Қалыптастырушы бағалау 1 сыныпқа арналған баяндама

Тәуелсіз елдің негізгі тірегі - білімді ұрпақ. Бүгінгі жас ұрпақ, болашақ маман Қазақстан Республикасы «Білім туралы» Заңының 8-бабында көрсетілген міндеттер бойынша: «Ұлттық және жалпы адамзаттық құндылықтарды игеріп, ғылым мен практика жетістіктеріне негізделген білім алулары керек». Ендеше, біздің алдымызда тұрған міндет- оқытудың жаңа технологияларын енгізіп, білім беруді ақпараттандырып, оқытуды сауатты, сапалы жүзеге асыру болып табылады. Жаңартылған білім берудің маңыздылығы – оқушы тұлғасының үйлесімді қолайлы білім беру ортасын құра отырып сын тұрғысынан ойлау, зерттеу жұмыстарын жүргізу, тәжірибе жасау, АКТны қолдану, коммуникативті қарым-қатынасқа түсу, жеке, жұппен, топта жұмыс жасай білу, функционалды сауаттылықты, шығармашылықты қолдана білуді және оны тиімді жүзеге асыру үшін қажетті тиімді оқыту әдіс-тәсілдерді қолдану. Бағалаудың жиынтық және қалыптастырушы түрі бар. Қалыптастырушы бағалау күнделікті оқыту мен оқу үрдісінің ажырамас бөлігі болып табылады Қалыптастырушы бағалау – оқушы мен мұғалім арасындағы кері байланысты қамтамасыз ететін және оқу үдерісін дер кезінде түзетуге мүмкіндік беретін бағалаудың түрі болып табылады.

Қалыптастырушы бағалау- бұл баланың оқуын үздіксіз бақылау үдерісі. Қалыптастырушы бағалау бағасыз бағалау болып табылады, ол критерийлерге сәйкес бағалауға негізделеді және кері байланысты меңзейді.

Қалыптастырушы бағалаудың мақсаты- оқу үдерісінің барысында мұғалім мен оқушы қызметін түзету. Қалыптастырушы бағалау оқу нәтижесін жақсартуға бағытталған.

Қалыптастырушы бағалау –сабақта күнделікті жүзеге асатын, білім мен дағдыны меңгеру деңгейін анықтайтын бағалау. Қалыптастырушы бағалау білім беру процесінде оқушы мен мұғалімнің арасындағы өзара тығыз байланысты жүзеге асырады. Сонымен қатар, оқушыларға жаңа материалды меңгеруде тапсырмаларды қаншалықты дұрыс орындағандығын білуге және оқытудағы мақсаттар мен міндеттерді орындауға мүмкіндік туғызады (ауызша сұрақ, жазба, практикалық жұмыстар т.б.)

Қалыптастырушы бағалау әдістерінің басты ерекшелігі оқушылардың түсіну қабілетін бағалауда, сондай-ақ оқушылардың аналитикалық құралдар мен мысалдарды

қолдануында танымдық прогрессін анықтау. Мұндай бағалаудың қорытындыларын оқыту деңгейін жаксарту барысында қолдануға болады. Қалыптастырушы бағалау әдістерін бірнеше түрге жіктеуге болады. Әдістердің бір түрі мұғалімнің сабақ түсіндіру және жаттығулар орындау барысында қолданылады. Қалыптастырушы бағалау кезінде:

 Мұғалім үшін оқытудың келесі деңгейін жоспарлау үшін тексеру жұмыстарының нәтижесін қолданады;  оқушыға білімін арттыру үшін пайдалы кеңестер береді;  жұмыс нәтижесі бойынша әр оқушыға жеке- жеке мақсаттар қояды.  Оқушы үшін өз қатесі негізінде үйренуге көмектеседі;  маңыздыны түсінуге көмектеседі;  қолынан не келетінін түсінеді;  білмейтін тұстарын анықтайды;  нені істей алмайтынын түсінеді.

ҚБ қағидаттары: • Оқу мен оқытудың бір бөлігі («оқу үшін бағалау»); • барлық оқу мақсаттары қамтылады (оқу мақсаттары барлық сыныптарда пәндер бойынша оқу жоспарларында нақтыланып белгіленген); • бағалау белгіленбейді; • оқу мақсаттарына жеткендігі бағалау критерийлеріне сәйкес жүзеге асады; • әрбір оқушының ілгерілеуі туралы кері байланыс беріледі; • ҚБ нәтижелері оқыту сапасын, оқу бағдарламасын жақсарту үшін қолданылады.

Қалыптастырушы бағалау барлық пәндерден алынады. Мысалға бастауыш сынып пәндерінің бірі жаратылыстану пәні.

Жаңартылған білім мазмұнының басты мақсаты- оқушы өзінің мектеп қабырғасында алған білімін өмірінде қажетке асыра білуі керек. Сол үшін де бұл бағдарламаның негізі «Өмірмен байланыс» ұғымына құрылған. Бастауыш сыныптарда «Жаратылыстану» пәні енгізілгені белгілі. Бастауышта зерттеу жүргізу дағдыларын қалыптастыратын пән-«Жаратылыстану» пәні

Жаратылыстану пәніндегі деректер мен білімдер жүйесі оқушылардың қоршаған әлем, әртүрлі денелер

мен құбылыстар туралы алғашқы білімін қалыптастырады, оқушының ғылыми-зерттеу дағдысын: сұрақ қою және сол сұраққа жауап табу, зерттеу жоспарын дайындау және болжам жасау, сұрақтарға жауап табу үшін зерттеулер жүргізу; зерттеу нәтижесінде алынған мәліметтерді жинақтау, өңдеу және түсіндіру дағдыларын қалыптастыруға бағытталған. «Жаратылыстану» пәнінің мақсаты- бастауыш сынып оқушыларын әрі қарай жаратылыстану ғылымы пәндерін (биология, химия, физика) меңгеруге дайындау, күнделікті өмірде (үйде, мектепте, табиғатта) көрген, бақылаған құбылыстары мен үдерістерді түсіндіру, сипаттау үшін алған білімдерін пайдалана білу дағдыларын қалыптастыру. «Жаратылыстану» пәні оқушылардың ғылыми-зерттеушілік дағдыларын дамытуға бағытталған. Бұл пәннің артықшылығы: бала тапсырманы өздігінен ізденіп орындауына және дұрыс тұжырым жасауына бағыттайды, баланың ойлау қабілетін дамытып, ғылыммен айналысуына ықыласын туғызады. Баланы бастауыш сыныптан бастап мамандыққа бейімдеу - осы жаратылыстану пәнін дұрыс жүргізуден басталады. Жаратылыстану бағытында 1- 2 сыныптарда «Жаратылыстану», 3-4 – сыныптарда «Дүниетану» пәндері оқытылады. Пәннің ерекше мәнге ие болу себебі ол – барлық жаратылыстану пәндерінің,

«Жаратылыстану» пәні бастауыш мектепке бірнеше себептерге байланысты енгізіліп отыр. Атап айтқанда:

деректер мен білімдер жүйесі қоршаған әлем денелер мен құбылыстар