Пайдалы қазбалардың адамға әсері, ашық сабақ, 9 сынып

Мектеп:

3 - Бөлім: Адам қызметінің қоршаған ортаға әсері

Тақырыбы: Пайдалы қазбаларды өндірудің қоршаған орта мен адам денсаулығына әсері

Күні:

Мұғалімнің есімі:

Сынып: 9 класс

Қатысқандар саны

Қатыспағандар саны

Сабаққа негізделген оқу мақсаты

9.3.2.1 - Пайдалы қазбалар өндірудің және қайта өңдеудің қоршаған ортаға әсерін түсіндіру

Сабақ мақсаттары:

Барлық оқушылар: Пайдалы қазбалар өндірудің және қайта өңдеудің қоршаған ортаға әсерін түсінеді.

Оқушылардың басым бөлігі: Пайдалы қазбаларды өңдеудің жағымсыз өнімдерінің қоршаған ортаға қалай әсер етуі мүмкін екенін сипаттайды.

Кейбір оқушылар: Пайдалы қазбаларды алу, тасымалдау, өңдеу және қолданудың барлық жағымсыз салдарымен қалай күресу керек екендігін талқылайды.

Ойлау деңгейі

Қолдану, талдау, жинақтау

Бағалау критерийлері:

(жетістік критерийлері, табыс критерийлері, күтілетін нәтиже)

Пайдалы қазбалар өндірудің және қайта өңдеудің қоршаған ортаға әсерін сипаттайды.

Пайдалы қазбаларды алу, тасымалдау, өңдеу және қолданудың барлық жағымсыз салдарын топтастырады (жіктейді).

Тілдік мақсаттар

Тілдік дағдылар:

1. мәліметтермен жұмыс жасайды (оқылым дағдысы);

2. сценарий дайындайды және ролдік ойындарға қатысады (тыңдалым және айтылым дағдысы);

3. шағын эссе жазады (жазылым дағдысы).

Терминология (Terminology):

техногенді рельеф - techogenic relief

террикондар - the terlikon

табиғи ландшафт - natural landscape

рекультивация - reclamation

радиоактивті элементтер - radioactive elements

өндірістік (технологиялық) қалдықтар - industrial (technological) waste

Сөз тіркестері: Пайдалы қазбаларды өндіру табиғат жағдайына қалай әсер етеді? Пайдалы қазбаларды қайта өңдегенде табиғат қалай ластанады?

Құндылықтарды дарыту

- бірлік пен ынтымақтастықты сақтауға, бірлесе еңбектенуге баулу;

- жеке тұлғаның пікірін ескеру және әрбір ойдың құндылығын құрметтеу;

- өз ұлтын, халқын құрметтеу және мақтаныш сезімін қалыптастыру;

- өзін- өзі бағалау және өзара бағалау арқылы жауапкершілік сезімін қалыптастыру.

Пәнаралық байланыстар

География - пайдалы қазбалар орындарын;

Математика - пайдалы әсер коэффициентін есептеу;

Экология - қоршаған ортаға әсері.

Алдыңғы оқу/ Бастапқы білім

Пайдалы қазбалар , қоршаған орта жайлы білім қалыптасқан.

Жоспар

Жоспарланған уақыт

Жоспарланған жаттығулар

Ресурстар

Басталуы

1.Ұйымдастыру кезеңі. Оқушылармен сәлемдесу, түгелдеу.

Үй тапсырмасын «Допты лақтыру» әдісімен сұрақтарға жауап беру арқылы сұраймын. Осы тәсіл арқылы оқушылар өткен тақырыптардың ережелерін қайталайды (оқушылар бір – біріне доп лақтыру арқылы өтілген оқу мақсаты бойынша сұрақтар қояды, ережелерді қайталайды).

Қоршаған ортаның ластанудың неше түрі бар?

Пайдалы қазбаларды өндірудің қоршаған ортаға қалай әсері қандай?

Пайдалы қазбаларды өндіру жер қабатының қайсысына кері әсерін тигізеді?

Пайдалы қазбаларды өндірудің жолдарын ата?

Техникалық немесе өндірістік қалдықтарға нелер жатады?

Қазақстандағы кен орындарына мысал келтіріңіз?

ҚБ: «Жұлдызша» арқылы бағалау.Топқа бөлу. Оқушыларды топқа бөлу үшін «Алтын себет» әдісін қолданамын. Оқушыларға конверт таратылады, конверттің ішінде «Атмосфера», «Қоршаған орта» және «Пайдалы қазбалар» сөздері берілген, бірдей сөздері бар оқушылар бір топқа жайғасады. Оқушылар өз топтарын атауларына мағлұматтар береді. Оқушыларға жетелеуші сұрақтар қоя отырып, бүгінгі сабақтың оқу мақсатын анықтаймын:

Пайдалы қазбалар өндірудің және қайта өңдеудің қоршаған ортаға әсерін түсіндіру үшін, алдымен қандай қадам жасаймыз?

Осы сұрақтарға жауап алғаннан кейін күтілетін нәтижені анықтаймыз:

Пайдалы қазбалар өндірудің және қайта өңдеудің қоршаған ортаға әсерін түсіндіреді.

1 топ - «Атмосфера»

2 топ - «Қоршаған орта»

3 топ - «Пайдалы қазбалар»

Айналмалы доп, сұрақ - жауап

Конверттер, үлестірмелік тапсырмалар

Ортасы

Оқушыларға оқу мақсатын қалыптастыру және оқушылардың дағдысын дамыту үшін «Кинометафра» әдісін оқу мақсаты бойынша өз білімдерін қалыптастыра отырып, тақырып бойынша бейнефильм көрсету. Ой қозғау үшін сұрақ: Пайдалы қазбаларды өндіру табиғат жағдайына қалай әсер етеді? Пайдалы қазбаларды қайта өңдегенде табиғат қалай ластанады?

Топтық жұмыс. «Пресс - конференция» ойыны

Тапсырма: Оқушылар «Пайдалы қазбаларды өндірудің қоршаған орта мен адам денсаулығына әсері» деген мәтінмен танысады. Төмендегі сұрақтарға толықтай жауап береді.

1-топ:

1.Көмір мен кенді «ашық әдіспен» алу кезіндегі топырақ, литосфера жағдайы туралы жалпы не айтуға болады?

2.Пайдалы қазбаларды тасымалдау кезінде қандай проблемалар туындауы мүмкін?

2-топ:

1.Барлық өнеркәсіптік шығарындыларды пайдалы қазбаларды «өңдеу нәтижесі» деп есептеуге бола ма?

2.Қазақстанда мұнай-газ саласын қарқынды дамытуға байланысты қандай жаңа экологиялық проблема пайда болды?

3-топ:

1.Заттар мен энергия сақтау заңы не туралы?

2.Пайдалы қазбалардың құрамына кіретін қоректі заттарды атаңдар.

ҚБ: «Екі жұлдыз, бір ұсыныс» арқылы бағалау.Жеке жұмыс. «Т-диаграммалары» әдісі арқылы келесі тапсырманы беремін. Тапсырма: Тұжырымдардың ақиқаттығын анықтаңыз. Кестеде жалған тұжырымды «Ж», ақиқат тұжырымды «А» әріптерімен белгілеңіз:

1-топ:

Берілген тұжырым

«Ж» немесе «А»

Мұнай мен табиғи газ – планктон мен суда тіршілік ететін басқа ағзаларға ұқсас тірі ағзалар мекендеген ертедегі суқоймалардың оттексіз ыдырау нәтижесі.

Рекультивация – табиғи кешендерді қазу жұмыстарынан соң қайтадан қалпына келтіру.

2-топ:

Берілген тұжырым

«Ж» немесе «А»