Перпендикуляр және көлбеу, 10 сынып геометриясы

ҚР білім және ғылым министрлігі

АЛМАТЫ ОБЛЫСТЫҚ БІЛІМ басқармасы

алматЫ экономиКАЛЫҚ колледжІ

«Перпендикуляр және көлбеу» тақырыбы бойынша оқытудың «Үшөлшемді әдістемелік жүйе (ҮӘЖ)» педагогикалық технологиясын қолдана отырып «Математика» пәні бойынша жүргізілген сабақтың

ӘДІСТЕМЕЛІК ӘЗІРЛЕМЕСІ

Орындаған: Т.А.Атыханов

АЛМАТЫ, 2017

ТҮСІНІКТЕМЕ

Оқытудың «Үшөлшемді әдістемелік жүйе (ҮӘЖ)» педагогикалық технологиясының маңыздылығы:

Әдістемелік жүйенің барлық компоненттерінің (мақсат, мазмұн, әдіс-тәсілдер, формасы мен құралдарының) үшөлшемділігінде. Оның мәні: әдістемелік жүйенің әр компонентінің үш деңгейде бір-бірімен тығыз байланыста болуында. Соның ішінде бірінші кезекте, үш меңгеру деңгейлерінің мақсаттары бірінен-бірі туындайды және біртіндеп жететін аралық нәтижелері болжамды түрде (белгілі бір балл санымен өлшенетіндей етіліп) нақты қойылады. әрбір деңгейдің мақсаттарына сәйкес, бірін-бірі толықтыратын, тереңдететін және күрделендіріп отыратын деңгейлік тест тапсырмалар тізбегі іріктеледі.

ҮӘЖ технологиясын оқытудағы нәтиже:

ҮӘЖ технологиясын оқыту үдерісінде қолдану барысында:

зерттеушілік әдіс арқылы өз бетімен білім алуға дағдыланады

міндетті түрде әр тақырып бойынша бағаланады.

Ол үшін сабақтың соңында бірін-бірі толықтырып, тереңдетіліп, күрделеніп отыратын үш деңгейлік тест тапсырмалары орындалады. Орындау барысында студент қабілетіне қарай, оған сәйкес балл жинайды. Бірінші деңгейдің барлық тапсырмалары дұрыс орындалса 5 балл, екінші деңгей үшін 4 балл, үшінші деңгей үшін 3 балл қосылып, барлығы 12 балл жинаса, оның білім, біліктілік деңгейі «берік» деп бағаланады және ол дәстүрлі оқытудағы «бестік» бағасына сәйкес келеді. Мұндай әр студентпен әр пәннің тақырыбы бойынша кері байланысты міндетті түрде жүргізіліп, тиісті бағасын қою – оқытудың «үшөлшемді әдістемелік жүйесі» технологиясының айрықша белгісі мен басқа технологиялардан артықшылығы болып табылады. Нәтижесінде әр студент барлық пәннен:

екіліксіз оқуға кепілдік алады

студенттің бір бағытта болса да қабілеті ашылады (қабілетсіз бала болмайды)

дарынды бала жан-жақты дамуға мүмкіндік алады

рейтинг жүйесі бойынша «қосу» әдісімен балл жинау арқылы оқуға деген қызығушылығы артады.

ҮӘЖ технологиясы – денсаулық, психика сақтаушы технологиялар қатарынан табылады. Дәстүрлі бес балдық бағалау «азайту» амалымен жүргізіледі («бес» ала алмасаң – «төрт» немесе одан да төмен «баға» қағидасына сәйкес), студенттердің жүйкесін тоздыратын, оқуға деген ынтасын жоятын «жазалау» әдісімен бағаланады)

түлектер кәсіби бағдарланады

өмір бойы өзіне қажетті білім ала алатын құзыретті тұлға қалыптасады.

Аталмыш технология оқу орындарында кеңінен қолданыс табуда. Жалпы, сапа (С) түсінігі қол жеткен нәтиже (Н) мен көздеген сабақ мақсатының (М) қатынасы ретінде қарастырылатындықтан (В.П. Беспалько), олар бір ортақ өлшем бірлікпен өлшену керек, мысалы бұл технология жағдайында 12 баллмен өлшенеді.

Егер, студент тақырыпты меңгеру нәтижесінде тек алғашқы екі деңгейдің ғана тапсырмасын орындай алып, барлығы 9 балл жинаса (Н=9 балл), онда оның тақырыпты меңгеру сапасы төмендегі формула бойынша есептеледі: С = Н / М * 100% = 9 / 12 * 100% = 75%.

Әр тақырыптық нәтижелерді арнайы журналға тіркеп, оларды мониторинг бетіне белгілеп отырса, студенттің колледж іргесінде оқыған уақыттағы оның даму динамикасын үздіксіз қадағалап отыруға және болашақтағы даму траекториясын болжауға (диагностика жасауға) мүмкіндік туады.

нәтижеге бағытталған бәсекеге қабілетті сапалы білім алуға жағдай жасалады

білім беру жүйесінің дамуын болжауға және қадағалауға (мониторинг жүргізуге) қолайлы жағдай туады

білім беру жүйесінің сапасын әділ бағалайтын ұлттық бағалау жүйесі құрылады («қосу» әдісімен жүргізілетін 12-балдық, рейтинг жүйесі).

Көкейкестілігі:

Шығармашылық қабілетін барынша ашып, толыққанды қоғам құруға өзінің бар қабілетін, мүмкіндігін жұмсайтын шығармашылық қабілетті жеке тұлға қалыптастырады.

Барлық студент барлық пәндерден бірінші деңгейдің тапсырмаларын толық орындап, «сынақтан өтуге міндетті» болғандықтан жүз пайыздық үлгерімге қол жеткізеді. Жеке басының қабілетіне сәйкес бағыттағы пәндерді толық және терең меңгеріп жүйелі түрдегі берік білім алуына қолайлы жағдай туады. Дарынды студенттер барлық пәндерден төртінші шығармашылық деңгейден көрінетін болады.

Қызығушылықты ояту: үйрету үрдісі – бұрынғы білетіні мен жаңа үйретілетін білімді ұштастыру. Үйренуші жаңа ұғымдарды, түсініктерді, бұрын өзі білетін білімін жаңа ақпаратпен толтырады, кеңейте түседі. Ойды қозғау, ояту, ми қыртысына тітіркендіргіш арқылы әсер ету жүзеге асады. Осы кезеңге: топтау, түртіп алу, ойлану, жұпқа талқылау, болжау, әлемдік шеңбер т.б. әдістер жинақталған. Негізгі мақсаты – үйренушінің белсенділігін артыру.

Ал оқытушының басты міндеті – студенттердің әрбір ұғымды, терминді, заңдылықтарды жаттанды қабылдамай терең ұғынып, теориялық білімдерін есеп шығаруда, тәжірибеде қолдана білуге, дәлелдеуге, талдау жасауға үйрету. Бұл мақсата оқытушының үнемі ерінбей–талмай ізенуді,дидактикалық әдістемелік жағынан өз деңгейін жетілдіруді, сабақ өткізудің тиімді жолдары мен әдістерін қарастыруды талап етеді. Осы тұрғыдан алғанда өз сабақтарымды өткізу барысында оқыту мен тәрбиелеудің әр түрлі формаларын іздестіре қолданып, сол арқылы студенттердің оқуға деген белсенділіктерін арттырып, шығармашылық ізденісіне жол ашуға баса назар аударамын. Сондықтан әр сабақты жоспарлағанда мына жағдайларға көңіл бөлемін:

сабақтың мазмұны

оның өткізілу әдістері мен тәсілдерін таңдау

сабақтың нәтижелілігі.

Оқытушының шығармашылық жұмысы ең алдымен сабаққа даярлықтан басталады.Сабақ жоспарын жасағанда студенттердің қаблеттері мен ерешеліктерін , студенттердің жеке психологиясын ескере отырып, сабақ өткізудің тиімді жолы қарастырылады.

Студент ізденісі ең алдымен өз бетімен жұмыс істеуін әр түрлі деңгейде ұйымдастыру, жеке тапсырмаларды беру арқылы ойлау қаблеттерін арттыру негізінде жүзеге асады. Өз бетімен жұмыстарды мақсатына қарай оқыту, жаттықтыру, дамыту, қайталау, іздену, бағалау, бекіту деп бөлінеді.

Студенттерге терең де тиянақты білім беру оқытушының басты мақсаты.

Қазіргі таңда білім сапасын арттыру әр оқытушының нақты жоспарда шығармашылықпен жұмыс жасауы, іздемпаздықпен еңбектене білуінде.

Оқытудың әдіс – тәсілдерін сабақта қолдану студенттердің ойлау қабілетінің дамуына әсер етеді.

Қай әдісті пайдаланса да, мақсат бағдарламадағы материалдың мазмұнын шәкірт ойына сіңіру. Математика пәні бойынша студенттерге теориялық білім берумен қатар есептер шығару арқылы да, ойлау қабілеттерін дамытады және оқытушы әрбір студенттің қабылдау қабілетіне қарай жұмыстың түрін тауып сол тақырыпты игертуді көздейді.

№ 59 сабақ жоспары

аралас

Топ:

ИС 1-1

Мерзімі:

“31”мамыр 2017жыл

Кабинет:

Сабақтың технологиялық картасы

жаңа сабақты түсіндіру сабағы

Сабақтың тақырыбы:

Перпендикуляр және көлбеу. Түзу мен жазықтықтар арасындағы бұрыш

Сабақтың мақсаты:

«Оқушының функционалдық сауаттылығын дамытуға жағдай жасау (ІІ кезеңде) және функционалдық сауаттылығының даму деңгейін критериалды бағалау арқылы өлшеу (ІІІ кезеңде)»

Міндеттері:

Білімділік

тақырыпты топтық жұмыс барысында зерттеуге үйрету, теориялық материалдарды нақты есептер шығарту арқылы нүктеден жазықтыққа дейінгі ара қашықтықты, көлбеу және көлбеу проекциясы туралы ұғымға түсінік беру , екі жазықтықтардың ара қашықтықтарын анықтай білуді меңгерту, рефлексия жасату және жеке басының қол жеткізген білім, біліктілік, құзыреттілік деңгейін, яғни нәтижесін, «қосу» әдісі бойынша әділ бағалау;

Дамытушылық

деңгейлік тапсырмаларды әр оқушының қабілеті жеткенінше біртіндеп орындатуға жетелеу, жағдай жасау.

Тәрбиелік

Оқушыларды ұйымшылдыққа, ұқыптылыққа, дәлдікке тәрбиелеу, өздігінше жұмыс істеуге дағдыландыру

Сабақтың типі:

аралас

Оқыту әдісі:

Оқытудың үшөлшемді әдістемелік жүйесі педагогикалық технологиясын қолдану

Оқыту түрі:

жеке, топтық

Білім-біліктілікке қойылатын талаптар

Студент білуі тиіс:

түзу мен жазықтықтың параллельдік белгілерін

стеоеометрия аксиомаларын және салдарларын түзу мен

түзу мен жазықтықтың перпендиклярлық белгілерін

Студент меңгеруі тиіс:

математиканың негізгі ба-ғыттарын анықтауды;

көлбеу мен перпендикуляды анықтауды

нүктеден жазықтыққа дейінегі ара қашықтықты

Көрнекіліктер:

интерактивті тақта,жұмыс дәптерлері

САБАҚ КЕЗЕҢДЕРІ

I.

Ұйымдастыру кезеңі

(10 минут)

Студенттерді тынышталдырып, сабаққа қатысуын тексеру,алдыңғы сабақты қортындылап, студенттер білігін бағалау,үйге берілген көпір тапсырмасының орындалуын тексеру

І кезең бойынша -Оқытушы алғашқы 7-10 минутта: а) ұйымдастыру сәтін өткізеді;

б) өткен тақырып бойынша берілген деңгейлік тапсырмаларды үйде аяқтап орындап келу дәрежесі тексеріледі; «… Нақты өмір құбылыстарының қай бағытында болмасын математика қолданылмайтын бірде бір сала жоқ…» Н. И. ЛобачевскийСондықтанда математиканы оқып, үйренудегі бүгінгі сабағымыздың мақсаты: Функцияны жеке бағыттарда зерттеу бойынша алған білімімізді жалпылап, қорытынды зерттеу схемасын жасау және графигін салуды үйрену. Ал, бұл мақсатқа жету үшін алдыңғы алған білімдерімізге сүйенеміз. в) «Көпір» тапсырмаларын тексереді (алдымен жеке тексеріп шығады, сосын фронталды тексереді).Оқушыларға жұмыс дәптері үлестіріліп беріледі.

II.

Пән мақсатымен және қызметімен таныстыру

Жаңа сабақ тақырыбымен, мақсатымен таныстыру.

Жаңа сабақты түсіндіру (50 минут)

ІІ кезең бойынша - (топтық жұмыс) жаңа сабақты топтық жұмыс барысында оқушылардың өз бетімен меңгеруіне жағдай жасау: функцияның графигін туынды көмегімен салу мақсатына жету үшін оқушылар алты қадам бойынша жұмыс жасайды. а) оқушылар төмендегі «Білу», «Түсіну», «Талдау», «Жинақтау» тәсілдеріне сәйкес тапсырмаларын өздері толтырады;

ә) жауаптарын мұғаліммен бірге талдайды. Нәтижесі ауызша марапатталады.

ІІІ. Жаңа сабақты бекіту (30 минут)

ІІІ кезең бойынша - (кері байланыс – бағалау кезеңі): Жеке жұмыс. Жоғарыда меңгерген мазмұнды үш деңгейге іріктеп (әр деңгейдің білімділік, біліктілік, яғни құзыреттілік деңгейін анықтайтын тапсырмалар) оларды біртіндеп орындату арқылы балл жинату барысында оқушының құзіреттілік деңгейін анықтап, әділ бағалау жүзеге асырылады. Бұл тапсырмаларды оқушылар сабақтың соңына дейін қалған 30 минуттың 27 минутында орындайды + 3 минут қортынды жасалады. Оқушылардың алған баллдары ашық журналға қойылып отырады.

Қалған тапсырмаларлы үйде аяқтап келеді. Қортынды балл саны дәстүрлі бағаға айналдырылып, келесі сабақтың басында сынып журналына қойылады, мониторингке тіркеледі.

1-аралық нәтиже: Бірінші деңгейде қалыптасқан құзіреттілік (білім, біліктілік) деңгейінің сапалық өлшемі (бірінші аралық өлшемі): – «дұрыс», «толық» деген білім сапасының түрлерімен сипатталады (Ю.К.Бабанский). Оқушының бұл алғашқы қадам нәтижесінің сандық өлшемі – бес балл = «сынақтан өтті» = «қанағаттандырарлық» білім деңгейінің өлшемі = «3» журналға қойылады, егер келесі деңгей тапсырмаларын меңгере алмасa.

2- аралық нәтиже: Екінші деңгейде қалыптасқан құзіреттілік деңгейдің сапалық өлшемі (екінші аралық өлшемі): – оқушының бірінші деңгейдегі «дұрыстылық» пен «толықтылдық» деп аталатын білім сапасының түрлеріне «тереңділік» пен «әрекеттілік» сияқты түрлері қосылады. Білім, біліктілік сапасының сандық өлшемі – алғашқы жинаған бес баллға + 4 балл = 9 балл = «4» , яғни «жақсы» деген баға журналға қойылады, егер оқушы келесі деңгейді меңгере алмаса.

3-нәтиже:Үшінші деңгейдің нәтижесі (түбегейлі көзделген нәтиже): алғашқы екі деңгейде жинаған 9 баллға + 3 балл =12 балл = «5» журналға қойылады. Оқушының білім сапасы білім стандарты көлемінде «дұрыс», «толық», «әрекеттілік» пен «тереңділік»-ке «жүйелілік» пен «саналылық» қосылып, барлығының жиынтығы «берік» білім болып саналады (Ю.К. Бабанский).

IV.

Бүгінгі сабаққа қорытынды жасау, ІІІ кезеңнің қалған тапсырмаларлы үй тапсырмасы ретінде беріледі.

Дәріс №59

Перпендикуляр және көлбеу.

Жазық пен онда жатпайтын нүкте берілген болсын. Берліген нүктеден берілген жазықтыққа түсірілген перпендикуляр деп берілген жазықтық нүктесімен қосатын және жазықтыққа перпендикуляр түзуде жатқан кесіндіні айтады. АВ кесіндісі α жазықтығына перпендикуляр. Бұл кесіндінің жазықтықта жатқан ұшы

(В нүктесі) перпендикулярдың табаны деп аталады. Нүктеден жазықтыққа дейінгі қашықтық деп осы нүктеден жазықтыққа түсірілген перпендикулярдың ұзындығын айтады. Берілген нүктеден берілген жазықтыққа жүргізілген көлбеу деп жазықтыққа перпендикуляр емес, бір ұшы берілген нүктеде, екінші…