План по биологии: учебное планирование

БИОЛОГИЯ

6-сынып (барлығы 68 сағ, аптасына 2 сағ) № Тақырыптың атауы 1. Оқушы нені білуі керек

2. Оқушы нені орындай алуы керек

Сағат

саны

Күні

Кіріспе (1 сағат).

1. Ботаника - өсімдіктер туралы ғылым. Жер бетінде өсімдіктердің көптүрлілігі туралы жалпы мәліметтер. Ботаникалық білімнің негізгі қолданылуы. Өсімдіктердің табиғаттағы және адам өміріндегі маңызы. Қазақстанда кең таралған өсімдіктер.

1. Жер бетінде өсімдіктердің көптүрлілігі туралы жалпы мәліметтерді біледі. 2. Қазақстанда кең таралған өсімдіктердің адам өміріндегі маңызын талдай алады.

І тарау. Өсімдіктермен жалпы танысу (3 cағат).

2. Мәдени және жабайы, біржылдық және көп жылдық, дәрілік және әсемдік өсімдіктер. Өсімдіктердің тіршілік формалары: ағаштар, бұталар, бұташықтар, шөптесін өсімдіктер. 1. Өсімдіктердің тіршілік формалары өсімдіктердің белгілері, өсімдіктердің тіршілік, жағдайларын зерттейді.

2. Бөлме жағдайындағы, баудағы, саябақтағы, бақшадағы және мектеп учаскесіндегі өсімдіктерді күтіп баптау жұмысын жасай алады.

3. Өсімдіктердің белгілері. Гүлді өсімдіктер. Гүлді өсімдіктердің мүшелері. Өсімдіктер тірі организм және биожүйе ретінде. Тұқымды және споралы өсімдіктер.

№ 1 зертханалық жұмыс. Споралы және тұқымды (ашықтұқымды және жабықтұқымды) өсімдіктер: көкек зығыры, қырықжапырақ, кәдімгі қарағай, жұмыршақ, қызанақ.

4. Өсімдіктердің тіршілік жағдайлары, оларға әсер ететін негізгі экологиялық факторлар. Өсімдіктердің тіршілік орталары. Өсімдіктердің көптүрлілігі. Өсімдіктердің табиғи жағдайлардағы өзгерістері, олардың өсімдік тіршілігіндегі маңызы. Өсімдіктердің табиғаттағы және адам өміріндегі маңызы.

Топсеруен: 1. «Айналамыздағы өсімдіктер әлемі». 2. «Өсімдіктер тіршілігіндегі күзгі құбылыстар».

Практикалық жұмыс. Бөлме жағдайындағы, баудағы, саябақтағы, бақшадағы және мектеп учаскесіндегі өсімдіктерді күтіп баптау.

ІІ бөлім. Өсімдік жасушасының құрылысы

(5 сағат). 5. Ұлғайтқыш құралдар: микроскоп, ұлғайтқыш әйнек. Ұлғайтқыш құралдарды қолдану тәсілдері. Препараттар даярлау. Материалдар және құрал жабдықтар. Қауіпсіздік техникасы.

№ 2 зертханалық жұмыс. Ұлғайтқыш құралдармен және зертханалық құрал-

1. Жасуша - өсімдік организмінің негізгі құрылым бірлігі. Өсімдік жасушасының құрылысы. Жасуша құрамындағы органикалық заттар.Өсімдік ұлпаларының түрлерін

саймандармен танысу. жақсы игереді.

2. Элодея жапырағын, жапырақ өңін мысалға алып өсімдік жасушасының құрылысына зерттеу жасай алады.

6. Жасуша - өсімдік организмінің негізгі құрылым бірлігі. Өсімдік жасушасының құрылысы: қабықша, цитоплазма, ядро, пластидтер, жасуша шырынына толы вакуоль, қосындылары. Пішіні мен мөлшері бойынша жасушалардың алуантүрлілігі.

№ 3 зертханалық жұмыс. Пияз өңінің, жапырақ эпидермисінің микропрепараттарын даярлау.

7. Жасушалардың тіршілік әрекеттері. Жасушаның өсуі және бөлінуі. Жасушаның тыныс алуы және қоректенуі. Цитоплазманың қозғалысы. Жасушалардың тіршілік әрекеттерінің қоршаған орта жағдайларына тәуелділігі.

№ 4 зертханалық жұмыс. Элодея жапырағын, жапырақ өңін мысалға алып өсімдік жасушасының құрылысын зерттеп білу.

8. Жасуша құрамындағы органикалық заттар: көмірсулар, нәруыздар, майлар және бейорганикалық заттар: су, тұз ерітінділері. Қоректік заттардың қорға жинақталуы.

9. Ұлпалар туралы түсінік. Өсімдік ұлпаларының түрлері: түзуші, жабын, негізгі (ассимиляциялық және қорға жинақтаушы), өткізгіш, механикалық ұлпалар. Өсімдік мүшелерінің жасушалық құрылысы. Өсімдік — көпжасушалы организм.

ІІІ бөлім. Гүлді өсімдіктердің мүшелері, жемістер және

тұқымдар (14 сағат). I тарау. Тұқым (2 сағат). 10. Тұқымның сыртқы және ішкі кұрылысы. Тұқымның типтері. Даражарнақты және қосжарнақты гүлді өсімдіктердің тұқымдарының құрылысы. №5 зертханалық жұмыс. Даражарнақты және қосжарнақты өсімдік тұқымдарының құрылысы. Көкөніс дақылдарының алуантүрлі тұқымдарымен танысу.

1. Тұқымның сыртқы және ішкі кұрылысы. Тұқымның типтерін түсінеді. 2. Тұқымның органикалық және бейорганикалық заттары. Тұқымдағы өсімдік ұрығы. Тұқымдардың алуантүрлілігі. Тұқымдардың өнуі, топыраққа сіңіру тереңдігін есептей алады.

11. Тұқымның органикалық және бейорганикалық заттары. Тұқымдағы өсімдік ұрығы. Тұқымдардың алуантүрлілігі. Тұқымдардың өнуі, топыраққа сіңіру тереңдігі. Тұқымдардың таралуы, шаруашылық маңызы.Тест

II тарау. Тамыр (3 сағат). 12. Өсімдіктің вегетативтік мүшесі ретінде тамырдың сыртқы және ішкі құрылысы.

№6 зертханалық жұмыс. Өскіндерден тамырдың сыртқы құрылысын зерттеп білу (ас бұршақтың, асқабақтың, үрме бұршақтың және бидайдың).

1. Өсімдіктің вегетативтік мүшесі ретінде тамырдың сыртқы және ішкі құрылысын жақсы меңгереді

13. Тамыр аймақтары: бөліну, созылу, сору, өткізу. Тамырдың ұшы – тамыр оймақшасы. Тамырдың өсуі. Тамыр түктері, олардың тамыр және бүкіл өсімдіктің тіршілік әрекеттеріндегі рөлі.

№7 зертханалық жұмыс. Тамырдың өсу (созылу) аймағын тауып анықтау.

2. Тамырдың өсу (созылу) аймағын тауып анықтау. 14. Тамырдың түрлері (негізгі, жанама, қосалқы). Тамыр жүйесінің типтері: кіндік және шашақ тамырлар. Атқаратын қызметіне байланысты тамырдың маңызы: өсімдіктің қоректенуі, топыраққа бекінуі, көбеюі, қоректік заттарды қорға жинақтауы. Атқаратын қызметіне байланысты тамырдың түрөзгерістері.

№8 зертханалық жұмыс. Тамырдың түрөзгерістері.

Ш тарау. Өркен (5 сағат). 15. Өсімдік өркендерінің құрылысы мен маңызы. Бүршік – өсімдіктің ұрықтық (бастапқы) өркені. Вегетативтік және генеративтік бүршіктер. Бүршіктен өркеннің дамуы. Жылдық өркен. Өсімдіктің бұтақтануы. Бұтақтануды көбейтудің тәсілдері.

№ 9 зертханалық жүмыс. Вегетативтік және гүл бүршіктерінің құрылысы.

1. Өсімдік өркендерінің құрылысы мен маңызы. Бүршік – өсімдіктің ұрықтық (бастапқы) өркені. Вегетативтік және генеративтік бүршіктерді жіктеп талдайды.

2. Ағаштың көлденең кесіндісіндегі жылдық сақиналарды қарау және анықтай алады.

16. Жапырақ өркеннің бүйірлік жанама мүшесі. Жапырақтың сыртқы және ішкі құрылысы. Жапырақтың жұмсақ бөлігі және жабындық ұлпа. Лептесіктер. Жапырақтың алуантүрлілігі, олардың өсімдік тіршілігіндегі рөлі. Жапырақ - өсімдіктің фотосинтез жүретін арнайы мүшесі, су булану және газ алмасу. Жапырақтың түр өзгерістері.

№10 зертханалық жұмыс. Жапырақтың сыртқы құрылысы. Жапырақтағы лептесіктерді табу.

№11 зертханалық жұмыс. Жапырақтың ішкі құрылысы. Жапырақтың түрөзгерістері.

17. Сабақ - өркеннің негізгі бөлігі және қоректік заттарды өткізу мүшесі. Сабақтың буындары мен буынаралықтары. Сабақтың ішкі құрылысы. Сабақтың бойлап және жуандап өсуі. Камбийдің рөлі. Жылдық сақиналар.

№ 12 зертханалық жұмыс. Ағаштың көлденең кесіндісіндегі жылдық сақиналарды қарау.

18. Өркеннің көптүрлілігі: вегетативтік және генеративтік, жерүстілік және жерастылық, қысқарған және ұзарған өркендер. Өркеннің түрөзгерістері.

№13 зертханалық жұмыс. Тамырсабақтың, түйнектің және пиязшықтың құрылысын қарау.

19. Қыс кезіндегі өсімдік өркендері. Қыс кезіндегі жапырағын тастаған ағаштар және бұталармен, ағаштардағы және шөптесін өсімдіктердегі қайта жаңаратын бүршіктермен танысу. Тест

Топсеруен. 1. Өсімдіктің қысқы тіршілігі.

Жапырағын тастаған ағаштар мен бұталар.Тестік бақылау.

IV тарау. Гүл, жеміс (4 сағат).

20. Гүл, оның құрылысы мен маңызы. Гүлсерігі. Тостағанша. Күлте. Гүлдің негізгі бөліктері: аналығы және аталығы. Даражарнақты және қосжарнақты өсімдік гүлдерінің ерекшеліктері. Гүлшоғырлары, олардың биологиялық маңызы.

№14 зертханалық жұмыс. Гүлдің құрылысын қарау.

1. Гүл, оның құрылысы мен маңызы. Гүлсерігі. Тостағанша. Күлте. Гүлдің негізгі бөліктерін түсінеді , біледі.

2. Бунақденелілермен және желмен тозаңданатын өсімдіктердің гүлдерін салыстыру.

21. Өсімдіктердің гүлдеуі және тозаңдануы. Тозаңданудың түрлері (өздігінен тозаңдану, жел, бунақденелілер, су, құстар арқылы айқас тозаңдану және қолдан тозаңдандыру).

№15 зертханалық жұмыс. Бунақденелілермен және желмен тозаңданатын өсімдіктердің гүлдерін салыстыру.

22. Жемістердің түзілуі; өсімдіктердің тұқым арқылы көбеюі және таралуы. Жемістің түрлері: құрғақ және шырынды, қақырайтын және қақырамайтын, біртұқымды және көптұқымды жемістер.

23. Тірі организм ретінде өсімдік мүшелерінің өзара байланысы. Өсімдіктер және қоршаған орта.

Топсеруен. 1.Терезе алдындағы өсімдіктер әлемі.

ІV бөлім. Өсімдіктердің негізгі тіршілік әрекеттері (6 сағат).

24. Топырақтан суды және минералды заттарды сіңіру. Органикалық және минералдық тыңайтқыштар. Фотосинтез, күннің жарығы мен хлорофиллдің осы процестегі рөлі. Күн энергиясын органикалық заттардың химиялық байланыстарында қорға жинақтайтын автотрофтылар ретінде жасыл өсімдіктердің рөлі.

1. Топырақтан суды және минералды заттарды сіңіру. Органикалық және минералдық тыңайтқыштар туралы біледі.

2. Бөлме өсімдіктерін қалемшелеу жолдарын жасай алады.

25. Өсімдіктердің тыныс алуы. Олардың оттекті сіңіріп, көмірқышқыл газы мен суды бөліп шығаруы. Өсімдіктің тыныс алу процесінің қоршаған орта жағдайларына тәуелділігі.

26. Жасыл өсімдіктердің ғарыштық рөлі: органикалық заттарды түзу, энергияны жинақтау, көмірқышқыл газы мөлшерінің тұрақтылығын сақтау және атмосферада оттекті молайту, жерде топырақ түзілу әрекетіне қатысу.

27. Өсімдік тіршілігіндегі судың рөлі. Суға қатынасы бойынша өсімдіктердің экологиялық топтары.

28. Өсімдіктердің жынысты және жыныссыз көбейуі, оның биологиялық маңызы. Өсімдіктердің ұрықтануы мен зиготаның түзілуі туралы түсінік. Вегетативтік көбею, оның түрлері және табиғаттағы биологиялық рөлі, өсімдік шаруашылығында пайдалану.

№16 зертханалық жұмыс. Бөлме өсімдіктерін қалемшелеу.

29. Өсімдікттердің өсуі және дамуы. Өсімдіктердің өсуі мен дамуының қоршаған орта жағдайларына тәуелділігі. Өркен мен тамырдың өсуге бағытталуы. Өсімдік дамуының кезеңдері (ұрықтық, жастық, жетілу және қартаю). Өсімдік тіршілігінің ұзақтығы.

V бөлім. Өсімдіктер дүниесінің негізгі бөлімдері (21 сағат).

30. Өсімдіктер систематикасы туралы түсінік. Өсімдіктер дүниесі. Оның дүние тармақтарына бөлінуі: Дүние тармағы, Бөлімдер, Класстар, Тұқымдастар, Туыстар, Түрлер. Түр — өсімдіктер систематикасының негізгі бірлігі.Тестік бақылау.

1. Өсімдіктер систематикасы туралы

түсінік. Өсімдіктер дүниесі. Оның дүние тармақтарына бөлінуін біледі және түсінеді.

2. Дүние тармағы, Бөлімдер, Класстар,

Тұқымдастар, Туыстар, Түрлер. Түр — өсімдіктер систематикасының негізгі бірлігі екендігін талдап жіктей алады.

V тарау. Балдырлар бөлімі (2 сағат).

31. Балдырлардың бөлімдері. Біржасушалы және көпжасушалы балдырлардың жалпы сипаттамасы.

№17 зертханалық жұмыс. Бір жасушалы және көпжасушалы балдырлардың микроскоптық және сыртқы құрылысы.

32. Тұщы су және теңіз балдырларының көптүрлілігі. Балдырлардың табиғаттағы және халық шаруашылығындағы маңызы.

VI тарау. Мүктәрізділер бөлімі (2 сағат).

33. Мүктердің әртүрлілігі. Жоғары сатыдағы споралы өсімдіктер ретінде жасыл мүктердің жалпы сипаттамасы. Мүктердің көбейуі және дамуы.

№18 зертханалық жұмыс. Мүктердің сыртқы құрылысы. Зертханалық жұмыстың нәтижесін қорытындылау.

1. Жоғары сатыдағы споралы өсімдіктер ретінде жасыл мүктердің жалпы сипаттамасын біледі.

2. Қырықжапырақтардың, қырықбуындардың және плаундардың жоғары сатыдағы споралы өсімдіктердің көбейуі және дамуын ажырата алады.

34. Шымтезек мүгі. Мүктердің табиғаттағы және халық шаруашылығындағы маңызы. Мүктәрізді өсімдіктерді қорғау. Тест

VII тарау. Қырықжапырақтәрізді өсімдіктер бөлімі (3 сағат).

35. Қырықжапырақтардың, қырықбуындардың және плаундардың жоғары сатыдағы споралы өсімдіктер ретінде жалпы сипаттамасы, көбейуі және дамуы. Қырықжапырақтәрізділердің өткен замандарда өркендеп өсіп кең таралуы. Қазіргі қырықжапырақтәрізділердің табиғаттағы және адам өміріндегі маңызы.

№19 зертханалық жұмыс. Қырықжапырақтәрізділердің сыртқы құрылысы.

36. Қырықбуындардың құрылысы, көбейуі және дамуы. Қырықбуындардың табиғаттағы және адам өміріндегі маңызы.

37. Плаундардың құрылысы, көбейуі және дамуы. Плаундардың табиғаттағы және адам өміріндегі маңызы.

VIII тарау. Ашық тұқымды өсімдіктер бөлімі (4 сағат).