Сиқырлы шаршылар математикалық ғылыми жоба 6 сынып

ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫ БІЛІМ ЖӘНЕ ҒЫЛЫМ МИНИСТРЛІГІ

МАҢҒЫСТАУ ОБЛЫСЫ

«№ 11 жалпы орта білім беретін мектебі» КММ

Тақырыбы: Сандар дүниесіне саяхат

Секция: математика

Авторы:7"ж" сынып оқушысы Генджибаев Амангелді

Жетекшісі: математика пәні мұғалімі Аташова Дана

Мұнайлы 2017 жыл

Мазмұны

Аннотация ............................................................................................3

І. Кіріспе .............................................................................................4-5

ІІ. Негізгі бөлім:

1. Сиқырлы шаршыдағы сандар.............................................................6-7

2. «Баспалдақты шаршыдағы сандар»....................................................8

ІІІ. Қорытынды.......................................................................................16

ІV. Пайдаланған әдебиеттер .................................................................17

Аннотация

Жұмыс 1-ден 100-ге дейінгі натурал сандардың жүз торлы шаршыда орналасқаның зерттеу. Жүз торлы шаршылардың ішінен кез-келген өзі қалаған реттегі бір шаршыны таңдап алып, сол шаршыдағы сандардың қосындысын белгілі бір өрнек шығатындай есептегенде бір ғана қосындыға тең болатынын көрсете білу.

Кіріспе

«Нұрлы жол – болашаққа бастар жол» Қазақстан Республикасының президенті Н.Ә.Назарбаевтың Қазақстан халқына жолдауында : «Біздің болашаққа барар жолымыз Қазақстандықтардың әлеуетін ашатын жаңа мүмкіндіктер жасауға байланысты. ХХІ ғасырдағы дамыған ел дегеніміз – белсенді, білімді және денсаулығы мықты азаматтар. Барлық дамыған елдердің сапалы бірегей білім беру жүйесі бар. Оларға заманауи бағдарламалар мен оқыту әдістемелерін,білікті мамандар ұсыну маңызды. Оларды оқыту нәтижесі оқушылардың сындарлы ойлау, өзіндік ізденіс пен ақпаратты терең талдау машығын игеру болуға тиіс». Қазіргі заманғы білім берудің перспективалық міндеті – ол сындарлы ойлай білетін және ақпараттар ағынында бағдар ала білуге қабілетті адамдарды даярлау. Орта білім белсенді, білімді және табыстарға бағдарланған тұлғаларды тәрбиелеуге жауап береді. Оқушылар «ешқашан бастауды тоқтатпа, ешқашан тоқтауды бастама» деген ақиқаттан адаспауы тиіс .Математикалық ұғымдар, аксиомалар мен анықтамалар және қорытындылар (теоремалар және салдарлар) нақтылы өмірде бар болатын әртүрлі заттардың, онда болып жатқан құбылыстар мен өтіп жатқан процестердің өздеріне тән жалпы қасиеттерінің біздің санамызда бейнеленуі болып табылады.

Зерттеу мақсаты. Жұмыс1-ден 100-ге дейінгі натурал сандардың жүз торлы шаршыда орналасқаның зерттеу. Жүз торлы шаршылардың ішінен кез-келген өзі қалаған реттегі бір шаршыны таңдап алып, сол шаршыдағы сандардың қосындысын белгілі бір өрнек шығатындай есептегенде бір ғана қосындыға тең болатынын көрсете білу.

Зерттеу міндеті. Шаршыларды сандардың қасиеттерін зерттеу арқылы математикалық білімді нақтылы меңгеру.

Тақырыптың өзектілігі. Зерттеу жұмысында шаршыдағы сандардың бір заңдылықтарын зерттей білу. Хабарланып отырған материалға тарихи бағдар беру, ілімнің практикалық мәнін ашып көрсету.

Зерттеудің болжамы. Оқу материалдарын игеру барысында зерттеу әдісін жетілдіріп, деректерді тиімді әрі жүйелі пайдалансақ, онда оқушылардың зерттеу құзіреттілігі және коммуникативтік, ақпараттық құзіреттілігі өз мәнінде дамып, сонымен қоса оқушылардың математикаға деген қызығушылығы артады деген ойдамын.

Зерттеу кезеңдері. Мен өзімнің ғылыми жұмысымды 4 кезеңге бөлдім.

І кезең: тақырыпты таңдау.

ІІ кезең: тақырыпқа байланысты тарихи, математикалық шығармаларды жинап оны топтау.

ІІІ кезең: табылған ақпаратты талдау және өңдеу.

ІV кезең: жұмысты жазып, қорғау.

Зерттеу құралдары. Зерттеу құралдары: математикалық кітаптар, бұқаралық ақпарат, интернет желісі.

Зерттеу әдісі: Анализ, синтез, жобалау әдісі.

Сандар дүниесіне саяхат

Натурал сандардың бірталай қасиеттерін ежелгі грек математиктері тағайындаған .Бізге жеткен аңыз бойынша Пифагор мен оның шәкірттері сандарды жұп және тақ , жай және құрама сандар деп топтарға бөлген. Алайда пифагоршылар, арифметикаға елеулі жаңалықтар енгізе отырып, сандардың табиғатын қате түсінген. Олар еш бір дәлелсіз, негізсіз «бір - ақылдың немесе сананың белгісі, бес - махаббаттың белгісі. 666 - айуандықтың белгісі» т.с.с деп, былшыл уағыздар таратқан. Бұл уағыздар беретін әр түрлі сұмпайылар мен балгерлердің қарта ашу, құмалақ тарту, сәуегейлік жасау сияқты әрекеттеріне арқау болған.

Орта ғасырлар математикасында «керемет «квадраттар»елеулі орын алған. Жолдарындағы, бағандағыларды және үлкен диагональдарындағы сандардың қосындылары өз ара тең болып отыратын квадрат таблица керемет квадрат деп аталып кеткен (орыс тілінде «магический квадраты», мұндағы «магический» сөзі араб тілінің «маги» сөзінен шыққан, мағынасы –«сиқыр»)

Үш жолды квардаттар

Төрт жолды квадраттар

Бес жолды квадраттар

Алты жолды квадраттар

Жеті жолды квадрат

Баспалдақты квадрат

Жолының саны артқан сайын керемет квадратты құрастыру жұмысы қиындай береді. Соңғы жеті жолды квадраттың құрастырылуына тоқтай кетейік. Бір «диагоналы» верикаль орналасқан «баспалдақты квадрат» аламаз (181-б). Оның сатыларына, арадан бір бос орын қалдырып отырып ,1, 2, 3,...,49 сандарын жазамыз. Содан сон төбелері 46, 22, 4, 28 сандары бойынша анықталатын квадыраттын негіз етіп алып, оның бос орындарын әлгі квадыраттың сыртындағы сандармен толтырамыз. Атап айтканда 22 мен 16 арасындағы бос орынға 41-ді,10 мен 4 арасындағы орынға 35-ді т.с.с жазамыз. Басқа квадыраттарға да осы тәсілді қолдануға болады. Француз әуескойы Френикль де Бесси (1602-1775) төрт жолды керемет квадыраттардың жалпы саны 880…