Өзін-өзі тану пәніндегі рухани-адамгершілік білім

«Өзін-өзі тану» пәні рухани-адамгершілік білім беру

Кошанова Меруерт Кайратовна М.Жұмабаев атындағы №39

гимназия психологы, өзін-өзі тану мұғалімі

«Шынайы жақсылық адамдарға

деген шексіз мейірімділіктен көрінеді»

(Жан Жак Руссо).

Рухани-адамгершілік білім беру – бұл білім мазмұнына оқушылардың жоғары рухани-адамгершілік болмысын ашуға және толық адам болып қалыптасуына ықпал ететін жалпыадамзаттық құндылықтарды енгізу арқылы оларды белсенді оқу-танымдық әрекетке ынталандыруды және оны ұйымдастыруды, сол сияқты ойы, сөзі және ісі бір жерден шығатын кемел мінезді адам тәрбиелеуді мақсат ететін педагогикалық үрдіс.

Рухани адамгершілік білім беру оқушы-мұғалім өзара қарым-қатынасына негізделген, онда тек оқушыда ғана емес, өзіндік рухани ізденіс субъектісі ретінде мұғалімнің өзінде де өзгеру жүруі керек. Мқғалім өзінің жеке басының оқушыларға үлгі көрсетуі арқылы және олардың рухани-адамгершілік дамуына жағдай жасай отырып, шабыттандырады, ынталандырады – бұл рухани-адамгершілік білім беретін өзін-өзі тануды оқыту әдістемесінің негізі болып табылады.

Руханилықтың өлшемі негізгі педагогикалық ұғымдарға өзінің жасырын жатқан жатқан асыл мазмұнын қайтаруға көмектеседі. Ізгілік педагогикасының манифесінде әр педагог ұшін шабыттандырушы шоқжұлдыз болып табылатын қасиетті ұғымдар берілген.

Ұстаз – Нұр сыйлаушы жан иесі, адам жанын тәрбиелейтін Ұста.

Оқушы – Нұрды іздеуші, шөліркеген жан.

Сабақ (педагогикалық үдеріс) – өсіп келе жатқан адамды, яғни оқушыны Ұстаздың Нұрға бөлендіретін, шабыттандыратын, өз рухының сыйын әрі қарай әлемге тарату үшін құлшындыратын, Ұстаз бен оқушының кездесуінен туатын, бірлескен асқақ өмірдің айрықшажолы.

Тәрбие – өсіп келе жатқан адамның рухани қорегі, ол рухани азықпен қоректенеді.

Білім – адамның ең жоғары қабілетінің ашылуының тылсымы.

Мектеп (лат. scalae) – бұл адам жанының көтерілуі үшін арналған баспалдақ.

Шабыттану – жан дүниенің шаттығы.

Өзін-өзі тану – бұл өзіңді терең немесе тұтастықта тану, өзіңнің физикалық және психикалық табиғатыңды тану ғана емес, ең алдымен өзіңнің жоғары рухани табиғатыңды тану. «Өзін-өзі тану» пәнін оқыту үрдісінде замануи психологиялық білімді қолданып, балаларды ақпаратты дұрыс қабылдауға, яғни сезімге бақылау жасауды үйрету маңызды. Сонымен қатар «Өзін-өзі тану» пәнін үйрену үдерісіне қатысатын адамдардың барлығы өз санасын тазартуы және кеңейтуі аса қажет.

Сананы тазарту.

Біздің санамызды қалай тазарту керек? Мысал келтірейік. Егер сатқандағы судың бәрін бірден төгіп тастауға болмаса, ондағы лас суды қалай тазарту керек?

Стаканды шүмектен ағып тұрған судың астына қою керек, сол кезде су бірте-бірте тазарады.

Шындығында, өкінішке орай, қазіргі оқушылардың санасы теледидар экранынан көрген, компьютерден алған , кей кездерде құрдастарының, ата-аналарының аузынан, жасыратыны жоқ кейде мұғалімдерден де естіген жағымсыз ақпараттармен ластанған. Біз бірден бұл ақпараттарды жоя алмаймыз. Бірақ бірте-бірте бала санасын жалпы адамзаттық құндылықтардың нұрымен сәулендіреміз. Біз осы құндылықтарды өмірімізге енгізгенімізге теріс қасиеттер мен эмоциялар өз күші мен өктемдігін біртіндеп жояды. Сонымен қатар шүмектің астындағы стакандағы су сияқты оқушылардың санасы тазарады. Мінеки, бізді сабырлыққа шақырып және эмоцияларымызды жендіретін практикалық тәсілдер.

1.Күн сайын жағымды көңіл күйге келуді практикаға ендіріңіздер. Бұл сананы тыныштандыру мен бақылау үшін , әлемді түйсінуге арналған тікелей әдіс.

2. Күні бойы барлық адамдарға сүйіспеншілік нұрын шашуға талпыныңыздар.

3. Ұйықтар алдында күні бойы не істегеніңізді еске түсіру үшін бірнеше минутыңызды бөліңіз, және де одан да жақсысын жасауға шешім қабылдаңыз.

4. Ашу-ызаңызды бақылаңыз. Өзіңізді ұрсып, ренжіткен адам сізге өз ашу-ызаңызды бақылауға көмектесетінін әрдайым есте ұстаңыз.

Ашулана бастаңыз онда:

Бір стакан суық су ішіңіз;

Айнадан бет-жүзіңізге қараңыз;

Тыныш қана жатыңыз

Ашуыңыз келіп тұрған жерден кетіп қалыңыз

5. Өзіңізді тыныштандыратын ізгі немес жұбату сөздерді дауыстап айтыңыз.

6. Жан тебірентіп, жайландыратын, жалпыадамзаттық құндылықтарға толы ән салыңыз.

7. Жақсы компания, орта табыңыз.

8. Басқаларға тыныштық беруге, оларға қызмет етуге және оларды жұбатуға үйретіңіз.

9. Тыныштық сақтауға үйреніңіз. Жұмсақ, әрі мейірімді интонациямен сөйлесіңіз. Тек қана жақсы нәрсе айтыңыз. Пайдалы нәрсе айта алмасаңыз, одан да үндемей қалыңыз.

10.Тыныс алуыңызды бақылаңыз: әр уақытта баяу, терең және ырғақты тыныс алыңыз және бұған кедергі жасайтын нәрсенің бәріне абай болыңыз.

11. Күнделікті өмірде жалпыадамзаттық құндылықтарды ұстануға ұмтылыңыз.

12. Ажырата ойлауды дамытыңыз.

Бұл тыныштыққа бөленудің кейбір тәсілдері ғана. Оларды талдап өзіңізге лайықтысын таңдауға болады. Ертедегі даналар: «Әлемде тыныштық болсын және де ол менен басталсын!», -деген екен.