Парақ бетін кеңістікке айналдыру бойынша 5-сынып сабағы

Сабақ: №10

Сабақтың тақырыбы:

Парақ бетін қалай кеңістікке айналдыруға болады?

Сабақтың мақсаты:

а) Білімділік: Оқушыларға перспектива жайлы жалпы мағлұмат беру,

білімді қалыптастыру және т.б.

ә) Дамытушылық: Қағаз бетіне заттарды бейнелеуде кеңістік

перспективасын анықтауға үйрету.

б) Тәрбиелілік: Сұлулық тәрбиесі, табиғат пен өнердегі сұлулықты

түсіне білу.

Құрал-жабдықтар, көрнекті құралдар: Қағаз, қарындаш, өшіргіш, бояу түрлері және тағы басқа.

Сабақтың өту барысы:

Ұйымдастыру кезеңі.

Үйге берілген тапсырманы тексеру.

Жаңа тақырыпты түсіндіру.

Тапсырмаларды орындау.

Сабақты бекіту.

Үйге тапсырма.

Сабақтың барысы:

Перспективада сурет салу - затты көріп тұрғанымыздай бейнелеу. Мұндай тәсілмен салынған нәрселер картинаның тереңіне тартқандай әсер береді. Біз енді сызықтық перспективаның ережелерін білу әрі қолдану арқылы әсерлі жұмыстар жазуға болатынына көз жеткізуіміз керек. Бұл, әрине, оңай емес. Сондықтан бірнеше мысал қарастырып көрейік. Мына суреттердегі әр түрлі қашықтықта жатқан көлемі бірдей алмұрттың екі жартысының орналасуын тек сызықтық перспектива ережесімен таныс емес оқушы ғана салады.

Сол жақтағы суретте көлемдері әр түрлі алмұрттың екі бөлігі қатар жатыр. Перспектива әсері байқалмайды. Ал оң жақтағы суретте екі бөлік әр түрлі қашықтықта орналасқан, бірақ көлемдері бірдей. Тағы да кеңістік әсері байқалмайды.

Алмұрттардың екі бөлігін бір-бірінен және көрер көзге әр түрлі қашықтықта жатқан сияқты болып көрінетіндей етіп сал. Ол үшін перспективаның бірінші ережесін қолдануға болады. Онда былай делінген: егер көлемі бірдей заттар әр түрлі қашықтықта орналасса, онда алыста орналасқан затқа қарағанда жақындагы зат үлкен больш көрінеді. Алмұрттың бір бөлігі бізге жақын болғандықтан үлкен болып көрінеді. Оны солай етіп саламыз. Ал екіншісіналысырақ әрі кішірек етіп салу керек. Міне, екі бөлік әр түрлі қашықтықта орналасты.

Суретті анағұрлым әсерлі етіп салуға болады. Ол үшін екінші ережені пайдаланамыз. Онда былай делінген: ені қандай болса да, параллель сызықтар бізден алыстаған сайын тарылып, көкжиекте бір нүктеде түйіседі. Үстелдің суретін саламыз. Ереже бойынша оның алдыңғы шетін кең, ал артқы, бізден алыс шетін тарлау етіп салу қажет. Үстелдің тақтайшаларын да солай етіп бейнелейміз. Көрерменге жақын орналасқан жарты алмұрттың және үстелдің…