Математикалық сауаттылықты дамыту жолдары туралы мақала

Оқушылардың математикалық сауаттылығын дамыту жолдары

Ералиева Гульнара Бектұрсыновна

«Сарыбастау ауылындағы орта мектеп

МДШО» КММ

Жамбыл ауданы

Алматы облысы

Қазіргі әлемде болып жатқан қарқынды өзгерістер ,түрлі өзгермелі жағдайлар білім беру жүйесінде өзіндік әсерін тигізіп отырғаны белгілі Елімізде жүргізіліп жатқан білім саясаты әлемдік білім кеңістігімен

ықпалдасуға негізделген . Функционалдық сауаттылықты дамытудың жалпы бағдары Қазақстан Республикасы білім беруді дамытудың 2011-2020 жылдарға арналған бағдарламасында анық көрсетілген.Елбасы Н.Ә.Назарбаев «Болашақта өркениетті дамыған елдердің қатарына ену үшін заман талабына сай білім қажет.Қазақстанды дамыған елдердің қатарына жеткізетін,терезесін тең ететін –білім »екенін айта келіп ,ол үшін «Бізге экономикалық және қоғамдық жаңару қажеттіліктеріне сай келетін осы заманғы білім беру жүйесі қажет» ,-деп білім беру жүйесін жетілдіру мәселесін алға қойған болатын.Қазіргі білім беру жүйесінің негізгі мақсаттарының бірі-білімді , бәсекеге қабілетті,функционалдық сауатты,алған білімін шынайы өмірде өзін-өзі жүзеге асыруға қолдана білетін тұлғаны тәрбиелеу.Функционалдық сауаттылық дегеніміз не? Ресми дерек бойынша, мектеп жасындағы балалардың 40 пайызы әдеби мәтінді түсінуге қиналатындығы дәлелденген. Бұлар мектептен білім алса да, қызмет жасауға келгенде қарапайым жазу үлгісін білмейтіндігін көрсеткен. Тіпті олар әр түрлі жағдайда кездескен бланкіні толтыра алмай, ондағы ақпараттың мәнісін түсіне алмапты. Бір қызығы, олар теледидарда не айтылып жатқанын, жалпы айтқанда, күнделікті өмі

Математикалық сауаттылық функционалдық сауаттылықтың бір тармағы болып табылады. Сауаттылық қызметі – алған білім,білік,дағдысын күнделікті іс – әрекетте пайдалану біліктілігі. Математика- барлық ғылымдардың логикалық негізі, демек, математика – оқушының дұрыс ойлау мәдениетін қалыптастырады, дамытады, оны шыңдай түседі және әлемде болып жатқан жаңалықтарды дұрыс қабылдауға көмек береді. Математика сабағында оқытудың әр түрлі әдіс-тәсілдерін қолдана отырып, оқушылардың шығармашылық ізденістерін, өз бетінше жұмыс істеу белсенділіктерін арттыру барысында теориялық білімдерін кеңейтіп, логикалық ойлау қабілеттерін дамытуға болады.Әр сабақта оқушылардың тақырып бойынша ойын,пікірін, түсінігін, дәлелдерін білуге ұмтылу керек. Ұстаздар шәкірттен білмейтінін сұрап сол бойынша оның ойын,түсінігін,

дәлелдеулерін келтіруіне жетелеу керек. Мәселен «Екі жерде екі қанша болады?» деп сұрамай, « Неліктен 2x2 =4» болады деп ойлайсыңдар? Өз ойыңды қалай дәлеледеп бересің? деп сұраған дұрыс болады.Бұл сұраққа оқушының не деп жауап беретінін білмейміз ғой.Мұнда дұрыс жауап беру ғана жеткіліксіз дәлелдеп беруі керек

Жаңартылған білім мазмұны бойынша жасалынған оқулықтарда оқушылардың функционалдық сауаттылығын арттыратын тапсырмалар, (өмірмен байланысып алынған) мәтін есептер әр тарау бойынша тақырыпқа сай берілген және оқушының өздігінен ізденуіне жағдай жасалған. 5 сыныптағы математика оқулығында кейбір тақырыптарды оқу кезінде «Менің отбасым өміріндегі математика», «Математика және денсаулық» , «Менің өмірімдегі математика» «Аспаз өміріндегі математика» бойынша оқушылардың математикалық сауаттылығын арттыруға арналған тапсырмалар берілген. «Мәтін есептерді шығару» тақырыбындағы тұрмыстық қызметтердің жалпы құнын есептеуге берілген тапсырманы орындауда бірлескен топтық жұмыс әдісін қолдандым. Жұмыс барысында топ мүшелері қарым-қатынасқа негізделген әрекеттерді атқарады. Атап айтқанда тыңдай білу,өз пікірін ұтымды және дәлелді түрде жеткізе білу.Осы жұмыс арқылы кейбір оқушылардың үйлерінде айына қанша электр қуатын жұмсайтынын оған қанша ақша төленетінен хабары бар екені,ал кейбірінің хабары жоқ екені байқалды. Сол оқушыларға осы тапсырма бойынша мәліметтерді анықтап,есептеу тапсырылды. «Натурал сандардың тізбегі» тақырыбы бойынша отбасы мүшелерінің туған күндері, айлары,жылдары,олардың теле

Экономикалық мазмұнды математикалық есептерді шығарудың практикалық мәні зор. Ол арқылы материалдық қаржы қорын, жұмыс уақытын тиімді пайдалана білуге, еңбек өнімділігін арттыруға, жұмыс сапасын көтеру мүмкіндігін табуға, шаруашылыққа тәрбиелеуге мүмкіндік туғызады. Материалдық қаражат түрлерін үнемдеп пайдалану жолында өндіріс орындарында ғана емес, жеке отбасы өмірінде де түрлі қиыншылыққа және т.б. құндылығын түсініп, үнем ережесінің тиімді жолдарын іздестіруге тәрбиелейді , келешекте өздігінен дұрыс шешім табуға баулиды.

Экономикалық терминдер жайлы түсінік қалыптастыратын есептерге мысалдар келтірейін. 5 сыныптағы «Арифметикалық орта »тақырыптарында «Орташа айлық табыс», «Орташа жылдық өнім көлемі» деген экономикалық терминдерге түсінік беруге болады. Математикалық функционалдық сауаттылықтың анықтамаларын талдай келе, математика сабақтарында оқушылардың фукнционалдық сауаттылығын қалыптастыруға негізделген тапсырмалардың кейбір түрлерін ұсынамын. Бұл тапсырмалар оқушылардың алған білімдерін өмірде қолдана алуларына мүмкіндік беретін тапсырмалар.

1-мысал:Сауыншының қазан айындағы айлық табысы 3200 теңге, ал қарашада қазан айына қарағанда 15%-ке көп.Ал желтоқсанда қарашаға қарағанда 10%-ке кем. Сауыншының төртінші тоқсандағы орташа айлық табысын көрсетіңдер.

Шешуі: 3200∙0,15=480 3200+480=3680 теңге қараша айы 3680∙0,1=368

3680-368=3312 теңге желтоқсан айы