Ортағасырлық қолөнер цехтары бойынша тарих таныстырылымы

Ортағасырлық қолөнер цехтары

Сабақтың тақырыбы:

Жоспар жобасы:

1.Қолөнер цехтарының бірігуінің себептері.

2.Цехтық иерархия. Шәкірттер мен шебер көмекшілерінің жағдайы.

3.Цехтық өндірісті шектеу және оның мақсаты.

4.Цехтық өндірістің ыдырауы. Шебер көмекшілері мен шеберлер күресі.

Қолөнердің ауыл шаруашылығынан бөлініп, қолөнер мен сауда орталығына айналған қалалардың дамуы Батыс Европа елдері тарихындағы ерекше кезең. X-XI ғасырлардағы қолөнердің ауыл шаруашылығынан бөлініп, қалалардың негізінің салынуы, сауда мен қолөнердің дамуы феодалдық қатынастардың дамуының жаңа кезеңі болды.

1351 ж 12-наурыз Эдуард III корольдігінің 24 жылы қолөнер гильдясының мүшелері Корольге 17 пар қолғап, 28 белбеу әкеліп олардың сапасының қолөнер ережесіне сай еместігін дәлелдейді. Аталған бұйымдар сапасы төмен материалдардан даярланған, сөйтіп қала тұрғындары мен қолөнерге улкен нұқсан келтірген. Гильдя мүшелерінің шешімдері мен Строун-Кросс көшесінде барлық бұйымдар отқа жағылған. Яғни қолөнер ережесі қатал бақыланған, бұйым сапасына ерекше көңіл бөлінген.

XI-XII ғ қолөнершілер ерекше ұйым-цехтарға бірікті. Яғни бір қалада тұратын шеберлер бір мамандықтың қолөнершілері одақтарға- цехтарға бірікті. Устав - цехтың барлық мүшелері атқаруға міндетті ережелері

Цехтар қолөнердің ұйымдастырудың негізгі формасына айналып ортағасырлық экономика мен қалалардың тарихында ерекше роль атқарды.

XI-XII ғ қолөнершілер ерекше ұйым-цехтарға бірікті

Цехтық иерархия.

Шебер- цехтық қолөнер ұйымындағы ең басты фигура. Шебер еңбек құралдарының иесі және өндіріске тікелей өзі де қатынасады. Шебер статусын алу үшін ол- сақина, білезік, пышақтың сабын т.б сапасы өте жоғары бұйым даярлауы қажет. Сонымен қатар ол қаланың тұрақты тұрғыны болуы керек және қала тұрғынына үйленуі қажет. Шебер функциялары: Өндіріске қатынасады, өндірісті басқарады, дайын өнімнің сатылуын қадағалайды. Мыс, 1492 ж шыққан Любек зергерлерінің уставында былай делінген: “ Шебер дәрежесін алу үшін өрнектелген алтын сақина даярлайды, ағылшын білезігін даярлайды, пышақ сабы үшін сақина даярлайды ” .

Шебер көмекшісі- ортағасырлық қолөнер цехтарындағы екінші тұлға. Ол шебердің бақылауында болады. Шебер көмекшісі болып 4-5 жыл жұмыс жасауға тиісті. Бұйым даярлау барлық әдістерін меңгеріп шедевр даярлағаннан кейін ғана мастер дәрежесін алуы мүмкін. Шебер көмекшісі белгіленген уақытта кешікпей келуі керек.