқылы қазақтың жаны мен болмысын музыкамен өрнектеді. Сондай-ақ, "Той жыры", "Жетісу вальсі" секілді шығармаларының өзі қазақ музыкасында терең із қалдырды. Музыкасына тән ұлттық өрнектер мен заманауи үндер Нұрғиса Тілендиевті шын мәнінде қазақ музыкасының дара тұлғасына айналдырды.

Тілендиевтің ең үлкен жетістіктерінің бірі — қазақтың ұлттық оркестрін әлемдік сахнаға шығаруы. Ол қазақтың халық музыкасы мен классикалық музыкасын ұштастырып, жаңа форматтағы музыкалық шығармалар жазды. Тілендиевтің қолынан шыққан туындылар халық арасында кеңінен таралып, әр түрлі ұрпақтарға әсер етті. Оның шығармалары тек Қазақстанда ғана емес, әлемнің түкпір-түкпірінде орындалып, қазақ мәдениетінің беделін арттырды.

Сол уақытта оның музыкалық шығармалары көптеген ұлттың музыкасына ықпал етті. Кеңес дәуірінің идеологиясына қарсы тұрып, өз халқының мәдениетін, өнерін сақтау мен дамыту жолында еңбек етті. Оның тұлғасы ғана емес, шығармашылығы да ұлт тарихымен бірге ұлы. Нұрғиса Тілендиевтің музыкасы әр қазақтың жүрегінде терең із қалдырды, ол ұлттың рухын көтерді.

Оның шығармашылық жолын қызы Дінзухра Тілендиева жалғастырып келеді. Алматы қаласындағы музейі, есімі берілген көшелер мен оркестрлер — халық құрметінің бір…