Паскаль тілінің негізгі элементтері сабақ жоспары 9 сынып

Сабақтың тақырыбы:

Паскаль тілінің негізгі элементтері. Паскаль тілінің объектілері. Паскаль тілінің функциялары. Паскаль тілінің өрнектері. Сабақтың мақсаты:

Паскаль тілінің негізгі элементтерімен таныстыру.

Білімділік: Функция мен өрнектерді Паскаль тілінде жазуға үйрету. Дамытушы лық:

Логикалық ойлау өрісін қалыптастыру.

Тәрбиелік: Ұқыптылыққа, жан-жақты болуға, жылдам әрекет етуге тәрбиелеу Сабақтың типі:

Дәстүрлі сабақ

Сабақтың түрі:

Жаңа сабақ

Оқушылар білуі тиіс

Паскаль тілінің негізгі элементтерін, айнымалы мен типтерін. Функция мен өрнектердің жазылу ережелерін. Оқушылар меңгеруі тиіс

Айнымалы мен типтерін адыратып, мысалдар келтіріп, функция мен өрнектерді жазылу ережелеріне сәйкес дұрыс жаза білуі керек Сабақтың әдісі:

Құрал - жабдықтар, көрнекті құралдар: Сөздік қормен жұмыс:

Түсіндіру, баяндау, сұрақ жауап, әңгімелесу, жазбаша жұмыс

ДК, проектор, ЭО, тақта, оқулық, семантикалық карталар

Элемент, объект, функция

Сабақтың барысы: I. Ұйымдастыру кезеңі Сәлемдесу, оқушыларды түгендеу. Сабаққа дайындықтарын тексеру. II. Үй жұмысын сұрау

 Паскаль тілінің қандай арифметикалық функциялары бар?  Екі бүтін санды бөлгендегі қалдықты анықтайтын функция қалай аталады? (mod)  DIV функциясы нені анықтайды?  Қандай логикалық функцияларды білесіңдер?  Функция мен қызметін сәйкестендір. 1 DIV А) қалдықты табу 2 NOT B) және немесе логикалық көбейту операциясы (логикалық көбейту) 3 MO D

C) биттер (1 мен 0-дер) тіркесін солға ығыстыру

4 AND D) емес немесе терістеу операциясы 5 SHL E)немесе операциясы (логикалық қосу) 6 OR F) биттер (1 мен 0-дер) тіркесін оңға ығыстыру 7 SHR G) санның бүтін бөлігін алу

Үйге осы функцияларды қолданып шешетін есептер берілген. Жұптасып бір-бірінің шығарған есептерін тексеруге болады III. Жаңа сабақтың мақсаты IV. Жаңа сабақтың барысы V. Жаңа сабақты бекіту VI. Қорытындылау VII. Үй тапсырмасын беру VIII. Бағалау

Жаңа сабақтың мақсаты:

Паскаль тілінің негізгі элементтерімен таныстыру

Жаңа сабақтың барысы: Жұмысты бастау тәртібі F10 - бас меню қатарына шығу. Керек команданы таңдап, Enter-ді басамыз Бас меню негізгі 10 пунктен тұрады: Fіle -файлдармен жұмыс, баспаға шығару (принтер), каталогты ауыстыру т.б. Edіt - тексті редакциялау, текст бөліктерін көшіру, ауыстыру. Search - қажет тексті іздеу, сөздерді ауыстыру,т.б. Run - программаны орындау. Compіle - программаны компиляциялау. Debug - программаны жөндеу, түзету құралдары. Tools - ортаның құралдардары. Optіons - программалау ортасын баптау. Wіndow - программалар жөндеу терезелерін басқару. Help - көмек.

Ескерту. Бет (страница) - деп бір экран көлемін айтады (21 жол).

Редакциялау “пернелері” Shіft + ←,↑,→,↓ - белсенді терезедегі текстің фрагменттерін белгілеу. Ctrl + Del - белгіленген тексті қалтаға түсірмей, терезеден жою. Ctrl + Іns - белгіленген текстің көшірмесін қалтаға жіберу. Shіft + Del - белгіленген тексті қалтаға түсіріп, терезеден жою. Shіft + Іns - қалтадағы тексті белсенді терезеге қою. Ctrl + L - соңғы команданы қайталау. Ctr l+ N - курсор тұрған жол үстінен, бос жол енгізу. Ctrl + Y - курсор тұрған жолды алып тастау.

Терезелерді басқару “пернелері” Alt + # - мұндағы # көретін терезе нөмірі. Alt + 0 - ашылған терезелер тізімін көрсету. Alt + F3 - белсенді терезені жабу. Alt + F5 - қарау, программаның орындалу нәтижесін көру, (пайдаланушының экраны). Shіft + F6 - артқы терезелерге шегіндіре өту. F5 - белсенді терезені үлкейту (кішірейту). F6 - алдыңғы терезелерге ілгері өту. Ctrl + F5 - белсенді терезенің өлшемін немесе позициясын өзгерту.

Турбо Паскаль ортасынан шығу тәртібі 1. Alt + F - меню қатарына, Fіle командасына шығу. 2. Exіt немесе бірден:Alt + X - басуға болады.

Паскаль тілінің программасы үш бөліктен тұрады:

1. Тақырып жолы 2. Сипаттау жолы 3. Операторлар бөлімі Program Esep; Сипаттау бөлімі Begin Операторлар бөлімі End.

Паскаль тілінде программаны тексеру – Ғ9 Программаны орындау – CTRL+F9 Нәтижені алу (көру) – ALT+F5

Кез келген программа Program сөзінен басталып, оның тақырыбы жазылады. Одан кейін программаның ішкі объектілерінің сипатталу бөлімі жазылады. Бұл бөлім программадағы айнымалылар, тұрақтылар тәрізді объектілердің жалпы қасиеттерін алдын ала анықтап алуға көмектеседі.

Программаның соңғы және негізгі бөлімі операторлар бөлімі - болып табылады. Орындалатын іс-әрекеттер, командалар осы бөлімде орналасады. Ол begin түйінді сөзінен басталып, барлық атқарылатын операторлар (командалар) тізбегі жеке-жеке жолдарға жазылып біткен соң end түйінді сөзімен аяқталады.

Паскаль тілінің объектілері Паскаль тілінің объектілері:

1. «Сан» 2. «идентификатор» 3. «тұрақты» 4. «айнымалы» 5. «функция» 6. «өрнек» 1)Сандар. Паскальда әдеттегідей ондық санау жүйесінде жазылады. Мұнда ондық үтір орнына нүкте қолданылады. Дәрежелі сандар экспонентті түрде жазылады.

2) Атау – идентификатор (identification – объектінің белгілі бір символдар тіркесіне сәйкестігін бекіту) программаны және программадағы тұрақтыларды, типтерді, айнымалыларды, функцияларды, файлдарды т.б. белгілеп жазу үшін қажет. Идентификатор – міндетті түрде әріптен басталатын сандар мен әріптердің тізбегінен тұратын атау. Мысалы: Х, Х1, СҮММА, Р23РН6, МТ54АР т.б.

ИДЕНТИФИКАТОР

Стандартты: REAL, INTEGER, VAR, CONST, SIN, COS, EXP, LOG, FALSE, TRUE т.б.

Бейстандартты: BAGA, SYT, F105, MATA т.б.

Бүтін (INTEGER)

Нақты (REAL)

т.б.

САНДАР

Стандартты атауларды кейбір тіл элементтері типтерінің, шамалардың (тұрақтылар, айнымалылар), стандартты функциялардың, процедуралардың аттарын алдын ала баршаға түсінікті етіп белгілеу үшін енгізген, оларды тек сол өз мағынасында ғана қолданумыз қажет. REAL – нақты сан INTEGER – бүтін сан VAR – айнымалы CONST – тұрақты SIN – тригонометриялық функция COS –тригонометриялық функция EXP – математикалық функция LOG – математикалық функция FALSE – логикалық жалған TRUE – логикалық ақиқат Бейстандартты атауды тұтынушы (компьютерді пайдаланушы адам) өзі тағайындайды. Өзіміздің айнымалыларға немесе тұрақыталға беретін атауларымыз стандартты идентификаторлардан өзгеше болуы тиіс

3) Тұрақты немесе константа деп программаның орындалу барысында мәндері өзгеріссіз қалатын шамаларды айтады. Тұрақтыға программаның орындалу барысында бірден сандық мән берсек те немесе оны программаның сипаттау бөлімінде идентификатор түрінде белгілеп алып мән берсек те болады. Олар сандық( integer, real), символдық (char), логикалық (boolean) және тіркестік (string) мәндерді қабылдай алады. Логикалық түрдегі тұрақтылар – true (ақиқат) немесе false (жалған) мәндерінің біріне ие бола алады. Мысалы: x=25; y=-0.5; z=4E15; g=9.8; pi=3.14 т.б. ЖАЗЫЛУЫ: Const < «айнымалының» аты> = <мәні> Const a=3; pi=3.14; g=9.8

4) Айнымалылар деп программаның орындалу барысында әр түрлі мәндерді қабылдай алатын шамаларды айтады. Олар идентификаторлармен белгіленіп, әр уақытта әр түрлі мәнге ие бола алады. Айнымалылар атауы сипаттау бөлімінде var түйінді сөзінен кейін орналасады да, атауынан кейін қос нүкте қойылып, айнымалының типі көрсетіледі. Айнымалылар:

ЖАЗЫЛУЫ: Var <идентификатор>:<тип>

VAR A,B:INTEGER; Sum, baga: real;

1. қарапайым - айнымалылар өз атаулары бойынша жазылады. Мысалы, delta, x, y, result.

2. индексті - айнымалыларға жиым (массив) элементтері жатады. Жиым дегеніміз – бір атаумен белгіленіп, бір өлшеммен өлшенетін шамалардың реттелген тізбегі. Индекс – жиым элементтерінің нөмірін көрсетеді және тік жақшамен жазылады. Мәліметтердің қарапайым түрелерін стандартты типтер деп атау қалыптасқан. Паскаль тілінің стандартты типтері былай бөлінеді: 1. Стандартты 2. Пайдаланушы типтер

АЙНЫМАЛЫ қарапайым индексті