Педагогиканың дамуына үлес қосқан ғалымдар конспектісі

Шетел ағартушылары

Кеңес дәуірінің педагогтары

Қазақ ағартушылары

Чех халқының ұлы педагогы Ян Коменский (1522-1670):«Ұлы дидактика» еңбегімен беки түсті. (1632) Амстердамда.

Тәрбиенің рөлін жоғары бағалаған педагог «Адам тек тәрбие арқылы ғана адам болады», »Адам болу үшін ол білім алуы тиіс», «Білімділер нағыз адам» — деді. «Iлім -нравтылықтың спутнигі» — деді педагог.

Константин Дмитриевич Ушинский (Еңбектері:«Балалар әлемі», «Ана тілі», «Педагогикалық антропология» ) « Өз шығармаларында педагогиканың әрі ғылым, әрі тәрбие өнері екендігін, тәрбие мақсатымен тәрбиелеудің халықтығы туралы идеяны және жеке адамды тәрбиелеу теориясын, дидактиканы мұғалімдерге қойылатын талаптар сияқты педагогиканың күрделі де түбірлі мәселелерін ғылым негізінде шешті, өзінің прогресшіл педагогикалық жүйесін құрды»

Шохан Уәлиханов (1835-1865) «Тек ақиқат білім ғана адамға күдік туғызбайды, ол өмірді бағалауға, тұрмыс құруға үйретеді.»

Діни бағыттағы медреселер мен ел билеуші әкімдер, тілмаштар дайындайтын мектептердің ашылуын көздеді.

Батыс Еуропада ағылшын философы Джон Локк (1632-1704): «Тәрбие туралы ойлар» деген еңбегінде тәрбиенің психологиялық негіздеріне, адамгершілік тәрбиесіне көбірек көңіл бөлді». Баланы «таза тақтаға» теңеді.

Н.К.Крупская (1869-1939) «Айрықша көңіл бөлген мәселелерінің бірі – оқыту теориясы. Кеңес мектебінде оқушылардың өзін-өзі басқарудағы мақсаты мен міндеттерін белгіледі.»

Ағартушы-педагог Ыбырай Алтынсарин (1841-1889) Орыс педагогтарының үлгісімен орыс-қазақ мектептеріне арнап Ы.Алтынсариннің өзі екі оқу құралын «Қазақ хрестоматиясын» (1889) және «Қазақтарға орыс тілін үйретудің бастуыш құралын» (1889) жазып, бұларды қазақ-орыс мектептеріне төлтума оқулық ретінде ұсынды. Торғайда-қолөнер, Қостанайда- ауыл шаруашылығы училищелері, Ырғызда- қазақ қыздарына арнап мектеп-интернат ашты.

Ежелгі Греция философиясында көрнекті өкілі Демокрит (460-370 жж. Б.э.д.)- балалар тəрбиесі бойынша алғашқы нұсқаулар кітабын жазған. Сол уақыттың өзінде ол: «Табиғат жəне тəрбие мегзес. Дəлірек айтсақ, тəрбие адамды қайта жасайды жəне оны өзгерте отырып, болмыс табиғатын түзеді… Жақсы адам болу табиғат ықпалынан гөрі тəрбиеге көбірек тəуелді».

Василий Александрович Сухомлинский (1918-1970) өзінің педагогикалық жүйесінде әрбір оқушының жеке басының жан-жақты дамуының, дара ерекшеліктерінің, бейімділігінің, қызығушылығының, тағы басқа қабілеттерінің жетілуіне бағытталған оқу-тәрбие процесін ұйымдастырды. «Павлыш орта мектебі», «Балаға жүрек жылуы», «Ұжымның құдіретті күші», «Мектептің жас директорымен сырласу», «Ұлыма хат»

Ұлы ақын Абай Құнанбаев (1845-1904) «Жастарды халқының әдет-ғұрпы, салт-санасы, дәстүрінен тәлім-тәрбие алуға шақыруы дүниежүзілік педагогика классиктерінің ой-пікірлерімен үндеседі.» «Ғақлия» сөздері педагогикалық ой-пікірлерге толы.

Францияда Жан-Жак Руссо (1712-1778) -баланы табиғат арқылы, табиғаттай жетілдіре тәрбиелеуге көңіл бөліп, баланы жазалауға қарсы болды, қатаң таяқ тәртібіне қарсы «еркін тәрбие» идеясын ұсынды.

В. А. Сухомлинский «Жастарды адамгершілікке» тәрбиелеудің проблемаларын» зерттеді. Еңбектері басты да күрделі міндеттерді шешу — барлық жастарға орта білім беруге арналған. Ол халықтық педагогиканың үлгісіне сүйенеді. Ол халықты нағыз тірі құрал ретінде педагогикалық даналықтың көзіне айналдыра отырып зерттеді.