Оқушылардың математикалық сауаттылығын арттыру жолдары

№16 орта мектеп-гимназиясы

БАЯНДАМА

Оқушылардың математикалық сауаттылығын арттыру – жаңа

заман талабы.

Математика пәнінің мұғалімі: Сапарғалиев М.Т.

Талдықорған, 2022 жыл

Оқушылардың математикалық сауаттылығын арттыру – жаңа

заман талабы.

Оқушылардың білім жетістіктерін бағалау бойынша PISA Халықаралық бағдарламасы оқушылардың оқу барысында алған білімдері мен дағдыларын өмірлік жағдайларда қолдана білу машықтарын, нақты бір оқу пәндерімен тікелей байланысты емес мәселелерді шеше білу құзіреттіліктерін бағалауға бағытталған.

Бұл зерттеу Экономикалық ынтымақтастық және даму ұйымымен (ЭЫДҰ) жүзеге асырылады. PISA зерттеуі 2000 жылы басталып, үш жылдық кезеңмен өткізіліп келеді. Соңғы рет 2018 жылы өтілген осы байқаудың нәтижесі бойынша қатысқан 79 елдің ішінен Қазақстан мемлекеті алдыңғы 50 елдің қатарына кіре алмай қалды. PISA-2018 рейтингі бойынша Қазақстан математика бойынша 423 балл (53-ші орын алып тұр), оқу сауаттылығы бойынша 387 балл (69-шы орын алып тұр) және жаратылыстану пәндері бойынша 397 балл (68-ші орын алып тұр) алған. Бұл нәтижелер 2015 жылғы көрсеткіштерден төмен. (Салыстыру үшін 2015 жылы математика бойынша 460 балл, оқу сауаттылығы бойынша 427 балл және жаратылыстану пәндері бойынша 456 балл болған).

Пән

Математика

Жаратылыстану

Оқу сауаттылығы

PISA зерттеуінде математика бойынша жеке ойлау қабілеттеріне бағытталған тест тапсырмаларының мазмұнына ерекше көңіл бөлінеді. Ол математикалық ойлаудан және құбылыстарды сипаттауға, түсіндіруге және болжау үшін математикалық тұжырымдамаларды, рәсімдерді, айғақтарды және құбылысты қолданудан тұрады.

Математикалық сауаттылық деген ұғымға оқушылардың келесі қабiлеттiлiктері жатады:

қоршаған ақиқат ортада пайда болатын және математика арқылы шешiле алатын мәселелерді тани білу;

бұл мәселелерді математика тiлiнде құрастыру;

бұл мәселелердi математикалық айғақтар мен әдiстерді қолдана отырып шешу;

шешiмдерде қолданылған әдiстерді талдау;

қойылған мәселелерді есепке ала отырып нәтижелерді түсiндiру;

шешiмдердің нәтижелерiн құрастырып жазу.

PISA зерттеулерiнде оқушыларға қазақстандық мониторинг зерттеулерiне тән типтік математикалық есептер ұсынылмайды. Бұл зерттеудегі математикалық тапсырмалар нақты өмірлік мәселелерге жақын, қоршаған өмірдің түрлі аспектілерімен байланысты және өз шешiмдерi үшiн математикалық талдауды талап ететiн, мектептiң өмiрi, қоғам, оқушының жеке өмірі, кәсiби қызметi, спорт және т.б. туралы мәлiметтер ұсынылады.

Зерттеу тұжырымдамасына сәйкес, әрбір тапсырма математиканың мазмұнды бөліктерінің біріне сәйкес келеді:

- сандар;

- кеңiстiк және форма;

- өзгерiстер мен қатынастар;

- белгісіздік.

Оқушылардың математикалық сауаттылығының деңгейі, осы аталған мазмұнды бөліктерімен қатар «математикалық құзыреттiлiктiң» даму деңгейімен сипатталады. Оқушылардың математикалық құзыреттiлiгi зерттеуде «тұлғаның математикалық бiлiмдерінің, біліктілігінің, тәжірибесінің және қабілеттерінің үндесуімен» анықталады. Зерттеуде үш математикалық құзыреттiлiктiң деңгейлерi қарастырылады: елестету деңгейi, байланыс орнату деңгейі, ойлау деңгейi.

Оқушылардың математикалық сауаттылығын арттыруда PISA есептерін қолданудың тиімділігі:

PISA зерттеуіндегі математикалық тапсырмалар нақты өмірлік мәселелерге жақын, қоршаған өмірдің түрлі аспектілерімен байланысты және өз шешімдері үшін математикалық талдауды талап ететін, мектептің өмірі, қоғам, оқушының жеке өмірі, кәсіби қызметі, спорт және тағы басқалар туралы мәлімет ұсынады.

PISA халықаралық зерттеуінің тапсырмалары:

1-мысал: «Мектеп асханасы».

Мектеп асханасында шаршы пішіндес үстелге айнала әр жақтан бір-бірден 4 оқушы отыра алады. Мектеп кешені дәл осындай 4 үстелді бір қатарға қойып, ұзын үстел құрады. Ескерту: 1үстелге 4 оқушы отырады.

Сұрақ №1: «Мектеп асханасы».

Осы ұзын үстелді айнала қанша оқушы отыра алады?

Жауабы: ____ оқушы

Құрылымы: Қысқа жауапты

Құзыреттілік: Байланыс орнату

Математикалық аймағы: Кеңістік пен форма

Жағдаяты: Жергілікті

Деңгейі: Төменгі

Дұрыс жауабы:

Код 1: 10 оқушы

Код 0 басқа жауап

Код 9 жауап жоқ

Сұрақ №2: «Мектеп асханасы».

Мектеп асханасының еденіне өлшемі 20х20 см болатын 1500 дана плитка төселген. Асхана еденінің ауданы қанша?

Жұмысыңызды көрсетіңіз.

Жауабы: ___________________________________________________

Құрылымы: Еркін жауапты

Құзыреттілік: Елестету

Математикалық аймағы: Кеңістік пен форма

Жағдаяты: Жергілікті

Деңгейі: Орташа

Дұрыс жауабы:

Код 1(1): 20*20=400 см²

1500*400= 600000 см² =60 м²

Код 1(2): 20*20=400 см² =0,4 м²

0,4* 1500 =60 м²

Код 0(1) жартылай дұрыс