Пайыздар біздің өмірде ғылыми жоба 6 сынып

Мамлют қазақ мектеп-интернаты.

Зерттеу жобасы.

«Пайыздар біздің өмірімізде»

Математика 5- 6 сынып

Авторы: Темірболат Нұржас ( 6 сынып)

Жоба жетекшісі: Байгужина Г.У.

2018-2019 оқу жылы

Мазмұны. бет

Кіріспе 3

Пайыз ұғымының пайда болу тарихынан 3-4

Халықаралық терминдердің қазіргі қазақ тілінде берілу тәсілдері мен жолдары. 4

Негізгі бөлім 5

Пайыздар күнделікті өмірде. 5

Анкета 6-7

Пайызға байланысты есептердің негізгі түрлері ( өзімнің мысалдарыммен) 8-9

III.Қорытынды. 9

Пайызды қолдану салалары 9-10

Автор қорытындысы. 10

Қолданылған әдебиет 11

Жобаның мақсаты:

-Біздің өмірімізде пайыз қай жерде және қалай қолданылатынын анықтау.

Жобаның мәселесі:

-Күнделікті өмірде адамдар пайыз ұғымымен қаншалықты жиі кездеседі

Жобаның өзектілігі:

- Пайыз (процент) біздің күнделікте өмірімізде кездесетін математикалық ұғымдардың бірі. Қазіргі уақытта пайызды түсіну және пайыздық есептеулер жүргізу білу әр адам үшін қажет. Бұл тақырыптың қолданбалы маңызы өте зор және біздің өміріміздің қаржылық, экономикалық, әлеуметтік аспектілеріне әсер етеді.

Зерттеу міндеттері

-Пайыздың шығу тарихын зерттеу

-Біздің өмірімізде кездесетін пайызға байланысты практикалық есептер қарастыру

-Пайызды практикалық қолданудың көлемін анықтау.

Зерттеу жоспары:

-Пайыздың пайда болу тарихы туралы әдебиет оқу.

-Пайызбен байланысты біздің өмірден мысалдар келтіру.

-Сыныппен анкета өткізу (қорытындысын диаграммамен көрсету)

-Пайызға байланысты есептер жинағын жасау

Жұмыс нәтижесі:

-Пайыздың шығу тарихынан барысындағы білмеген тұстарынан тереңірек мәлімет жинау. Біздің күнделікті өмірімізде «пайыз» ұғымының маңызы мен мағынасынпайызға байланысты өмірден алған мысалдармен көрсету, пайыз тақырыбына буклет жасау

I.Кіріспе.

Математика пәніндегі ең өзекті тақырыптардың бірі-өмір сүру үшін қажетті білімі мен түсініктерінің болуын талап ететін-пайыз ұғымы. Пайыздың біздің қоғамдық ортада және математикада кеңірек қолданылатыны белгілі. Сондықтан әрбір адамда пайыздар туралы түсініктердің болғаны дұрыс өмір талабы.Математика сабағында мен алғаш рет «пайыз» сөзімен таныстым. Бізге пайыз өмірде қай жерде кездесетіні маған қызық болды. Есептер шығару барысында, менде сұрақтар туындады. –Пайыз қайдан пайда болды? Пайыз адамдарға керек пе? Мұғалім маған осы сұраққа жауап іздеуді ұсынды.. Менің тақырыбым күнделікті өмірде, саудада, ауылшаруашылығында, банк ісінде, биология, география, экология пәндерінде маңыздылығын көрсетеді.

1.1 .Пайыз ұғымының пайда болу тарихынан.

Пайыз (процент) дегеніміз қандай да болсын санның жүзден бір үлесі , % белгісімен таңбаланады. «Процент» латынныңpro centum деген сөзінен шыққан, ол дәлме-дәл аударғанда «жүзден» дегенді білдіреді. Проценттер тұтас нәрсенің бөліктерін өзара оңай салыстыруға мүмкіндік береді, есептеулерді оңайлатады. Сондықтан да өте көп таралған. Ресейде процент термині XVIII ғасырдың аяғында басталды. Ұзақ уақыт «пайыз» деген термин тек ғана 100 рубльден пайда немесе шығынды болды. Пайыз тек сауда және ақша мәмілелерде қолданды. Содан соң оның қолдану аймағы кеңейді. Қазіргі уақытта пайыздар шаруашылық және қаржылық есептеу, статистика, ғылым мен техникада қолданылады.Пайыздар Ежелгі Римде кең таратылған болды.Римдіктер әрбір жүздікке берілген қарыз ақшаны пайыз деп есептеді. Проценттер идеясы көп бұрын пайда болған-вавилондық өсімқорлар процентті табуды білген (бірақ олар «жүзден» емес «алпыстан» есептеген, өйткені Вавилонда алпыстық бөлшектерді пайдалагған). %белгісі кітап басқанда кеткен қатеге байланысты пайда болған деп жорамалданады. Қолжазбада pro centum-ді «cento» -жүз сөзімен жиі алмастырып отырған және оны қысқарған түрде-cto деп жазатын болған. Европада ондық бөлшектер 1000 жылға кеш шы

бастайды. Сөйтіп, бірте-бірте жаппай қолданылатын болған.

Пайызды белгілеу үшін осыдан жеңіл жолмен қазіргі белгілеу шықты.Метрдің жүзден бір бөлігі-сантиметр , центнердің жүзден бір бөлігі-килограмм ц,Кейде бүтін нәрсенің неғұрлым ұсақ нәрсенің ұсақ бөліктерін-мыңдық бөліктерді, яғни проценттің ондық бөлігін де қолданады. Оларды промилле (латынның «мыңнан» деген сөзінен шыққан) атап */% деп белгілейді.

1.2. Халықаралық терминдердің қазіргі қазақ тілінде берілу тәсілдері мен жолдары.XXI ғасырдың тез өзгеріп жатқан өмір ағысында әрбір индивид өзінің кәсіби біліктілігі арқылы, белгілі бір арнайы тілдің, басқаша айтқанда, ғылым саласының иесі ретінде танылады. Бұл білім беру саласында терминдердің мәнін дұрыс түсіндіру, олардың табиғатын тану мәселесін өзектендіреді. Ғылыми ұғымды жеткізетін терминдер ұлттық та, ұлтаралық та, халықаралық та бола алады. Терминологияда қолданылатын терминсөздердің көпшілігі шығу тегі жағынан халықаралық немесе бірнеше тілдергеортақ болып келеді. XX ғасырдың 50-70 жылдары аралығында қазақ тілінің терминдер жүйесі қалыптастырылды, реттелді, бұл тармақ әсіресе практикалық тұрғыдан біршама тиянақталды деген тұжырым жасалған болатын және бұған дәйек ретінде қазақ терминологиясының 70-80 паыйзын кірме, яғни интернационалдық (халықаралық) терминдер құрайтындығы көрсетілген еді. Тәуелсіздікке қол жеткізген уақыттан бері қазақ тілінің тарихында да үлкен маңызды өзгерістер, оқиғалар, жаңалықтар болып жатыр. Бұл кезеңге тән ерекшеліктердің бірі араб тілінен енген…