Өзін-өзі танумен кіріктірілген қазақ әдебиеті сабағы

ӨЗIН-ӨЗI ТАНУ САБАҒЫМЕН ИНТЕГРАЦИЯЛАНҒАН ҚАЗАҚ

ӘДЕБИЕТІ ПӘНІНІҢ САБАҚ ЖОСПАРЫ

Мектеп : «Қ.Аухадиев атындағы орта мектебі»КММ Мерзiмі:10.12.2020 М ұғалiм : Сынып : 8 Оқушылар саны:10 Жетекші: Тусупова Ж.М. Тақырып : Мұқағали Мақатаев «Аққулар ұйықтағанда» поэмасы Құндылық: Қиянат жасамау Қасиеттер: Қоршаған ортаны қорғау

Сабақтың мақсаты: Ақын өміріне қысқаша шолу жасау,сөзімен өлең өрген жыр пырағы-Мұқағали туралы дерек,поэмасының тақырыбы мен идеясы, оқушылардың поэзия туралы түсініктерін,сын тұғысынан ойлау қабілеттерін дамыта отырып,қиянат жасамау құндылығының маңызын ұғындыру. Міндеттері: Білімдік:Ақын поэзиясының өміршендігін таныту,көркемдік тілін ашу,поэма мазмұнымен байланысты ақын шығармасын оқи отырып, поэмадағы аққу сұлулығын ашу,әйел бейнесін талдау арқылы шығарманың тақырыбы мен идеясын аша отырып, қиянат жасамау керектігін түсіндіру, шығармадағы ой тереңдігін, тіл шеберлігін сипаттау. Дамытушылық: берілген шығармалардағы басты идеяна түсініп өз сөзімен айтуға, әдеби тілде сөйлеу дағдыларын дамыту. Ой қорыту, тұжырымдама жасауға баулу.Оқушылардың бойында сүйіспеншілік,қамқорлық қасиеттерін дамыту. Тәрбиелік: Оқушыларды жалпыадамзаттық құндылықтар тәжірибесі негізінде қамқорлық жасауға.Туған жерге деген сүйіспеншілікке, адамгершілікке, табиғат әсемдігін түсінуге,халықтық наным-сенімді(қасиет,кие ) қадір тұтуға тәрбиелеу,оқушылардың табиғатқа қамқор болуға тәрбиелеу.

Ресурст ар: (құралда р, мәлiметт ер) Ақын суреттері ,оқулық,д әптер,ват ман,марк ер,техни калық құралдар ,аққу туралы тақырып тық суреттер, сызба- кестелер, т.б Ескерту лер

Сабақ барысы: Сыртқы интеграция (өзін-өзі тану сабақтарының әдістемелік тәсілдерін қолдану) Сабақтың барысы: Ұйымдастыру кезеңі Оқушылармен амандасып, оларды түгелдеу, көңіл- күйлерін сұрау, 5 құралдарын түгендету. 5 Т – ережесі «Тәртіп , талап , тыныштық, тазалық , татулық»

Балалар ережені есімізге түсіріп , сыныптағы тәртіпті сақтап, оқып-білуге талаптанайық,тыныштықты орнатып, тазалықты сақтайық , бүгінгі күнімізді тек қана көңіл –күймен өткізейік.

Тыныштық сәтi. Нұрға бөлену Мұғалім: Ыңғайланып отырыңыздар, денелеріңізді түзу ұстаңыздар. Аяқ - қолыңызды айқастырмаңыз, қолыңызды тізеге немесе үстелге қоюға болады. Көзіңізді жұмып, терең тыныс алыңыз. Әрбір тыныс алған сайын неғұрлым көбірек босаңсып, сабырлы болуға тырысыңыз. Қазір біз орманға серуенге шығамыз. Өзіңіздің сынып есігіне қарай беттеп, есікті ашқаныңызды, дәлізбен өтіп, далаға шыққаныңызды елестетіңіз. Таза ауаны жұтып, шашыңызды желбіреткен желдің лебін және бетіңізді сәл-пәл қыздырған күн сәулесін сезініңіз. Орманға қарай жүре бастаңыз. Келе жатқанда абай болыңыз, жәндіктерді басып кетпеңіз. Бір минут тоқтап айналаға көз салыңыз. Табиғаттың әсемдігі мен балғындығын сезініңіз. Гүлдердің біріне жақындап, еңкейіп, оның нәзіктігі мен жұқалығына зейін салыңыз. Оны иіскеңіз және хош иісін жұтыңыз. Айналадағы бар нәрсені бақылап, ары қарай жүре беріңіз. Гүлдер, гүлдер мен ағаштардың иісі, құстардың дауысы және жәндіктердің ызыңы. Орманға ендей түсіңіз, қараңызшы, ағаштар биіктей әрі қалыңдай түсті. Жарық пен көлеңкенің ойынын қызықтаңыз, жапырақтардың сыбдырын тыңдаңыз. Біз өзімізді орманда бақытты әрі қауіпсіз сезінеміз. Алаңқайға шығып, осында бірнеше минут демалыңы

ондағы өмір қуатын сезінуге және ұғынуға тырысыңыз. Енді оның діңіне арқаңызды сүйеп отырыңыз. Көзіңізді жұмыңыз, терең тыныс алыңыз және қоршаған айналаның жым-жырт тыныштығына көңіл бөліңіз. (Осы жерде мұғалім 1-2 минут үзіліс жасауына болады).

Бізге қалайша жеңіл әрі тыныш және бақытты сезіну қандай. Табиғат неткен ғажап, оны қалайша сүйетінімізді бен қадірлейтінімізді, бірде бір тірі жәндікке зиян тигізбес үшін қамқорлық жасауды түсінеміз. Сіздің өз ағашыңыз бар екенін және кез келген уақытта оған келе алатыныңызды есте ұстаңыз. Ал қазір мектепке қайтуға дайындалыңыз. Орныңыздан тұрып, айналаға тағы бір көз қырын салыңыз. Келген жолыңызбен кері қайтыңыз, жолыңыздағы жәндіктерді басып кетпеңіз. Міне, мектептің алдына да келдік. Айналаңызға тағы бір қараңыз, таза ауаны терең жұтыңыз, есікті ашып, өз орныңызға қайтып келіңіз. Осы жым-жырттық, тыныштық, қанағат сезімін өзіңізде сақтаңыз. Көзіңізді ашып, күлімсіреңіз! Сабақтың тақырыбы мен мақсатын хабарлау. ІІ. Үй тапсырмасын сұрау. Поэманы түсініп оқып келу. Аққулар тіршілігі туралы ізденіс жұмыстары.

Қане, аққулар туралы қандай ізденіс жұмыстарын жасадыңдар? (Оқушылар өз жұмыстарымен таныстырады)

1.Аққулар (лат.Cygnus) — қаз тәрізділер отряды, үйрек тұқымдасының жеке туысына жататын өте сымбатты құстар. Қазақстанда аққудың (Cugnus) үш түрі: сұңқылдақ аққу, сыбырлақ аққу, кіші аққу кездеседі. Мойны мен денесінің ұзындығы тең әрі иіліп келген. Тек Австралия мен Тасманияда кездесетін бір түрі ғана – шымқай қара. 2. Аққу – жыл құсы. Қыс жылы кезде аққудың біраз тобы Каспий теңізінің солтүстік-шығыс жағалауында – Ақтау қаласының маңында қыстап шығады.

Аққуды қазақ халқы ежелден қастерлеп, бақыттың бастамасы, жақсылықтың жаршысы, пәктіктің, сұлулықтың белгісі деп есептейді әрі киелі құс төресі санап, оған еш уақытта оқ атпайды.

Мұғалім: -Тамаша, керемет деректер тауып келіпсіңдер, рақмет! Бұл деректер арқылы қандай ой түйдіңдер? (Оқушы жауабы тыңдалады). 1. 2. Мұқағали мұрасы-жалпақ елдің жүрегінде,ой-

парасатында,жарық жұлдыздай қараңғы түн қойнауынан құпия сәулесін шашқандай жарқырап нұр беруде. Аққуды қазақ халқы ежелден қастерлеп, бақыттың бастамасы, жақсылықтың жаршысы, пәктіктің, сұлулықтың белгісі деп есептейді әрі киелі құс төресі санап, оған еш уақытта оқ атпайды. 3. III.Топтастыру стратегиясы. 4. Мұқағали кім?Ақын,данышпан. 5. 6. ІІІ. Қызығушылықты ояту.

Мұғалім: Ақынның поэмасындағы негізгі арқау болған тақырып не?

Тақырып:Сұлулық, Махаббат, Табиғаттағы үйлесімділікке жасалған қиянат. Балалар, біз табиғаттан нені үйренеміз? Біз табиғаттан сұлулықты, әсемдікті үйренеміз.

Категориялық топтастыру. Басты кейіпкерлер кімдер? (Ана – Аққу – Бала – Тәуіп шал – Әке – Жылқышы) Ана – баласына деген махаббатын төгетін жан, шарасыз бейне. Ержүрек, батыл, өзінің баласына деген махаббатынан киелі аққу құсқа қиянат жасады, әрі баласынан да айырылды. Бала – сырқат, шарасыз жан. Оның өмірі қыл үстінде тұр. Тәуіп шал – ертеректе емшілікпен айналысқан адам. Әке – ар-намысты, халықтық дәстүрді биік қойып, киелі аққу құсты атудан бас тартқан адам.

Жылқышы – жылқы бағып жүрген адам. Парасатты, ақылды, данышпан. Ол анаға ақыл айтып, оны дұрыс жолға қоюға тырысты.

Аққу – құстың төресі, махаббаттың символы.

Халқымыз неліктен табиғатты жырлаған деп