Психологиядан икемділікті анықтау тесті, 11 сынып

Д.Голландтың мамандыққа икемділікті анықтау тесті.

Мақсаты: Адамның жеке тұлғалық ерекшеліктеріне байланысты қандай саладағы мамандықтарға жақын екенін анықтау. Бұл мақсатпен Д.Голланд ұсынған әлеуметтік бағыттылық типін анықтау тестін пайдалануға болады. Тест алдын-ала даярлаған бланкіге толтырылған. Бланкідегі әр түрлі мамандықтар жұптастырылып келтірілген.

Нәтижесін талдау

Голландтың көзқарасы бойынша әр адамның мамандықты таңдауы және оған икемділік білдіруі, кәсіптік шеберлікке жетуі,өз кәсібіне қанағаттанушылығы, тұрақтылығы, т.б. көрсеткіштері ең бірінші кезекте жеке адамның кәсіптік типіне байланысты деп тұжырымдайды.Оның айтуынша әр мамандық өкілдері-біркелкі,бір-біріне ұқсас көрсеткіштері бар тұлғалар. Әр мамандық өзіне тұлғаның жалпы өмірге деген көзқарасы, қабілеті, тіл байлығы, экстраверсия және интроверсиялығы,әлеуметтілігі, интеллектуалдық икемділігі, психоматорлық ерекшеліктері, техниканы меңгеруге бейімділігі және т.б. көрсеткіштеріне қарап тартады.Сондықтан әр мамандық өкілдері топтағы мүшелерінің анық ұқсастыққа ие болады,көп жағдайларда олар өзгерістерді бір шамада сезіне алады,өзінің мінез құлқын ұқсас түрде ортаға икемдейді. Мұндай жағдайда,адамның кәсіптік ортасына икемділігінің моделінен жасауға болады. Адамдар өз ортасына лайықты мамандығын, өзінің өмірлік бағдары мен мақсатын,өздерін қызықтыратын проблемаларын табуға ұмтылады.Олар ұқсас нұсқамен жүреді.Осы тұжырымдамаға сүйене отырып голланд жеке тұлғаның кәсіптік типалогиясын жасаған.Ол типологияның сипаттамасында жеке тұлғаның кәсіпке икемділігін кең нұсқада көрсетеді: мақсат

Голланд 1- 3 типке ерекше зейін аударады.Әр тип сипатында оның жеке адам қасиетінің күшті және әлсіз жақтары сипатталған.Негізгі типтерде кейбір қарама қайшы көрсеткіштер ұштасып келетіндігімен (интеллектуалды және тапқыр,реалистік және әлеуметтік,конвенциялық және артисттік) ерекшеленеді және осы тип өкілдерінің көп жерде табысты болатындығы көрсетілген.

Орындау ережесі. Берілген бланкідегі мамандықтар аттарын жақсылап қарап шығыңыз. Егер Сіз аталған мамандық өкілі немен шұғылданатынын өзіңіз білсеңіз, онда жүргізілетін тестке көңіл аударуыңызға болады, әр жұптан өзіңізге ұнайтын және өзіңіз жоғары бағалайтын мамандықты таңдап алып соның жауап парақтағы номерінің тұсына бланкідегі сол мамандықтың әріптік индексін қойыңыз.

Мысалы: 1-ші жұпта ( 1Р инженер-технолог – 1и конструктор). Сіз конструктордың жұмысын ұнататын болсаңыз, онда өзіңіздің қолыңызға берілген жауап парақтағы 1 деген санның қасына «И» әріпін жазыңыз. Қалған барлық мамандықтар бойынша солай жалғастырып толтырыңыз.

1Р

Инженер-технолог

1И

Конструктор

2Р

Тоқушы

2С

Тазалық жөніндегі дәрігер

3Р

Аспазшы

3К

Әріп теруші

4Р

Фотограф

4П

Дүкен меңгерушісі

5Р

Сызушы

5А

Дизайнер

6И

Философ

6С

Психиатр

7И

Ғалым химик

7К

Бухгалтер

8И

Ғылыми журнал редакторы

8П

Адвокат

9И

Лингвист

9И

Көркем әдебиет аудармашысы

10С

Педиатр

10К

Стилист (театрда)

11С

Сыныптан тыс жұмыстар жөніндегі оқу ісін меңгеруші

11П

Кәсіподақ комитетінің төрағасы

12С

Спорт дәрігері

12А

Фельетоншы

13К

Нотариус

13П

Жабдықтаушы

14К

Перфораторшы

14А

Карикатуршы

15П

Саяси қызметкер

15А

Жазушы

16Р

Бағбан

16И

Метеролог

17Р

Трамвай жүргізуші

17С

Фельдшер

18Р

Инженер-электронщик

18К

Хатшы –машинист(оператор)

19Р

Телеоператор

19П

Режиссер

20Р

Бояушы-сырлаушы

20А

Металл бойынша

21И

Биолог

21С

Бас дәрігер

22И

Гидролог

22К

Ревизор(салық инспекторы)

23И

Зоолог

23П

Бас зоотехник

24И

Математик

24А

Архитектор

25С

Полицияның балалар бөлмесінің қызметкері

25 К

Есепші

26С

Мұғалім

26П

Отряд командирі

27С

Тәрбиеші

27А

Керамикашы (балшықтан бұйымдар жасаушы)

28К

Экономист

28П

Бөлім меңгерушісі

29К

Корректор

29А

Сыншы

30П

Шаруашылық меңгерушісі

30А

Дирижер

31Р

Радиооператор

31И

Ядролық физика маманы

32Р

Жөндеуші

32К

Монтажшы

33Р

Агроном

33П

Кооператив төрағасы

34Р

Тігінші қиюшы

34А

Декоратор

35И

Мұражай ғылыми қызметкері

35С

Кеңес беруші

36И

Археолог

36П

Сарапшы

37И

Ғалым

37А

Актер

38С

Логопед

38К

Стенографшы

39С

Дәрігер

39П

Дипломат

40С

Психолог

40А

Ақын

41К

Бас бухгалтер

41п

Директор

Қорытындысын өңдеуде зерттелінушінің таңдаған әр жұптағы бірдей әріптер саны есептелінеді.Жазылған жұптарына сәйкес әріптер келесі нұсқа бойынша талданады. Мысалы:

Р - 1

И- 7

С - 6

К- 5

П - 2

А - 1 2

Р -әрпі реалисттік типті,И-интеллекутуалдық типті, С- әлеуметтік типті, К –конвенциялық типті және А-артисттік типті білдіреді.

Ары қарай көп балл жинаған әріптер анықталады.Жеке адамның нақты моделі А(12 балл),И(7 балл) қатысты ,рет-ретімен С,К,Р,П жалғаса береді.

Голланд тестінің жауап парағы

Реалистік тип

Интеллектуалды тип

Әлеуметтік тип

Конвенциялық тип

Тапқыр тип

Артистік тип

1а

1б

2б

3б

4б

5б

2а

6а

6б

7б

8б

9б

3а

7а

10а

10б

11б

12б

4а

8а

11а

13а

13б

14б

5а

9а

12а

14а

15а

15б

16а

16б

17б

18б

23б

19б

17а

20а

20б

22б

26б

21б

18а

22а

25а

25б

28б

24б

19а

23а

26а

28а

30а

27б

21а

24а

27а

29а

33б

29б

31а

31б

36б

32б

35б

30б

32а

35а

38а

38б

37б

37а

33а

36а

39а

40а

39б

41а

34в

37а

41б

42а

40б

42б

Е=

Голланд ұсынылған жеке тұлғаның кәсіптік типтеріне сипаттама

1.Реалистік тип. Ақиқатқа бағытталған, эмоциясы тұрақты, барлық нәрсеге байсалдылықпен қарайды. Әлеуметтік мақсаттар мен міндеттерді және құндылықтарды мойындайды, нақты объектілермен шұғылданады және оларды пайдалану жолдарын іздеп, құндылықтарын арттырады: заттар, құрал саймандар, аңдар және машиналар. Ол абстрактілі ойлаудан, әлеуметтік қарым-қатынастан өзін алыс ұстайды. Бұл ер адам типі, социалды емес, эмоциясы тұрақты, заманына қарай бейімделе алады. Ол ұжымда белсенділік көрсеткендерді және басшыларды жоғары бағалайды, өзі басқарушы рөліне жоламайды. Маторлық қабілеті мол, физикалық ептілігі жоғары, нақты кәсіппен айналысқанды жөн көреді. Бұл типтер көбінесе математикаға жақын, ауызша сөзге жоқ, психомоторлық жұмыстарға қабілетті. Ол негізінен техника және спорт саласында көп табыстарға жетеді. Бұл тип өкілдері өмірге көзқарасы жайбарақат, шешім қабылдауда басқаларға тәуелді. Олар келсі мамандықтарда шеберлікке тез жетеді:…