Өздік есімдігінің түрленуі, 7 сынып сабақ жоспары

Пән: қазақ тілі Пән мұғалімі: Сынып: 7 Сабақ:5 Күні:

Сабақтың

тақырыбы:

Өздік есімдігінің түрленуі

Сілтеме:

Қазақ тілі 7 сыныпқа арналған оқулық, электронды оқулық, ғаламтордан алынған мәліметтер.

Жалпы мақсаты:

Білімділік: Өздік есімдігінің түрленуін түсіндіру.

Дамытушылық: Әр түрлі жаттығу жұмыстары арқылы оқушылардың есте сақтау, логикалық ойлауын дамыту.

Тәрбиелік: Оқушыларды тілін сүюге, елжандылыққа тәрбиелеу.

Оқу нәтижелері:

Оқушылар сауатты жазады;

- сөйлеу мәдениеті дамиды;

граматикалық ұғымдарды меңгеру дағдысы қалыптасады;

- ой-өрісі, шығармашылық қабілеттері дамиды.

Дереккөздер:

Мұғалімге арналған нұсқаулық.

1. Қазақ тілі. Жалпы білім беретін мектептің 7 сыныбына арналған оқулық С.Исаев, Г.Қосымова. Алматы: «Атамұра», 2012

2. Қазақ тілі оқыту әдістемесі. Г.Қосымова, С.Исаев, К.Назарғалиева, Алматы «Атамұра», 2012

Сабақтың кезеңдері

Мұғалімнің іс-әрекеті

Оқушылардың іс-әрекеті

Уақыты

Білу.

Түсіну.

Қолдану.

Талдау.

1.Сынып ішін ұйымдастыру. Сыныпта психологиялық ахуал туғызу. Бір біріне тілек арнау.

Жалт-жұлт еткен, сиқырлы,

Шапанын қыс жамылды.

Шәкірттерге бүгінгі

Жаңа тақырып табылды.

Қыс қой тонын сыйлаған,

Туған жерге, қалама.

Аппақ қардай кіршіксіз

Ойлар келді санама.

Есімдіктің сырларын

Меңгерейік шамамен.

Қысты қарсы алайық,

Кілең бестік бағамен.

Өздік есімдігіне өз және оның түрленген формалары жатады.Өз есімдігі көбінесе тәуелденіп, көптеліп, септеліп қолданылады.Көбіне-көп зат есімнің және жіктелу есімдіктерінің орнын айырбастайды. Мысалы: Өзі де көп кешігіп қалғанына өкінді. Өз есімдігі әрбір затты бөліп көрсету үшін қолданылады. Өз есімдігі тәуелденіп барып септеледі.(септелу үлгісінен слайд көрсетіледі)Өз есімдігі тәуелденіп барып жіктеледі.(жіктелу үлгісінен слайд көрсетіледі). Өзесімдігімен жасалған өз-өзінен, өзінен-өзі, өзді-өзі деген қос сөздер дефис арқылы жазылады. Мысалы: Ол өз-өзінен қатты ашуланды.

Өз есімдігі тәуелденіп барып септеледі.

Өздік есімдігінің септелу үлгісі

Септік

өзім

өзің

өзіңіз

өзі

Атау

өзім

өзің

өзіңіз

өзі

Ілік

өзімнің

өзіңнің

өзіңіздің

өзінің

Барыс

өзіме

өзіңе

өзіңізге

өзіне

Табыс

өзімді

өзіңді

өзіңізді

өзін

Жатыс

өзімде

өзіңде

өзіңізде

өзінде

Шығыс

өзімнен

өзіңнен

өзіңізден

өзінен

Көмектес

өзіммен

өзіңмен

өзіңізбен

өзімен

Өз есімдігі тәуелденіп барып жіктеледі.

Өздік есімдігінің жіктелу үлгісі

жақ

өзім

өзің

өзіңіз

өзі

І

Мен

Біз

өзіммін

өзімізбіз

өзіңмін

өзіңбіз

өзіңізбін

өзіңізбіз

өзімін

өзіміз

ІІ

Сен

Сендер

Сіз

Сіздер

өзімсің

өзімсіңдер

өзімсіз

өзімсіздер

өзіңсің

өздеріңсіңдер

өзіңсіз

өздеріңсіздер

өзіңізсіз

өздеріңізсіздер

өзісің

өзісіңдер

өзісіз

өзісіздер

ІІІ

Ол

Олар

өзім

өзің

өзіңіз

өзі

Шығармашылық жұмыс:

«Сүйікті қалам» тақырыбына есімдіктерді қатыстырып шағын шығарма жазындар.