Оттегі және озон тақырыбына 8-сынып сабақ жоспары

Күні:

Мұғалімнің аты-жөні:

СЫНЫП: 8

Қатысқан оқушылар саны:

Қатыспаған оқушылар саны:

Сабақтың тақырыбы

Оттегі және озон

Сабақ негізделген оқу мақсаттары

8.4.2.6 оттектің аллотропиялық түрөзгерістерінің құрамы мен қасиеттерін білу және салыстыру

8.4.2.7 Жер бетіндегі озон қабатының маңызын түсіндіру

Сабақ мақсаты:

Оқушылардың барлығы мынаны орындай алады:

оттектің түр өзгерісі –аллотропиясы туралы мәліметтермен қамту.

Оқушылардың көбісі мынаны орындай алады:

жай зат озонның қасиеттерін оқыту арқылы бұрыннан білетін білімдерін толықтыру.

Оқушылардың кейбіреуі мынаны орындай алады:

Оқулықтан тыс берілген қосымша тапсырмалады орындайды, тақырып бойынша қосымша мәліметтер мен дәлелдер келтіре алады.

Бағалау критерийі

қушылар сабақтың соңында

*Аллоторпия деген сөздің мағынасын түсінеді

*Озонның ауа қабаты екенін біледі

*Заттардың жануы қалай жұретінін ,реакция теңдеуін жазып біледі.

Тілдік құзіреттілік

Жер бетіндегі тіршіліктің сақталуына оттек элементінің екі түрлі әсері бар.

Оттек-О2 газы тыныс алуға, организмнің тіршілік етуіне жағдай жасайды.

Озон-О3 газы өсімдіктерді, тірі организмді ультракүлгін сәуленің күйдіруінен сақтайды.

Ресурстар

Оқулық, суреттер, топқа бөлуге арналған кеспе қағаздар және әртүрлі заттар, топтық тапсырмалар, кері байланыс, стикер.

Әдіс-тәсілдер

Сұрақ-жауап, әңгімелеу, түсіндіру, ойын, көрнекілік. Рефлексия.

Пәнаралық байланыс

Музыка, қазақ тілі.

Алдыңғы оқу

Қазақстанның пайдалы қазбалары

Минералдарды өндірудің экологиялық аспектілері

Сабақтың жоспары

Жоспарланғануақыт

Сабақ барысы :

Бағалау түрлері

Басталуы

5 минут

1.Сынып ахуалын тудыру.Көңілді шеңбер ,шеңбер түзу,өз-өздері туралы есіміне сын есім қосып таныстыру.Мысылы мен Айнамын ақ –жарқынмын,сабақта дарындымын.

2.Топқа бөлу.Электрохимиялық кернеу қатарындағы металдар бойынша бөлу.

Балдарды тұрғызып қойып әрқайсысна химиялық элементтер беру.Үш топ :1-топ Натрий-белсенді металл

2-топ Купрум(Мыс)-белсенсіз металл

3-топ Мырыш-орташа белсенді металл

Топ басшылары сайланады.элемент көрсетемін ,кім бірінші жауап берсе сол топ басшысы болады.Топ басшысы өзінің тобында –хатшыны,бақылаушыны,баяндаушыны,Тайм киперді сайлайды.

!Үй тапсырмасын тексеру және жаңа сабақты меңгертуге әзірлеу:

І. Сергіту сұрақтары

1. Жай заттар дегеніміз не ?

2. Күрделі заттар дегеніміз не ?

3.Жану реакциясы дегеніміз не ?

4. Тотығу деген не ?

5. Оксидтер деген не ?

6. Өршіткі дегеніміз не ?

1-топ:

«Бақыт» вагоны

2-топ:

«Сүйіспеншілік» вагоны

3-топ:

«Жарқын өмір» вагоны

«Қызыл гүлім-ай» би билету.

Жаңа білім

10 минут

Білу және түсіну

Мұғалім: Озон туралы не білесіңдер? Озон қабаты дегеніміз не?

Құрамы Құрылысы Табиғатта кездесуі

Озон

Алынуы Қасиеттері Қолданылуы

Құрамы: Оттек элементінің молекуласы екі атомнан тұратын O2-ден басқа, кәдімгі жағдайда үш атомнан құралған газ тектес болып келетін тағы бір түрі-О3, яғни озон деп аталатын молекуласы бар.

1785 ж голланд оқымыстылары жаңа газды анықтап, оның атын озон деп атаған. Оның оттек атомынан тұратын жай зат екені анықталған. Оның формуласы О3 молекуласы үш атомнан тұратын оттектің түрөзгерісі екені мәлім болды.

Ол көкшілдеу түсті, өзіне тән иісі бар (грекше «озо»-иісті) газ. Суда аз ериді, қайнау-112С, балқу температурасы-193С. Оттек газынан 1,5 есе ауыр. Күшті тотықтырғыш, бояғыш заттарды түссіздендіретін қасиеті бар..

Атмосфераның көгілдір түске боялуы озонға байланысты. Озон стратосфера қабатында жер бетінен 15-тен 50 шақырым аралығында биіктікте. Озон қабатының қалыңдығы бар болғаны бес шақырым (20-25 шақырым), оны озондық қабат деп атаймыз. Ол қабатта озон концентрациясы орасан зор емес, көлемі 3 млрд. тоннадан астам.

Табиғатта кездесуі.

Озон электр зарядтарының әсерінен табиғатта найзағай ойнағанда және ормандарда қылқанды ағаштардың шайыры тотыққан кезде пайда болады. Сонымен бірге, электр машиналары және кварц лампалары жұмыс істеп тұрғанда, суды электр тогымен айырғанда озонға тән «электр иісі» сезіледі.

Қолданылуы.Озонның түрлі заттармен қуатты әрекеттесуін пайдаланып, сасық иісті қалдықтарды зарарсыздандырып, сыртқы ортаны ластамайтын заттарға айналдырады.

Оны қолдану арқылы ауыз суы мен ағын судағы, бөлме ауасындағы бактерияларды жояды

Жаңбырдан соң ауада озон мөлшері 0,00001 пайыз болғанның өзінде ауаны тазартып, таза оттекпен демалуға мүмкіндік туады. Ал ауадағы озон мөлшері аз 10-7 пайыз шамасында болса, ол зиянды. Ол кезде адамның басы ауырады, тез шаршайды, лоқси бастайды, бірақ озонның тұрақсыз болуы оған жеткізбейді.

Озон шамамен 25 км биіктікте жер бетіндегі ауа атмосферасын түгелдей қоршаған 2-3 мм қабатша түрінде болады.

Атмосферадағы озон қабатының қызметі ерекше, ол күннен келетін ультракүлгін сәулені жұтып, оның күйдіргіш әсерін азайтады. Соның арқасында озон қабаты Жердегі тіршілікті сақтайды.

Озон қабаты -қорғанышымыз

Озон күн көзінен тарайтын ультракүлгін сәулелерінің бір бөлігін бойына сіңіреді: О3 = O2 +O0

Озон жердің тіршілігін сақтайды.

Озон тесігі (жыртығы) туралы.

1980 жылғы бақылау көрсеткіші Антарктида аймағында баяу, тұрақты түрде стратосфералық озон концентрациясы төмендеуін байқаған. Бұл құбылысты «озон тесігі» деп атаған (шын мәнінде ондай тесік жоқ), оған мән беріп, зерттей бастайды.

Кейінірек 1990 жылдары осындай төмендеу Арктика төңірегінде басталады.

Сұрақ:

1. Жер бетіндегі тіршіліктің сақталуына озон қабатының ролі қандай ?

2.Озон қабаты қалай пайда болады ?

3. Неге озон жоғалады ?

4. Озон қалпына келе ме, оның қандай жолдары бар ?

Озон концентрациясының азаюынан болатын жағдайлар

Стратосферадағы озон концентрациясының бар болғаны 1 пайызға төмендеуінен ауыр жағдайға соқтырады.

Адамдар мен жануарлар арасында терінің онкологиялық ауруларының саны артады.

Иммундық жүйе қысымының арту саны көбейеді

Жер бетіндегі өсімдіктердің өсу қарқыны бәсеңдейді.

Өсімдік тағамдарының санының кемуінен, мұхит су асты жануарларының өлімі басталады.

Күн сәулесінің жұтылуынан ең бастысы біздің ғаламшарда жылудың тепе-теңдігі сақталады (қамтамасыз етіледі). Озонның ыдырауы кезінде жылу бөлінеді, ол стратосферадағы температураны көтеріп, жер бетінің көрпесі ретінде қызмет атқарады.

Озон қабаты қалай пайда болды?