Педагогикалық әдіс-тәсілдерді іс-тәжірибеде қолдану

Педагогикалық технология әдіс-тәсілдерінің

іс-тәжірибеде жүзеге асуы

Республика ұстаздарының негізгі мақсаты – қоғам

дамуының қазіргі кезеңіне сай жастардың саналы ойлауын

қалыптастыру, шығармашыл, өз мамандығын дұрыс таңдаған,

ой-өрісі жоғары жеке тұлға дайындау.

Қоғамның дамып-өркендеуі, оның әлеуметтік-мәдени

этностық ерекшеліктерін толық меңгеріп, өзгерістер,

жаңалықтар, ұғымдар туралы болып жатқан барлық

мәселелерге мән бере отырып, салауатты өмір салтын құруда,

білім беру саласындағы инновацияны меңгеруде, қоғамымызды

ізгілендіруде мұғалімдерге, олардың кәсіптік сапаларына,

білімділігі, ғылыми-зерттеу жұмыстарын жүргізуге

қабілеттілігі, мәдениеті, парасаттылығы, т.б. қасиеттеріне

байланысты екендігін, мұғалімдік мамандықтың жан-жақты

білімді, шынайы сезімтал болуды, шәкірттеріне шексіз

сүйіспеншілікті беруді талап ететінін, еңбегінің нәтижесі әр күн

сайын балаларға қуаныш әкелгенде ғана жемісті болатынын

ұғындыру.

Бүгінгі таңда ғасырлар қойнауында жатқан ұлттық

тәрбиенің озық әрі өнегелі дәстүрлерін, асыл қасиеттерін

оқушылардың бойында қалыптастыру, этнопедагогика

материалдарын ұтымды пайдалану – аса маңызды міндеттердің

бірі. Бүгінгі күні қазақ халқының ұлттық мәдениетінің қайта

өркендеу жағдайында жеткіншек ұрпақты ұлттық дәстүрлерде

тәрбиелеудің заңды объективті қажеттігі туды. Қай заманда

болсын жас ұрпақтың өнеге тұтар өзіндік ұлттық тәлім-тәрбиесі

болатындығы белгілі. Егеменді Қазақстан Республикасының

болашақ ұрпақтарының сана-сезімін, ұлттық психологиясын,

оның ерте замандағы ата-бабалар салт-дәстүрімен

сабақтастыра тәрбиелеу қазіргі күннің ең өзекті мәселесі

екендігін өмірдің өзі көрсетіп отыр.

Қазіргі мектеп жағдайындағы білім берудің ұлттық

моделіне оқыту мен тәрбие берудің соңғы әдіс-тәсілдерін,

инновациялық технологияны игерген, психологиялық,

педагогикалық жұмыста қалыптасқан, ескі сүрлеуден тез арада

арылуға қабілетті және нақты тәжірибелік іс-әрекет үстінде

өзіндік даңғыл жолын салуға икемді, шығармашылық

педагогикалық зерттеуші болуды талап етеді.

Қазіргі заман ағымына байланысты оқушылардың білімге

қызығуын арттыру үшін мұғалімдерге жаңа талаптар қойылуда.

Сол себепті оқытудың әр түрлі технологиялары жасалып,

мектеп тәжірибесіне енгізілуде. Жан-жақты ізденістің

нәтижесінде білім беру саласында жаңа педагогикалық

технологиялардың саны да, сапасы да өсіп келеді. Технология –

белгілі бір істегі адамның әдісі, шеберлігі. Осы шеберлік

арқылы мұғалімнің өз сабағын оқушыға жоғары сатыда

жеткізуіне мүмкіндік береді. Мұғалім үнемі

шығармашылықпен, ізденіспен жұмыс жасап отырса

жаңашылдыққа жақын болғаны. Өзгелердің үлгісін өз ісінде

пайдалана білсе, оған өзіндік қолтаңбасын қосып отырса –

оқушы тәрбиелеу мен білім берудегі жетістігі сол болмақ.

Қазақстан өз тәуелсіздігін алып, жаңаша құрылымы бар

демократиялық қоғам құруға кіріскеніне біршама уақыт өтті.

Еліміздің болашағын жасайтын жастар білімімен қатар

шығармашылық қасиеті жоғары, өзіндік көзқарасы бар, елге

тұлға болатын азаматтар болуы керек. Ал ол азаматтарды

оқытып, тәрбиелеп шығаратын негізгі орта – мектеп.

Сондықтан қазіргі мектеп ішінара қайта құруларға жол беріп,

көп істерде оң өзгерістерге қол жеткізуде.

Менің де мұғалім ретінде алдыма қойған мақсатым –

оқушыларға ұлттық педагогикалық тәрбие мен білім берумен

қатар олардың шығармашылық қабілеттерін арттыру. Сол

себепті сабақты идеялық жағынан ғылыми негізде, өмірмен

байланысты ұйымдастыру оқушының қызығуын, білім

құмарлығын таныту, әр сабақта оқушыларды ойлануға,

өздігінен ізденіс жасауға баулып, ойын ауызша, жазбаша

жинақтап баяндай білуге, мәдениетті сөйлеуге үйрету арқылы

ұлттық әдет-ғұрыпты бойына сіңіруге дағдыландыру - әрбір

ұстаздың абыройлы борышы.

Қазақ тілі пәні мұғалімдерінің міндеті – мәдениетті түрде

білімді, іскер, жеке тұлғаны дамыту, ұлтымыздың рухын көтеру,

осы мақсатқа жететіндей тиімді жол іздеу. Педагогикалық

психология бойынша оқушының мәдениетін білім, білік, дағды

арқылы дамыту керек. Әр оқушының жеке жұмыс қабілетін

ескеру, сынып тапсырмаларын, үй жұмысын баланың

ерекшеліктерін ескере отырып беру қажет. Мектептің оқу

үрдісіне енгізіліп жүрген технологиялар теориялық тұрғыдан

дәлелденіп, тәжірибеде жақсы нәтиже көрсетіп жүр. Модульдік

оқыту – оқытуды оңтайландыру, тұлғаның мүмкіндігіне даярлық

деңгейін бейімдеу болса, дамыта оқыту – оқушының жеке

тұлғасын, оның біліктерін дамыту. Ал жекелеп (даралап) оқыту

– бұл қабілеттері мен мүмкіндіктерін ашуға, дамытуға жағдай

туғызу, белсенді оқыту – танымдық белсенділігін,

шығармашылығын ұйымдастыру. Сондай-ақ қазақ халқы өзінің

мыңдаған жылғы өмір сүру тәжірибесіне сүйене отырып,

мағынасы терең нақыл сөздер, мақал-мәтелдер және

тұрмыстық салт-дәстүрлері мен әдет-ғұрыптарын қалдырған. Ал

оны күнделікті өтілетін сабақ барысында қалай пайдалануға

болады? Алдымен сабақтың тәрбиелік жағын ерекше ескеріп,

оқушылардың өз халқына деген сүйіспеншілігін арттыру және

оны қалыптастыру үшін мүмкіндігінше халықтық педагогика

элементтерін көбірек пайдалану жағын қарастырамыз. Ол үшін

бағдарламада көрсетілген материалды жоспарлағанда сол

тақырыпқа сай халықтық педагогика элементтерінің қандай

түрін пайдалануға болатындығын қоса жоспарлау қажет.

Мұның өзі сабаққа пайдалануға болатын материалдарды алдын

ала дайындауға мүмкіншілік береді. Сондықтан мұғалімнің

мұндай мәліметтерді жинауы үшін шығармашылықпен жұмыс

істеп, үнемі ізденіс үстінде болуына тура келеді.

Сонымен қатар сабақта халықтық педагогиканы пайдалану

үшін әдет-ғұрып, салт-дәстүр және мақал-мәтел секілді үш

бағыт бойынша сабақты өткізудің жаңа әдістерін жетілдіре

түсуге болады:

Біріншіден, дәстүрлі емес сабақтарды өту арқылы

оқушылардың ой толғауын, білімін, қабілетін кеңейтуге болады.

Білімді даяр күйінде бермей, оқушылардың алдына белгілі бір

мәселені міндет етіп қойып, оны олар халқымыздың озық салт-

дәстүрін пайдалана отырып ізденіп шешуі тиіс. Бұл арқылы

олар проблемалық жағдай туған кезде оны дұрыс шеше білу

тәсілдерін үйренеді. Мұның нәтижесінде өз бетінше өмір сүре

алатын шығармашыл азаматтар тәрбиелейміз.

Екіншіден, оқушыларға қазіргі заман талабына сай жоғары

дәрежеде сапалы білім мен тәрбие беруде халықтық

педагогиканы пайдаланып оқыту – бүгінгі күн талабы. Дамыта

оқытуда баланың ізденушілік-зерттеушілік әрекетін

ұйымдастыру басты назарда ұсталады. Ол үшін бала өзінің

бұған дейін білетін амалдарының, тәсілдерінің жаңа мәселені

шешуге жеткіліксіз екенін сезетіндей жағдайға жетуі керек.