Өзін-өзі қол жұмсау әлеуметтік-психологиялық мәселе ретінде

Орындаған:Азат Аякөз

Қабылдаған: Түлекова.Г.Х

Өзін-өзіне қол жұмсау әлеуметтік-пссихологиялық проблема ретінде.

Аннотация

Қазақша.

Бұл мақалада өзін-өзіне қол жұмсау құбылысы заманауи қоғамдағы ең өзекті

әлеуметтік-психологиялық проблемалардың бірі ретінде қарастырылады. Авторлар

суицидтің негізгі себептерін анықтап, оның тұлғаның психологиялық жай-күйіне, отбасына,

сондай-ақ жалпы қоғамға тигізетін әсерін жан-жақты талдайды. Зерттеу барысында

суицидтік мінез-құлықтың дамуына әсер ететін ішкі және сыртқы факторлар, атап айтқанда,

тұлғаның эмоционалдық тұрақсыздығы, стресс, психикалық аурулар, әлеуметтік оқшаулану

және экономикалық қиындықтар қарастырылады. Сонымен қатар, қоғамдағы стереотиптер

мен суицид мәселесіне деген көзқарастың оның алдын алудағы рөлі зерделенеді.

Мақалада отандық және шетелдік ғылыми деректер, статистикалық мәліметтер негізінде

өзін-өзіне қол жұмсаудың алдын алу бойынша ұсыныстар мен шешу жолдары ұсынылады.

Бұл зерттеу психологтарға, әлеуметтік қызметкерлерге және басқа да мамандарға аталмыш

мәселемен тиімді жұмыс жасауға көмектеседі деп күтілуде.

Орысша.

Абстрактный. В данной статье рассматривается феномен суицида как одна из наиболее

актуальных социально-психологических проблем современного общества. Авторы

выделяют основные причины суицида и всесторонне анализируют его влияние на

психологическое состояние человека, семьи и общества в целом. В ходе исследования

рассматриваются внутренние и внешние факторы, влияющие на развитие суицидального

поведения, в частности, эмоциональная нестабильность личности, стресс, психические

заболевания, социальная изоляция и экономические трудности. Кроме того, изучается

роль стереотипов в обществе и отношение к проблеме суицида в его профилактике.

В статье предложены предложения и решения по профилактике суицида на основе

отечественных и зарубежных научных данных, статистических данных. Ожидается, что

данное исследование поможет психологам, социальным работникам и другим

специалистам эффективно работать с этой проблемой.

Ағылшынша

Abstract. This article considers the phenomenon of suicide as one of the most urgent socio-

psychological problems in modern society. The authors identify the main causes of suicide and

comprehensively analyze its impact on the psychological state of the individual, the family, and

society as a whole. The study examines internal and external factors that influence the

development of suicidal behavior, in particular, emotional instability of the individual, stress,

mental illness, social isolation, and economic difficulties. In addition, the role of stereotypes and

attitudes towards the problem of suicide in society in its prevention is studied.

The article presents recommendations and solutions for the prevention of suicide based on

domestic and foreign scientific data and statistical information. It is expected that this study will

help psychologists, social workers, and other specialists to effectively work with this problem.

Кілтті сөздер: Өзін-өзіне қол жұмсау, суицид, әлеуметтік проблема, психологиялық

факторлар, алдын алу, стресс, эмоционалдық тұрақсыздық, қоғам, отбасы, суицидтік мінез-

құлық.

Кіріспе

Өзін-өзіне қол жұмсау – қазіргі қоғамдағы ең өткір және күрделі әлеуметтік мәселелердің бірі. Бұл құбылыс жеке адамның ішкі қайшылықтары мен психологиялық жағдайымен ғана шектелмей, қоғамның әлеуметтік, экономикалық және мәдени аспектілерімен де тығыз байланысты. Суицид көптеген факторлардың нәтижесінде туындайды, сондықтан оны жан-жақты зерттеу және оның себептерін терең түсіну маңызды. Өзін-өзіне қол жұмсау мәселесі тек бір адамның жеке өміріндегі қиындықтармен ғана емес, қоғамдағы жалпы жағдаймен де байланысты екенін ескерсек, бұл құбылыстың алдын алу үшін жүйелі және жан-жақты тәсіл қажет.

Өзін-өзіне қол жұмсау қазіргі қоғамдағы ең өткір және күрделі мәселелердің бірі ретінде қарастырылады. Бұл құбылыс тек жеке адамның психологиялық жағдайымен ғана шектелмей, қоғамның әлеуметтік, экономикалық және мәдени аспектілеріне де әсер етеді. Өзін-өзіне қол жұмсау көптеген факторлардың нәтижесінде туындайды, сондықтан оны жан-жақты зерттеу маңызды. Суицидтің себептері негізінен ішкі және сыртқы факторлардан құралады. Ішкі факторларға адамның психологиялық тұрақсыздығы, депрессия, үрей, психикалық аурулар сияқты мәселелер жатады. Мысалы, шизофрения, биполярлы бұзылыстар және невроздар суицидтік мінез-құлықтың дамуына тікелей ықпал етеді. Сонымен қатар, адамның өзіне деген сенімсіздігі, өзін қоғамнан бөліп сезінуі, өмірдің мәнін жоғалтуы сияқты ішкі сезімдері де суицидтік әрекетке итермелеуі мүмкін. Сыртқы факторларға келетін болсақ, әлеуметтік оқшаулану, отбасы мен достар қолдауының болмауы, экономикалық қиындықтар, жұмыссыздық, қаржылықтұрақсыздық сияқты мәселелер маңызды рөл атқарады. Бұдан бөлек, қоғамдағы мәдени және діни нормалар, буллинг, дискриминация сияқты әлеуметтік қысымдар да суицидтің себептері болуы мүмкін. Өзін-өзіне қол жұмсаудың әлеуметтік салдары да аса ауыр.

Ішкі факторлар адамның психологиялық және эмоционалдық жай-күйімен тікелей байланысты. Мысалы, депрессия – суицидтік әрекеттердің ең жиі кездесетін себептерінің бірі. Депрессияға ұшыраған адам өз өмірін мағынасыз, қиындықтарды шешілмейтін деп қабылдайды. Бұл сезімдер әсіресе жасөспірімдер мен жастар арасында жиі кездеседі, өйткені олардың эмоциялары тұрақсыз, ал өмірлік тәжірибесі шектеулі. Сонымен қатар, адамның психикалық денсаулығына әсер ететін шизофрения, биполярлы бұзылыстар, обсессивті-компульсивті бұзылыстар сияқты аурулар суицидтік ойлар мен әрекеттерге алып келуі мүмкін. Бұл аурулар адамның қоршаған ортамен байланысын әлсіретіп, әлеуметтік оқшаулану сезімін күшейтеді. Бұған қоса, адам өзіне деген сенімсіздік, өзін төмен бағалау сияқты ішкі сезімдермен күресуі мүмкін. Өзін-өзі төмен бағалаған адам өз жетістіктерін елемей, сәтсіздіктеріне тым көп мән береді. Мұндай жағдайлар өмірдің мағынасыздығы сезімін тудырып, суицидтік әрекеттерге итермелеуі ықтимал. Сыртқы факторлар адамның өмір сүретін ортасымен және қоғаммен тығыз байланысты. Қоғамдық оқшаулану – суицидке әкелетін негізгі сыртқы факторлардың бірі. Жалғыздық, отбасы немесе достар тарапынан қолдаудың болмауы, эмоционал

Өзін-өзіне қол жұмсау қоғамға үлкен әлеуметтік және экономикалық зиян тигізеді. Әлеуметтік тұрғыдан, суицид адамның отбасына ауыр психологиялық жарақат қалдырады. Отбасы мүшелері суицидтен кейін өздерін кінәлі сезінуі мүмкін, бұл олардың өміріне ұзақ мерзімді теріс әсер етеді. Сондай-ақ, бұл қоғамда үрей, кінә және моральдық күйзеліс тудырады. Суицидтің салдары тек эмоционалдық деңгейде ғана емес, қоғамдағы жалпы психологиялық ахуалға да әсер етеді. Адамдар арасында үрей мен сенімсіздік…